بر اساس تازهترین گزارش «کمیسیون لنست» که از معتبرترین نشریات پزشکی به شمار میآید، تمرکز بر درمان این بیماریها در میان افراد میانسال و در کشورهای کمدرآمد میتواند بیشترین اثرگذاری را به دنبال داشته باشد.
پیشبینیها نشان میدهد که تا سال ۲۰۵۰، شمار افرادی که به زوال عقل مبتلا خواهند شد، بیش از دو برابر افزایش یافته و به حدود ۱۵۳ میلیون نفر خواهد رسید.
براساس اطلاعات منتشرشده توسط بیبیسی، زوال عقل به وضعیتی اطلاق میشود که طی آن بیماریهایی نظیر آلزایمر به سلولهای مغزی آسیب میزنند و منجر به گیجی و افت حافظه میگردند. البته باید تأکید کرد که این وضعیت اجتنابناپذیر در پیری نیست. عمدهترین دلایل ابتلا به زوال عقل شامل عواملی است که در قدرت کنترل ما نیستند، از جمله ژنهایی که از والدین یا نسلهای پیشین به ارث بردهایم. با این حال کارشناسان بر این باورند که نزدیک به ۴۵ درصد از عوامل خطر، قابل تغییر بوده و امکان کاهش آنها وجود دارد.
پروفسور «گیل لیوینگستون»، نویسنده اصلی این پژوهش از دانشگاه کالج لندن خاطرنشان میکند که هیچگاه برای اقدام زود یا دیر نیست. دولتها باید با ایجاد شرایطی برای زندگی سالم که در دسترس همگان قرار داشته باشد، نابرابریهای موجود در عوامل خطر را کم کنند.
توصیههای سبک زندگی سالم برای کاهش عوامل خطر
پژوهشگران در این زمینه، فهرستی از توصیهها را پیشنهاد دادهاند که کشورهای مختلف باید بر آن متمرکز شوند:
– تأمین سمعک برای افرادی که مشکل شنوایی دارند
– فراهم کردن آموزش باکیفیت برای همه
– کمک به افراد برای ترک سیگار
– تشویق به فعالیتهای بدنی و ورزش
– کاهش فشار خون بالا از سن ۴۰ سالگی
– درمان کلسترول بالا از نیمهدوم زندگی
– درمان چاقی از سنین جوانی
– اجتناب از مصرف الکل
– اطمینان از اینکه افراد تنها یا منزوی نیستند
– غربالگری مشکلات بینایی و تأمین عینک برای آنهایی که به آن نیاز دارند
– کاهش مواجهه با هوای آلوده
در این گزارش، برخی عوامل خطر بیشتر مورد توجه قرار گرفتهاند. برای مثال، ضعف بینایی و کلسترول بالا، هر کدام با ۷ درصد، در زوال عقل پیشبینیپذیر مؤثرند. فقدان آموزش در سالهای ابتدایی زندگی بهتنهایی تعادل را برهم میزند، در حالی که در بزرگسالی، انزوای اجتماعی و ضعف بینایی از عوامل خطر اساسی محسوب میشوند.
البته بخشی از متخصصان در ارزیابی نتایج بهدستآمده احتیاط میکنند. بهعنوان مثال، پروفسور «تارا اسپایر-جونز»، مدیر مرکز اکتشاف علوم مغزی در دانشگاه ادینبورگ، تصریح میکند که این نوع تحقیقات بیانی قطعی و مستقیم میان عوامل خطر و زوال عقل ارائه نمیدهد. با این حال، تأییدکننده شواهد متعددی است که نشاندهنده مؤثر بودن سبک زندگی سالم در تقویت انعطافپذیری مغز و جلوگیری از زوال عقل هستند.
همچنین پروفسور «چارلز مارشال» از دانشگاه کوئین مری لندن تأکید میکند که این موضوع بدینمعنا نیست که با پیروی از یک سبک زندگی خاص میتوان بهطور کامل از زوال عقل پیشگیری کرد، زیرا اکثر عوامل خطر مرتبط با این بیماری خارج از کنترل افراد قرار دارد. بسیاری بر این باورند که زوال عقل را صرفاً به عنوان یک پدیده حتمی در آینده مینگرند، در حالی که این بیماری تنها مختص دوران پیری نیست.
ارتباط بینایی و زوال عقل
به گزارش ایندیپندنت، دانشمندان هنوز بهطور دقیق درک نکردهاند که چرا کاهش بینایی میتواند به زوال عقل مرتبط باشد، اما بسیاری از آنها بر این عقیدهاند که این امر ممکن است در سنین بالا به کوچک شدن مغز منجر شود زیرا دیگر نیازی به پردازش جنبههای بصری مختلف نیست. پروفسور لیوینگستون میافزاید که از دست دادن بینایی کیفیت زندگی افراد را کاهش میدهد و آنها را در خانه باقی میگذارد، تنهاتر کرده و از تجربیات تازه دور میکند. ضعف بینایی در بسیاری از سیستمهای بهداشتی قابل درمان است، اما در کشورهای با درآمد پایین که مشابه این سیستمها وجود ندارد، این مسئله شایعتر است.
با این حال، نشانههای امیدوارکنندهای نیز وجود دارد، بهطوری که علیرغم زندگی بلندمدتتر افراد، شیوع زوال عقل در کشورهای با درآمد بالا به میزان قابل توجهی کاهش یافته است که بهنظر میرسد به تغییرات در سبک زندگی، بهویژه کاهش مصرف سیگار، مربوط باشد.