تعاون ترامپ و ایلان ماسک؛ آیا حاکمیت سایبری ملت‌ها در خطر است؟

انتخابات ریاست جمهوری آمریکا که یکی از مهمترین رویدادهای سیاسی در سطح جهانی به شمار می‌رود، قرار است در روز سه‌شنبه ۵ نوامبر ۲۰۲۴ (۱۵ آبان ۱۴۰۳) برگزار شود. در این انتخابات، پس از کناره‌گیری جو بایدن، رئیس‌جمهور فعلی آمریکا، کامالا هریس از حزب دموکرات به رقابت با دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور سابق از حزب جمهوری‌خواه خواهد پرداخت.    

با نزدیک شدن به زمان انتخابات، چهره‌های شناخته‌شده‌ای همچون ایلان ماسک به نفع برخی نامزدها اعلام حمایت کرده‌اند. به واقع، ساختار احتمالی دولت دوم دونالد ترامپ، از لحظه‌ای که این رئیس‌جمهور سابق اقدام به سومین کوشش برای تصدی کاخ سفید کرد، مورد توجه ویژه قرار گرفته است و به نظر می‌رسد که این دولت ممکن است چهره‌هایی نظیر ایلان ماسک را در بر گیرد.   

اخبار حاکی از آن است که در ماه‌های اخیر، ماسک، مالک تسلا و شبکه اجتماعی ایکس، به عنوان بنیانگذار اسپیس ایکس، در حال مذاکره با دونالد ترامپ درباره تصدی نقش مشاور در دولت دوباره ترامپ بوده است.

ماسک در «ایکس» (توییتر سابق) تصاویری از ترامپ منتشر کرده و به تبلیغ ریاست جمهوری دوم او پرداخته و از کاربرانی که او را دنبال می‌کنند درباره نظرشان در مورد ترامپ سؤال کرده است. به تازگی، روزنامه وال استریت ژورنال گزارشی منتشر کرد که بیان می‌کند ماسک، که پس از وقوع یک تلاش برای ترور ترامپ به حمایت از او پرداخته، تصمیم دارد ماهانه ۴۵ میلیون دلار به کمپین حمایتی ترامپ اختصاص دهد تا او دوباره به کاخ سفید بازگردد. ترامپ، نامزد حزب جمهوری‌خواه در انتخابات ۲۰۲۴، نیز پیش‌تر اعلام کرده بود که در صورت پیروزی، یک پست مهم در دولت را به «ایلان ماسک» خواهد سپرد.

ماسک در پاسخ به گفته‌های ترامپ، با انتشار تصویر خود در ایکس که پشت میزی ایستاده، نوشت: «مشتاقم برای خدمت به کشور.» اما با وجود تمایل ماسک برای همکاری، به نظر می‌رسد احتمال حضور او در دولت ترامپ کم است؛ چراکه ترامپ به تازگی از تمایل خود برای تأسیس کمیسیون بهره‌وری دولتی صحبت کرده که مأموریت آن انجام حسابرسی‌های مالی و اجرایی تمامی نهادهای فدرال و ارائه توصیه‌هایی برای اصلاحات لازم خواهد بود.

او همچنین افزود: ایلان ماسک بر اساس آنچه گفته، به دلیل مشغله‌های زیادی که دارد، پذیرفته است که در صورت داشتن زمان کافی، رهبری این کارگروه را بر عهده بگیرد.

پس از مطرح شدن این موضوع، تحلیلگران و کارشناسان به تحلیل و بررسی تبعات آن پرداختند؛ در این زمینه، محمد اصولی هلان – پژوهشگر حکمرانی سایبری – ، نظرات خود را مطرح کرده و خاطرنشان کرده است که انتشار خبری مبنی بر اینکه ترامپ به‌عنوان کاندیدای جمهوری‌خواه در انتخابات ۲۰۲۴، در صورت پیروزی، ایلان ماسک را به ریاست یک کمیسیون ویژه برای بهبود بهره‌وری دولتی منصوب خواهد کرد، نشان‌دهنده انتقال همکاری میان غول‌های فناوری و دولت به مرحله‌ای جدی و عملی است؛ زمانی که این شرکت‌ها در برابر پروژه‌های جاسوسی مانند پریزم (PRISM) که توسط آژانس امنیت ملی آمریکا (NSA) در سال ۲۰۰۷ آغاز شده بود، مقاومت می‌کردند.

وی ادامه داد: پروژه پریزم به هدف جمع‌آوری اطلاعات کاربران اینترنتی از طریق همکاری شرکت‌های بزرگ فناوری با دولت آغاز گردید. شرکت‌هایی نظیر مایکروسافت، گوگل، یاهو و فیس‌بوک، با وجود برخی اعتراضات اولیه، در نهایت به ارائه داده‌های کاربران خود به سازمان‌های امنیتی آمریکا تن دادند. مثالی از این مسئله، یاهو است که به دلیل عدم همکاری با پروژه پریزم تهدید به جریمه‌ای ۲۵۰ هزار دلاری شد.

به گفته او، افشاگری‌های ادوارد اسنودن در سال ۲۰۱۳ نشان دهنده این است که هرچند این شرکت‌ها در ابتدا تلاش کردند تا حریم خصوصی کاربران را حفظ کنند، اما تحت فشار دولت‌ها قرار گرفتند و به همکاری در پروژه‌های نظارتی تن دادند. حاصل این همکاری‌ها دسترسی دولت آمریکا به اطلاعات عظیمی از کاربران از نقاط مختلف جهان می‌شود که برای تحلیل‌های سیاسی و اقتصادی استفاده گردید، اما به نظر می‌رسد اکنون این همکاری وارد مرحله جدیدی شده است.

اصولی تأکید کرد: به نظر می‌رسد که غول‌های فناوری نه تنها به صورت مخفیانه، که به صورت علنی در نقش‌هایی مستقیم در ساختار حکومتی ایفای نقش می‌کنند. ایلان ماسک با اتکای به شرکت‌های بزرگ خود نظیر ایکس (توییتر پیشین)، اسپیس‌ایکس و تسلا، داده‌های گسترده‌ای از کاربران در اختیار دارد. این داده‌ها شامل اطلاعات شخصی، موقعیتی، ارتباطات و حتی الگوهای رفتاری کاربران است. مشارکت مستقیم ماسک در دولت می‌تواند ترکیبی قدرتمند از سیاست و فناوری را به نمایش بگذارد که به عنوان تهدیدی جدی برای حاکمیت داده و امنیت سایبری کشورها در نظر گرفته شود.

وی ادامه داد: ایکس، به‌عنوان یکی از سیاسی‌ترین پلتفرم‌های آنلاین، نقشی کلیدی در شکل‌گیری و هدایت افکار عمومی ایفا می‌کند. این پلتفرم که میزبان بسیاری از چهره‌های برجسته سیاسی جهان، افراد در قدرت، خبرنگاران و فعالان سیاسی است، به ابزاری قدرتمند برای تحلیل داده‌ها و انجام عملیات سیاسی، فرهنگی، اقتصادی و امنیتی تبدیل شده است. تحلیل و بهره‌برداری از داده‌های کلان موجود در این پلتفرم، این امکان را می‌دهد که جریان‌سازی‌های هدفمندی در حوزه‌های حساس شکل بگیرد.

با توجه به موارد مطرح‌شده، به نظر می‌رسد حمایت متقابل پلتفرم‌هایی مانند ایکس، بر اساس نظرات این کارشناس، نه تنها می‌تواند منجر به نقض حاکمیت سایبری کشورها شود، بلکه تهدیدی جدی برای حریم خصوصی کاربران در سطح بین‌المللی به همراه دارد. این ادغام بی‌سابقه فناوری و سیاست در دستان افرادی نظیر ایلان ماسک ممکن است نظام‌های سیاسی و اجتماعی را به چالش بکشد و در عین حال، امنیت داده‌های کاربران را به شدت به خطر بیاندازد.