سرطان چهارمی که ممکن است از آن آگاه نباشید

بسیاری از سرطان‌های روده بزرگ به واسطه عوامل وابسته به شیوه زندگی و همچنین افزایش سن به وجود می‌آیند، در حالی که تعداد اندکی از موارد ناشی از مشکلات ژنتیکی و ارثی است. عوامل خطر این بیماری شامل مواردی نظیر نوع رژیم غذایی، چاقی، سیگار کشیدن، و عدم فعالیت بدنی کافی می‌شود.

عواملی که به رژیم غذایی مرتبط هستند و می‌توانند خطر ابتلا به این بیماری را افزایش دهند، شامل گوشت قرمز و فرآوری شده به همراه مصرف الکل هستند. یکی دیگر از عوامل خطر، بیماری‌های التهابی روده است که شامل شرایطی نظیر بیماری کرون و کولیت زخمی می‌باشد. برخی شرایط وراثتی که می‌توانند زمینه‌ساز سرطان روده بزرگ شوند، مانند پولیپ‌های آدنوماتوز خانوادگی و سرطان کولون غیرپولیپی ارثی، تنها در کمتر از پنج درصد موارد مشاهده می‌شوند. این عارضه معمولاً با ظهور تومورهای خوش‌خیم آغاز می‌شود که به تدریج به سرطان تبدیل می‌گردند.

هرچند هنوز راهکار قطعی برای جلوگیری از سرطان روده بزرگ ارائه نشده، اما اقداماتی که می‌توانند مفید واقع شوند، عبارتند از:

غربالگری به موقع: کولونوسکوپی به عنوان روشی برای غربالگری، این امکان را می‌دهد که پزشک متخصص با بررسی درون روده بزرگ و راست روده و حذف توده‌های احتمالاً سرطانی و پیش‌سرطانی، از بروز سرطان روده بزرگ پیشگیری کند. تمامی بزرگسالان بالای ۵۰ سال باید این تست را انجام دهند و هر ده سال یکبار آن را تجدید نمایند. در شرایطی که خطر ابتلا به سرطان بیشتر باشد، این آزمایش باید پیش از سن ۵۰ سال نیز انجام شود.

استفاده از آسپرین: تحقیقات تصادفی نشان‌دهنده این هستند که مصرف روزانه یک قرص آسپرین می‌تواند خطر ابتلا به سرطان کولورکتال را تا ۲۰ درصد کاهش دهد. با این حال، مصرف گسترده این دارو توصیه نمی‌شود؛ زیرا ممکن است به خونریزی دستگاه گوارش و زخم‌های گوارشی منجر شود. افرادی که در معرض خطر سرطان کولورکتال هستند، می‌توانند روزانه ۳۲۵ میلی‌گرم آسپرین مصرف کنند. حتماً با پزشک خود پیرامون مزایا و مضرات این دارو مشورت کنید.

ویتامین دی: تحقیقات نشان می‌دهد که افرادی که سطوح ویتامین دی در خونشان زیر ۲۰ نانوگرم در میلی‌لیتر هستند، بیشتر در معرض خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ قرار دارند. در مقابل، افزایش این سطح به بالای ۳۰ نانوگرم در میلی‌لیتر می‌تواند خطر ابتلا به این سرطان را کاهش دهد. توصیه می‌شود روزانه ۲۰۰۰ واحد بین‌المللی ویتامین دی دریافت شود.

نکته: شناسایی عوامل خطر مرتبط با سرطان روده بزرگ از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است: شامل سن بالای ۵۰ سال، سابقه خانوادگی، مصرف مکرر گوشت قرمز، مصرف الکل، سوابق بیماری‌های التهابی روده، پیشینه پولیپ، سطوح پایین ویتامین دی، چاقی، سبک زندگی کم‌تحرک، سیگار کشیدن و دیابت نوع ۲.

اصلاح رژیم غذایی: الگوهای غذایی قابل توجه می‌تواند به طرز چشمگیری خطر ابتلا به سرطان کولورکتال را افزایش دهد. همان‌طور که ذکر شد، مصرف بیش از حد گوشت گاو، گوشت بره و همچنین فرآورده‌های گوشتی مانند بیکن می‌تواند این خطر را تشدید کند. فرآورده‌های گوشتی به دلیل وجود ترکیبات نیتروژنی موسوم به آمین هتروسیکلیک، خطرناک هستند. توصیه می‌شود که مصرف گوشت قرمز به دو وعده اصلی در هفته محدود شود. همچنین باید از مصرف الکل که به افزایش خطر سرطان روده بزرگ مساعدت می‌کند، پرهیز کرد. رژیم غذایی با قند خون بالا نیز باید برای جلوگیری از بروز این بیماری کنار گذاشته شود.

ورزش: تا به حال به طور قطعی ثابت نشده که ورزش بتواند ریسک ابتلا به سرطان روده بزرگ را کاهش دهد، اما مطالعات نشان می‌دهند که چاقی عامل خطر بروز این بیماری است. بنابراین، اگر به چاقی مبتلا هستید و فعالیت بدنی کمتری دارید، فراموش نکنید که هفته‌ای ۱۵۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط تا شدید داشته باشید.