جدیدترین اطلاعات درباره جمعیت یوزپلنگ‌های ایرانی

حمید ظهرابی در گفتگو با ایسنا تاکید کرد: «فراز» و «فقه» دو یوز نر بالغ هستند. در میان یوزهای بالغ ماده، «هیوا» هیچ توله‌ای ندارد، در حالی که «مهشاد» چهار توله و «هلیا»، «هرب» و «تلخاب» هر یک دو توله دارند. لذا، جمعیت یوزها بسیار شکننده است و متأسفانه مشاهدات ما تکراری به نظر می‌رسد و از نظر تعداد چندانی نداریم. در این شرایط بحرانی، هر گونه اقدام برای حفاظت از یوزپلنگ باید به طور فوری صورت گیرد، زیرا این گونه در آستانه انقراض قرار دارد و از منظر اکولوژیکی وضعیت بسیار نگران‌کننده‌ای دارد. بنابراین، باید تمامی امکانات‌مان را به کار گیریم و در اولویت، به ایمن‌سازی زیستگاه پرداخته و تلاش کنیم.

وی افزود: پیشتر برنامه‌ای در معاونت طبیعی برای حفاظت از این گونه در خطر انقراض یوزپلنگ داشته‌ایم و اکنون در حال به‌روزرسانی و تکمیل آن برنامه‌ها هستیم تا بهتر اجرا شوند. برای اطمینان از دقت این برنامه‌ریزی، کارگروهی از متخصصان خارج از سازمان حفاظت محیط زیست را فعال می‌کنیم تا با کارشناسان داخلی همکاری کرده و به‌صورت مشترک این طرح‌ها را بازبینی و در حین اجرا بر آنها نظارت داشته باشند و در صورت نیاز، اصلاحات لازم را اعمال کنند. این مدیریت ساختاری، در حال حاضر در سطح ستاد در حال طراحی است.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست تصریح کرد: این کمیته به شکل دائمی فعال خواهد بود، هرچند هنوز در مرحله فراخوان و انتخاب اعضا هستیم. ما ویژگی‌هایی را مشخص کرده و به عموم اعلام کرده‌ایم تا افرادی که در زمینه یوزپلنگ فعالیت‌های علمی، تحقیقاتی و اجرایی انجام داده‌اند، به همکاری دعوت شوند.

وی خاطرنشان کرد: ما متخصصان داخلی را از طریق انتشار فراخوان انتخاب خواهیم کرد. برنامه داریم که این متخصصان پس از برقراری ارتباط، در صورت نیاز، از متخصصان بین‌المللی نیز دعوت کنند و نظر آنها را جویا شوند، بنابراین به‌طور قطع از ظرفیت‌های داخلی و بین‌المللی برای حفاظت از یوزپلنگ بهره‌برداری خواهیم کرد.

ظهرابی بر ادامه توانمندانه تمامی برنامه‌هایی که در گذشته طراحی شده تاکید کرد و بیان داشت: برنامه‌ها به هیچ عنوان وابسته به تشکیل کمیته نیستند.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست اظهار داشت: اولویت ما در این دوران مانند گذشته، حفاظت از زیستگاه‌های طبیعی، تامین امنیت این زیستگاه‌ها و ارتقا کیفیت آن است. در این راستا، برنامه‌هایی برای افزایش ایمنی و حفاظت از مناطق، تقویت نیروهای محیط‌بان، به کارگیری تجهیزات حفاظتی و بهره‌برداری از همکاری‌های مردمی در راستای حفاظت از یوز، مورد توجه است که بخش زیادی از فعالیت‌های ما را شامل می‌گردد.

اعلام شماره حساب برای دریافت کمک‌های مردمی و بخش خصوصی به منظور حفاظت از یوز

وی همچنین بیان کرد: برای جذب سرمایه بین‌المللی و کمک‌های مردمی، با صندوق محیط زیست هم‌آهنگی‌هایی به عمل آورده‌ایم تا حساب ویژه‌ای برای یوزپلنگ به زودی ایجاد کنیم و به‌جز منابع دولتی، سایر منابع مالی در این حساب ذخیره و مطابق با برنامه‌های پیش‌بینی‌شده برای حفاظت از یوز هزینه خواهد شد. این اقدام فرصتی فراهم می‌آورد که مردم به ویژه بخش خصوصی در قالب مسئولیت اجتماعی به حفظ یوز که اکنون به یک موضوع ملی تبدیل شده است، کمک نمایند.

تلاش برای حفاظت از یوز در زیستگاه

ظهرابی در ادامه بیان داشت: در صدد ایجاد یک ساختار اجرایی منسجم برای تمامی زیستگاه‌های یوز هستیم. این ساختار باید بتواند بین استان‌های مختلف در زمینه زیستگاه‌های یوزپلنگ هماهنگی و ارتباط برقرار کرده و برنامه‌های مشترک را اجرا کنند و باعث هم‌افزایی میان آن‌ها شود.

وی به یکی دیگر از برنامه‌های سازمان حفاظت محیط زیست اشاره کرد و ادامه داد: هدف ما تبدیل زیستگاه‌های یوزپلنگ، که خارج از مناطق تحت مدیریت محیط زیست قرار دارند و گاهی اوقات آسیب می‌بیند، به مناطق حفاظت‌شده با استفاده از ظرفیت‌های مردمی، دولتی و خصوصی است تا بتوانیم برنامه‌های حفاظتی برای کریدورها و مکان‌های جابجایی یوزپلنگ را پیاده‌سازی کنیم.

تداوم ممنوعیت سرعت زیاد خودروها در جاده عباس‌آباد

وی سپس به اقدامات قبلی برای حفاظت از یوز اشاره کرد و خاطرنشان کرد: یکی از مواردی که پیگیری کرده‌ایم، نصب فنس در حاشیه جاده عباس آباد – میامی است که وزارت راه در این زمینه کارهای خوبی انجام داده است. خانم فرزانه صادق مالواجرد – وزیر راه – این موضوع را پیگیری کرده و منابع مالی را تأمین و پیمانکار را مستقر نموده است که در حال تولید فنس برای شروع عملیات نصب هستند.

ظهرابی ادامه داد: پروژه روشن‌سازی این مسیر نیز به اتمام رسیده است. به این ترتیب مناطقی که احتمال خطر برای یوزوجود داشت، نورپردازی شده است. کاهش سرعت خودروها در جاده عباس آباد که یک سال پیش آغاز شد، با توافق جدید به‌صورت دائمی ادامه خواهد داشت و حداکثر سرعت مجاز خودروها در این محدوده 90 کیلومتر تعیین خواهد شد. به‌طور کلی وزارت راه و دیگر نهادهای مربوطه همکاری خوبی در این زمینه داشته‌اند.

بهره‌برداری از فاز تکمیلی سایت تکثیر در اسارت خارتوران تا هفته آینده

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با بیان اینکه فعالیت مکمل ما تکثیر یوز در اسارت است، توضیح داد: این موضوع را باید در تمامی ابعاد پیگیری کنیم. ما اقداماتی برای سایت تکثیر در اسارت خارتوران انجام داده‌ایم و قصد داریم تا هفته آینده فاز مکمل این پروژه را راه‌اندازی کنیم. سعی کرده‌ایم شرایط سایت را به‌طور کامل استاندارد کنیم و امکانات و تجهیزات آن را به روز کنیم، چراکه در سایت قبلی فضای کافی برای فعالیت‌های حرکتی یوزها وجود نداشت و برنامه‌ای برای بازگشت آزادانه یوزها به محیط طبیعی وجود نداشت. در این پروژه، با استفاده از امکاناتی مانند «چیتاران» و فراهم کردن فضای لازم برای دویدن یوزها، شرایط طبیعی‌تری برای زندگی آن‌ها فراهم می‌کنیم. در واقع، این پروژه به نحوی تکمیل و بهبود یافته است.

وی همچنین به ذخیره‌گاه‌های نیمه طبیعی اشاره کرد و بیان داشت: ما از این ذخیره‌گاه‌ها با دو هدف بهره‌برداری خواهیم داشت؛ یکی برای بازگشت و معرفی زاده‌های یوز به طبیعت، در صورت موفقیت در تکثیر یوز در اسارت، زیرا توله‌های یوز به مکانی برای گذراندن مراحل رشد خود نیاز دارند. همچنین، برای بهبود و ارتقاء زیستگاه، افزایش جمعیت طعمه نیز حیاتی است؛ ازاین‌رو یکی از کارکردهای ذخیره‌گاه‌های نیمه طبیعی افزایش جمعیت علف‌خوارانی است که یوزها از آن‌ها تغذیه می‌کنند، که در صورت نیاز می‌توانیم در زیستگاه‌های طبیعی رهاسازی کنیم.

ظهرابی در پایان یادآور شد: در کنار طرح تکثیر در اسارت و به‌کارگیری مؤثر از ذخیره‌گاه‌های نیمه طبیعی یوز، مطالعات و تحقیقات درباره تکثیر از طریق لقاح مصنوعی جزء برنامه‌های ماست تا در صورت نیاز، در این زمینه نیز اقدام کنیم، اما امید بسیار داریم که جفت‌گیری یوز پلنگ‌ها به‌صورت طبیعی صورت گیرد و به زادآوری منجر شود. لقاح مصنوعی تنها در صورتی در دستور کار قرار خواهد گرفت که پروژه تکثیر در محیط طبیعی با مانع مواجه شود.