دلایل متنوعی از جمله عفونتها و درمانهای پزشکی میتوانند سبب مشاهده خون در مایع منی شود.
طبق گزارش هلث سنترال، بر خوردن با این معضل را هیچکس خوشایند نمیداند. مشاهده خون در حین انزال به معنای وجود نگرانیهایی است که باید جدی گرفته شوند و این سؤال فوری را برای شما ایجاد میکند که باید چه اقداماتی انجام دهید؟ با این حال، باید آرامش خود را حفظ کنید. بر اساس نظرات متخصصان، وجود خون در مایع منی بهطور معمول مرتبط با مشکلات جزئی سلامتی است و معمولاً بهطور خودکار برطرف میشود.
به گفته کارشناسان، چند عامل میتوانند موجب وجود خون در مایع منی شوند که شامل:
عفونت و التهاب
ضربه یا جراحت
اقدامات پزشکی
بیماریهای منتقلشونده از راه جنسی
سرطان یا تومور
طبق گفته آکادمی پزشکی خانواده آمریکا، هماتوسپرمی یا وجود خون در مایع منی معمولاً در مردان کمتر از 40 سال مشاهده میشود، هرچند ممکن است در هر سنی اتفاق بیفتد. در مردان زیر 40 سال، وجود خون در مایع منی معمولاً کمتر نگرانکننده است زیرا در مقایسه با مردان بالای 40 سال، خطر ابتلا به بیماریهای جدیتر در این گروه سنی کمتر است.
در هنگام انزال، اسپرم از بیضهها به همراه مایعات دیگر ترکیب شده و از طریق یک سری لولهها به مجرای ادرار و خارج میشود.
این لولهها و همچنین پروستات (که مقداری از مایع را تامین میکند) و خود آلت تناسلی، همگی شامل رگهای خونی هستند که در این مسیر قرار دارند. (اسپرم از سلولهای منفرد تشکیل میشود و این ویژگی را ندارد.) در صورتی که خون در مایع منی مشاهده کردید، بدانید که این خون در مایعات حامل اسپرم وجود دارد.
دلیل مشاهده خون در مایع منی چیست؟
دکتر بارت کوان، متخصص اورولوژی در گرینوود ویلج، توضیح میدهد: «علل متعددی برای مشاهده خون در مایع منی وجود دارد، از جمله عفونتها و روشهای پزشکی خاص. این وضعیت معمولاً به دلیل عفونتهایی چون عفونت دستگاه ادراری (UTI) یا بیماریهای مقاربتی (STI) بروز میکند. همچنین، روشهای پزشکی تازه مانند وازکتومی یا آزمایشاتی نظیر بیوپسی پروستات میتوانند تا یک هفته یا بیشتر سبب بروز خون در مایع منی شوند. در برخی موارد، مشکلات مربوط به پروستات نیز میتوانند جزو علل باشند.»
عفونت و التهاب
عفونت و التهاب بافتها یا مجاری بیضه، آلت تناسلی یا پروستات میتواند موجب تحریک و خونریزی گردد.
اپیدیدیمیت، التهاب اپیدیدیم است که لولهای در پشت بیضهها است و اسپرم را حمل میکند. مؤسسه ملی بهداشت (NIH) بیان میکند که این وضعیت اغلب بهدلیل عفونتهای باکتریایی یا STI ایجاد میشود. علائم اپیدیدیمیت میتواند شامل درد در کیسه بیضه و بیضه، ترشحات از آلت تناسلی، خون در مایع منی، درد یا سوزش در حین ادرار و غیره باشد. NIH گزارش میدهد که سالانه بیش از 600,000 مرد مبتلا به این وضعیت میشوند.
پروستاتیت به التهاب غده پروستات اشاره دارد که میتواند باعث درد در ناحیه تناسلی و کشاله ران گردد. این عفونت میتواند ناشی از التهاب یا عفونت باکتریایی باشد و شدت آن متفاوت است. تحریک بافتها ممکن است منجر به خون در ادرار و همچنین خون در مایع منی، درد در آلت تناسلی یا بیضهها یا انزال دردناک شود. بر اساس اعلام کلینیک کلیولند، پروستاتیت در سال بیشتر از دو میلیون مرد را تحت تأثیر قرار میدهد.
دکتر کوان اضافه میکند: «بهطور کلی پروستات شایعترین منبع خون در مایع منی است. در حین انزال، اسپرم تنها کمتر از 5 درصد از کل حجم را تشکیل میدهد و بیشترین مایعات از پروستات و وزیکولهای منی تامین میشود. لذا مهم است که تعیین شود، آیا در صورت وجود عفونت پروستات، درمان با آنتی بیوتیکهای مناسب انجام شود.»
اورکیت به التهاب یک یا هر دو بیضه اشاره دارد که ناشی از عفونت باکتریایی یا ویروسی بوده و باعث درد و تورم در بیضهها میشود. اورکیت غالباً با عفونتهایی از جمله اپیدیدیمیت، STI یا پروستاتیت همراه است. علائم آن میتواند شامل وجود خون در مایع منی باشد.
بیماریهای مقاربتی (STIs)
بیماریهای مقاربتی نظیر کلامیدیا، سوزاک و تبخال تناسلی از دیگر علل ظهور خون در مایع منی محسوب میشوند. دکتر کوان میگوید: «هر نوع بیماری التهابی، چه ناشی از عفونت باکتریایی یا STI، میتواند سبب خونریزی در پروستات شده و منجر به وجود خون در مایع منی گردد.»
کلامیدیا، یکی از شایعترین بیماریهای مقاربتی در دنیا (که در سال 2020 بالغ بر 120 میلیون عفونت جدید ثبت شده است)، ممکن است بدون هیچ علامتی باشد. با این حال، علائم آن میتواند شامل درد یا سوزش در حین ادرار، ترشحات از آلت تناسلی مردان، درد بیضه یا خونریزی از آلت تناسلی باشد. کلامیدیا میتواند التهاب و سایر عفونتها از جمله پروستاتیت و اپیدیدیمیت را بهدنبال داشته باشد. التهاب و تحریک در آلت تناسلی و مجرای ادرار ممکن است به خونریزی منجر شود.
سوزاک نیز ممکن است نشانهای نداشته باشد و معمولاً با کلامیدیا همراه است، با بیش از یک میلیون مورد در سال در سطح جهانی ثبت شده است. علائم این بیماری میتوانند شامل درد در حین ادرار، ترشحات چرکی از آلت تناسلی، یا درد یا ورم در بیضهها باشند. سوزاک در مردان نسبت به زنان شایعتر است و در صورت عدم درمان، میتواند باعث ایجاد عفونت در پروستات، بیضه و راست روده شده و علائم و ناراحتیهای بیشتری ایجاد کند.
ویروس هرپس سیمپلکس نوع 2 (HSV-2) موجب ایجاد زخمهای دردناک در ناحیه تناسلی و اطراف آن میشود. به گفته مرکز ملی اطلاعات بیوتکنولوژی، در ایالات متحده، بیش از 45 میلیون نفر به تبخال تناسلی مبتلا هستند. بسیاری از افراد آلوده به این ویروس از وجود خود بیخبرند و ممکن است هرگز علائمی نداشته باشند. ترشحات از آلت تناسلی ممکن است مشاهده شود یا حتی علامت خاصی نداشته باشد. همچنین زخمها میتوانند ترشح کنند یا خونریزی داشته باشند.
تروما یا آسیب
ضربه به بیضهها یا آلت تناسلی میتواند منجر به مشاهده خون در مایع منی شود. آسیبهایی که بهدلیل ورزشهای تماسی ایجاد میشود یا فشار مستقیم به بیضهها یا آلت تناسلی، ممکن است سبب آسیب به رگهای خونی شود که نتیجه آن نشت خون به داخل بیضهها یا لولهها در حین عبور منی خواهد بود.
درمانهای پزشکی
بیوپسی پروستات ممکن است موجب خونریزی شود زیرا این عمل ممکن است به بافتهای آلت تناسلی آسیب بزند. ابزار بهکار رفته در این روش میتواند موجب تحریک یا پارگی شود و این امر منافذ رگهای خونی را تحت تأثیر قرار خواهد داد. اگر این دلیل خونریزی است و طولانیتر از یک هفته ادامه دارد، باید اورولوژیست خود را مطلع سازید.
اگرچه نادر است، اما وازکتومی ممکن است نیز خون در مایع منی ایجاد کند، زیرا این روش میتواند به بافتها و لولههای بیضه آسیب برساند. معمولاً تورم و کبودی در این حالت مشاهده میشود. خونریزی بعد از این عمل ممکن است تا چهار هفته ادامه یابد، در حالی که برخی افراد ممکن است اصلاً متوجه این خونریزی نشوند.
کاتترهای ادراری ممکن است موجب آسیب به مجرای ادرار شوند که این عارضه میتواند منجر به خونریزی در ادرار یا مایع منی گردد.
سایر شرایط
برخی از مشکلات سلامتی دیگر نیز ممکن است منجر به مشاهده خون در مایع منی شوند، که شامل:
سل ممکن است از دستگاه تنفسی به سایر سیستمهای بدن از جمله دستگاه تناسلی سرایت کند و در نتیجه خونریزی و زخم در اندامهای تناسلی ایجاد کند.
آمیلوئیدوز، بیماریای که موجب تجمع پروتئین در اندامها میشود، ممکن است سبب ضخیم شدن لولههای منی شود. این لولهها کمتر قابل انعطاف و باریکتر میشوند و در نتیجه به خونریزی منجر خواهند شد.
کیست یا پولیپ در مثانه، پروستات یا مجرای ادرار میتواند منجر به وجود خون در مایع منی گردد.
واسکولیت التهاب دیوارههای رگهای خونی است که موجب ضعیف شدن آنها میشود و میتواند بهآسانی شکسته شده و خون به مایع منی نشت کند.
انسدادهایی نظیر سنگهای کلسیمی، پولیپها یا کیستها نادر هستند، اما ممکن است همچنان پدیدار شوند. معمولاً انسدادها قابل شناسایی نیستند زیرا مردان اغلب در صورت عدم بروز مشکلی مانند ناباروری، علائمی را گزارش نمیکنند. اگر انسداد جدید باشد، ممکن است خونریزی، انزال دردناک یا درد در پروستات را تجربه کنید.
سرطان یا تومور
وجود خون در مایع منی بهطور خودکار به معنای ابتلا به سرطان نیست، حتی اگر ممکن است نگرانکننده به نظر برسد. بر پایه یافتهای اخیر در زمینه آنالیز اندروآی، نتایج مطالعه بسیار متغیر است؛ از کمتر از 1٪ در یک مطالعه وسیع با بیش از 56000 شرکتکننده تا 13.8٪ در مطالعات کوچکتر. نتایج بهطور قابل توجهی با توجه به سن مردان متفاوت خواهد بود: اگر بیشتر از 40 سال دارید، احتمال اینکه با سرطان مواجه شوید افزایش مییابد.
وجود خون در مایع منی و علائم دیگر
وجود خون در مایع منی همیشه با علائم دیگر همراه نیست، لذا توجه به علائم میانمتن وجود خون در مایع منی اهمیت دارد. این علائم ممکن است شامل موارد زیر باشد:
احساس سوزش در حین ادرار
کاهش میل جنسی
تکرر ادرار
درد در زمانی که ادرار یا انزال دارید
رنگ خون در مایع منی میتواند متفاوت باشد و ممکن است صورتی، قرمز یا قهوهای به نظر برسد. رنگ آن بستگی به مقدار خون و مدت حضور آن دارد.
تشخیص علل خون در مایع منی
وجود خون در مایع منی ممکن است نگرانکننده به نظر برسد، اما این علامت عموماً خفیف است. اگر سن شما زیر 40 سال است، باید نگران نباشید زیرا احتمال ابتلا به سرطان کم است. بر اساس تحقیقاتی که در American Journal of Clinical and Experimental Urology منتشر شده، بیشتر مواقع بدون نیاز به درمان بهبود مییابد. با این حال، بهتر است برای ارزیابی دقیق به پزشک خود مراجعه کنید. اگر خون در مایع منی بهطور مکرر مشاهده میشود یا مقدار زیادی خون در آن وجود دارد، این خود دلیلی است برای دریافت مشاوره پزشکی.
دکتر کوان بیان میکند: «چون با بالا رفتن سن، خطر ابتلا به سرطان پروستات در مردان بهطور قابل توجهی افزایش مییابد و هماتوسپرمی میتواند یکی از نشانههای سرطان پروستات باشد، وجود آن در مردان مسنتر بیشتر نگرانکننده است. این مسئله میتواند منبع خون در مردان جوان و مسنتر باشد و مهم است که در هر دو مورد ارزیابی شود.»
در موارد نادر، ممکن است نشانی از یک مشکل پزشکی جدی باشد. در اکثر مواقع، دلیلی برای نگران شدن وجود ندارد. هر بار که نسبت به وضع خود نگران هستید، متخصصان ما توصیه میکنند که با پزشک مشورت کنید.
به سخن دکتر کوان، در صورت وضعیت خون در مایع منی و در صورتی که شرایط ذیل را دارید، با پزشک خود تماس بگیرید:
سن شما بالای 40 سال است.
مشاهده خون در مایع منی برای بیش از سه تا چهار هفته ادامه دارد.
خون در مایع منی بهطور مکرر دیده میشود.
مشاهده خون در مایع منی با علائم دیگر همراه است.
شما به عوامل خطر زیر مبتلا هستید:
سابقه سرطان
سابقه خانوادگی سرطان
STI یا رفتارهایی که شما را در معرض خطر STI قرار میدهد
مشکلات ساختاری دستگاه تناسلی یا ادراری
تستهایی که ممکن است پزشک شما از شما بخواهد
دکتر کوان بیان میکند، پزشک شما با در نظر گرفتن علائم و احتمال مشکلات موجود، آزمایشاتی را تجویز خواهد کرد که ممکن است شامل یک معاینه دیجیتال از رکتوم (DRE) برای ارزیابی وضعیت پروستات باشد. در مردان بالای 50 سال، آزمایش خون DRE و آنتیژن خاص پروستات (PSA) ممکن است به طور همزمان انجام شود تا مسائل پروستات مشخص گردد.
دکتر کوان روند تشخیص را اینگونه توضیح میدهد: «بیشتر علل وجود خون در مایع منی بیاهمیت هستند. با این حال، اگر این حالت بروز کند، ارزیابی توسط یک متخصص اورولوژیست دارای صلاحیت ضروری است. بررسی وضعیت عفونت پروستات و درمان آن با آنتیبیوتیکهای مناسب از اهمیت بالایی برخوردار است. سایر علل جدی شامل سرطان پروستات است که در مردان جوان نادر است.
ارزیابی هماتوسپرمی توسط اورولوژیست شامل اطلاعات کاملی از مدت زمان وجود خون، تداوم آن و سایر علائم همراه با آن خواهد بود.
گام بعدی شامل معاینه پروستات به عنوان بخشی از یک معاینه فیزیکی جامع، آزمایش ادرار، کشت احتمالی ادرار، آزمایش STI و آزمایش خون PSA است که همگی عناصر مهم در مراحل تشخیصی بهحساب میآیند. بهطور معمول، ما به شناسایی عفونتهای پروستات و سرطان پروستات بهعنوان منبع وجود خون توجه داریم و یافتههای خون را به خونریزی در غدد پروستات نسبت میدهیم که نیازی به درمان ندارد.
سایر آزمایشات ممکن است شامل:
نمونهبرداری از ادرار و برگزاری کشت برای بررسی عفونت
آزمایش STI در صورت وجود علائم یا سابقه قبلی
آنالیز مایع منی
سونوگرافی ناحیه تناسلی
بیوپسی
درمانها
درمان وجود خون در مایع منی به علت آن بستگی دارد.
در اکثر موارد، نیازی به درمان خاصی برای وجود خون در مایع منی نیست. در حقیقت، بسیاری از مواقع بدون نیاز به مداخله، ظرف چند روز یا چند هفته بهبود مییابد. اگر خون در مایع منی همچنان نمایان است یا علتی شناسایی شده، نیاز به درمان وجود خواهد داشت. آنتیبیوتیکها بهترین انتخاب برای درمان عفونتهای UTI یا STI محسوب میشوند.
در برخی موارد، پزشک عمومی شما ممکن است شما را به متخصصی چون یک اورولوژیست ارجاع دهد.
مشاهده خون در مایع منی ممکن است شوکهکننده باشد، اما در اکثر موارد، دلیلی برای اضطراب یا نگرانیهای جدی وجود ندارد و معمولاً این وضعیت بهطور خودبهخود حل میشود.