جلدهای سوم و چهارم «دانشنامه محیط زیست» منتشر گشتند.
جلدهای سوم و چهارم از این مجموعه که به قلم شکوه حاجینصرالله، هنریک مجنونیان و بهرام حسنزادهکیابی نگاشته شده، با هدف افزایش آگاهی نوجوانان و جوانان در راستای پاسداری از طبیعت و منابع زنده خاص سرزمینشان، به تازگی توسط انتشارات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان چاپ و به بازار کتاب معرفی شده است.
در معرفی ناشر این آثار آمده است: کشور ما از تبعات بحران محیط زیستی فعلی در امان نیست و با برخی از مسائل بحرانی به شکلهای مختلف روبرو شده است. در راستای روشنسازی اذهان عمومی و گسترش دانش محیط زیست در سطح جامعه، «دانشنامه محیط زیست» بهمنظور ارتقای آگاهی بهویژه در میان نسل جوان و نوجوان برای حفاظت از طبیعت و منابع طبیعی منحصر به فرد سرزمین خود تهیه شده است.
این مجموعه شامل ۳۹۵ مقاله به صورت الفبایی تدوین شده که در میان آنها ۱۵ مقاله ارجاعی وجود دارد. حجم هر مقاله به طور معمول بسته به موضوع، اهميت آن و مقدار و کیفیت اطلاعات موجود در خصوص آن موضوع تنظیم شده است. به عنوان مثال، مقالات درباره جانوران به صورت یکسان نیستند، چرا که برای برخی از جانوران همچون ماهی کورغار، تحقیقات و پژوهشهای زیادی انجام نشده و اطلاعات قابل توجهی در دسترس نیست.
بر اساس معیارهای مرتبط با تدوین مقالات، آنها به پنج دسته مختلف ازنظر حجم تقسیم میشوند: مقالات خیلی کوتاه تا یک صفحه، مقالات کوتاه تا سه صفحه، مقالات متوسط تا شش صفحه، مقالات بلند تا ۱۰ صفحه و مقالات خیلی بلند تا ۱۴ صفحه.
هر مقاله به دو بخش اصلی تقسیم میشود. بخش نخست، به ارائه پاسخ فوری و مختصر به سوال خواننده میپردازد. حجم این بخش متناسب با کل مقاله تعیین میشود؛ برای نمونه در مقالات کوتاه، بند نخست ممکن است به صورت یک خلاصه ارایه شود. به عنوان مثال در مقاله مربوط به جانوران، چنین آمده است: سلسلهای از موجودات زنده. قسمت دوم مقاله شامل دیگر بخشها است که در آن، اطلاعات بند نخست به تفصیل توضیح داده میشود.
مقالات در هر گروه موضوعی، نظیر موجودات، آلودگیها و آلایندهها، ساختار مشترکی دارند. ساختار مقالات با موضوع موجودات زنده از موارد زیر تشکیل شده است: «توصیف جاندار»، «وضعیت ظاهری جانور شامل اندازه و رنگ»، «زیستگاه، شیوه تغذیه و زادآوری جاندار»، «پراکندگی» و «وضعیت حفظ و نگهداری آن». همچنین در هر مقاله، یک کادر با عنوان شناسنامه به چشم میخورد.
در این دانشنامه، در نوشتن تاریخها بر اساس وقوع حادثه ذکر شده، از تاریخ میلادی یا هجری شمسی استفاده شده است. به عنوان مثال، تعداد قناتها، چشمهها و چاههای عمیق و نیمهعمیق مورد بهرهبرداری در ایران به سال شمسی اشاره دارد، در حالی که استانداردهای مواد مجاز در آب آشامیدنی با اشاره به تاریخ میلادی ارائه شدهاند.
برای جستجوی اطلاعات لازم در این اثر، میتوان از فهرست مقالات که به ترتیب الفبایی و با شماره صفحه در ابتدای هر جلد آمده است، استفاده کرد.
هنریک مجنونیان که یکی از نویسندگان «دانشنامه محیط زیست» بود، آموزگاری عاشق بود و عشق او به طبیعت بینظیر بود. او استاد دانشگاهی بود که نسلهای بسیاری از دانشجویان، کارشناسان و محیطبانان را پرورش داد. وی همچنین فعالیتهای اجرایی داشته و برنامهریزیهای حفاظتی برای مناطق چهارگانه ایران را انجام داده است و در تاریخ ۱۴ مرداد ۱۳۹۹ در سن ۶۹ سالگی درگذشت.
جلد چهارم این مجموعه شش جلدی «دانشنامه محیط زیست» به موضوعاتی همچون چاهها، انواع چرخههای زیست زمینشیمیایی، حفاظت، حقوق آب، حقوق حیوانات، جانوران و گیاهان در خطر در ایران، خلیج فارس و دریای عمان، دریای خزر، دریاچه ارومیه، روز جهانی محیط زیست و روز زمین و سایر موضوعات پرداخته است.
جلد سوم نیز به بررسی انواع پارکهای ملی حفاظتشده، جانوران نیازمند حمایت، جنگلها و تخریب جنگل، و انواع پوششهای گیاهی و غیره میپردازد. جلدهای اول و دوم «دانشنامه محیط زیست» توسط شورای کتاب کودک مورد تقدیر قرار گرفتهاند.
جلدهای سوم و چهارم از مجموعه «دانشنامه محیط زیست» که به قلم شکوه حاجینصرالله، هنریک مجنونیان و بهرام حسنزادهکیابی نوشته شده، در شمارگان ۲۵۰۰ نسخه و با قیمت ۸۰۰ هزار تومان برای گروه سنی بالای ۱۵ سال (نوجوان) به چاپ رسیده و به بازار کتاب عرضه شده است.
این کتب در فروشگاههای اینترنتی محصولات کانون به آدرس digikanoon.ir و همچنین در تمامی فروشگاههای کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان برای علاقهمندان قابل تهیه است.