به نقل از خبرنگار اقتصادی خبرگزاری تسنیم؛ یکی از ارکان اساسی برنامه‌های اقتصادی دولت، کنترل نرخ تورم بوده است. بانک مرکزی بعد از تجربه ناموفق سال قبل در زمینه آزادسازی نرخ ارز، دوباره به سیاست تثبیت نرخ ارز روی آورده و با تدوین و اجرای دوباره «سیاست تثبیت اقتصادی»، در صدد کنترل مؤلفه‌های کلیدی تورم‌زاست تا بستر کاهش نرخ تورم را فراهم کند.
در این راستا، تأکید بر مدیریت رشد نقدینگی، تثبیت نرخ ارز در بازار ارز تجاری، و تقویت حکمرانی ریال از جمله مبانی کلیدی سیاست‌های بانک مرکزی بوده که کارشناسان بر این باورند که تأثیر بسزایی در کاهش فشارهای تورمی دوچندان ناشی از تقاضا دارند.
کاهش 11.7 درصدی نرخ تورم در سال 1403 نسبت به سال گذشته
تحقیقات نشان می‌دهد که از اواخر سال 1401، بانک مرکزی «ثبات‌سازی اقتصاد» را با عنوان چارچوب اصلی سیاست‌گذاری پولی و ارزی خود مدنظر قرار داد. پیامد این سیاست‌ها و اقدامات، کاهش قابل توجه نرخ تورم در دو سال 1402 و 1403 را به همراه داشت.
بر اساس آمار رسمی، نرخ تورم در پایان سال 1402 با کاهشی به میزان 5.7 واحد درصد، به 47.4 درصد رسید. این روند در سال 1403 ادامه یافت و نرخ تورم با افت چشمگیر 11.7 واحد درصدی، به 35.8 درصد در انتهای سال رسید؛ موضوعی که مؤید اثربخشی سیاست‌های تثبیتی بانک مرکزی است.
در عین حال، در اردیبهشت 1404، نرخ تورم دوازده‌ماهه به‌طور جزئی به 36.8 درصد افزایش یافت. با این حال، بانک مرکزی بر تداوم اجرای برنامه‌های ضدتورمی در زمینه مدیریت بازار ارز و همچنین سیاست‌های پولی، نظارتی و اعتباری تأکید دارد.
تثبیت بازار ارز؛ محور اصلی استراتژی ارزی بانک مرکزی
در بخش بازار ارز، بانک مرکزی تثبیت نرخ ارز در بازار تجاری را در اولویت قرار داده است. به موازات این اقدام، سیاست‌های ارزی دیگری مانند تأمین مستمر کالاهای اساسی، دارو و تجهیزات پزشکی با ارز ترجیحی، تأمین ارز برای سایر کالاها بر اساس اولویت‌های مشخص و هدایت نرخ رسمی حواله و اسکناس به سطوح تعادلی نیز پیگیری می‌شود.
علاوه بر این، مداخلات هدفمند در بازار غیررسمی ارز، تقویت عرضه ارز از طریق مدیریت منابع ارزی و بازگشت ارز حاصل از صادرات، و ذخیره‌سازی طلا و بهبود کمی و کیفی ذخایر ارزی کشور، از جمله اقدامات مؤثر بانک مرکزی به شمار می‌روند؛ اقداماتی که در شرایط دشواری‌های بین‌المللی از اهمیت دوچندان برخوردار است.
کنترل نقدینگی، اصلاح ترازنامه بانک‌ها و مدیریت اعتبار؛ برنامه‌های پولی بانک مرکزی
در زمینه سیاست‌های پولی و نظارتی، بانک مرکزی توجه ویژه‌ای به کنترل رشد نقدینگی به عنوان عامل اصلی تورم کرده است. در این راستا، اصلاح کیفی و کمی ترازنامه بانک‌ها و اعمال ضوابط کنترل مقداری بر دارایی‌ها و بدهی‌های نظام بانکی در برنامه کار قرار گرفت.
همچنین، اجرای عملیات بازار باز، تنظیم روابط مالی بین دولت، بانک‌ها و بانک مرکزی، انتشار ابزارهای نوین سیاست پولی نظیر اوراق ودیعه و اوراق مصون از تورم، سازمان‌دهی شبکه بانکی و پیگیری برنامه اصلاح نظام بانکی نیز از اقداماتی مهم در این حوزه به شمار می‌آید.
بانک مرکزی همچنین به توسعه سیاست هدایت اعتبار به‌منظور تقویت تولید و راه‌اندازی حساب ویژه تأمین سرمایه در گردش (جهش تولید) پرداخته و ابزارهای زنجیره تولید مانند اوراق گام و برات الکترونیکی را توسعه داده است.
حکمرانی ریال؛ کنترل جریان‌های مالی با توسعه سامانه‌های نظارتی
علاوه بر این اقدام‌ها، بانک مرکزی برای تقویت حکمرانی ریال و مدیریت جریان‌های مالی و سرمایه‌ای مرتبط با بازارهای دارایی، به توسعه سیستم‌های مبارزه با پولشویی، بهینه‌سازی سامانه‌های ارزی و ارتقاء پایگاه‌های داده اعتبارسنجی پرداخته است.
هدف از این برنامه‌ها، مدیریت شفاف و مؤثر تراکنش‌های بانکی، جلوگیری از فرار سرمایه از مسیرهای غیررسمی و تقویت انضباط مالی در اقتصاد کشور می‌باشد.
در صورت عدم موفقیت مذاکرات ایران و آمریکا؛ بانک مرکزی چه مواقعی خواهد کرد؟
بررسی‌های خبرنگار ما نشان می‌دهد که در صورت عدم توافق در مذاکرات ایران و آمریکا، بانک مرکزی برنامه تثبیت نرخ ارز و تأمین ارز مورد احتیاج کشور را با اولویت‌گذاری مشخص و با قیمت‌هایی متناسب با واقعیات اقتصادی ادامه خواهد داد. به‌علاوه، کنترل تقاضا از طریق مدیریت نقدینگی و تداوم سیاست‌های تثبیتی از اولویت‌های اصلی بانک مرکزی و دولت محسوب می‌شود.
/