کمیتهای که وظیفهاش پیگیری حفظ خانههای تاریخی است، با مجوز اداره کل میراث فرهنگی استان تهران و بر اساس مصوبه کمیسیون ماده پنج، اقدام به تأیید تخریب سینمای «نادر» واقع در خیابان لالهزار تهران نموده است.
خبر مربوط به تخریب سینما نادر (رویال) که با موافقت اداره کل میراث فرهنگی استان تهران همزمان با نزدیک شدن به روز سینما در فضای مجازی منتشر شد، تأیید گردید و مدارک نشان میدهند که کمیسیون ماده پنج شهرداری تهران در خردادماه ۱۴۰۳ مجوز تخریب و احداث یک مجتمع تجاری ـ فرهنگی در محل این سینما را صادر کرده است.
مسئولان حوزه میراث فرهنگی همچنان نسبت به خبر تخریب سینما «نادر» در نزدیکی «گراند هتل» و «تئاتر نصر» واقع در خیابان لالهزار که یکی از نخستین خیابانهای تهران محسوب میشود، پاسخی ندادهاند. ایسنا تلاش کرده است توضیحاتی از اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان تهران دریافت کند، اما تاکنون پاسخی از سوی آنها ارائه نشده است.
سینما «نادر» که به نام «رویال» نیز شناخته میشود، در سال ۱۳۱۲ هجری شمسی در خیابان لالهزار تأسیس گردید. این سینما در سال ۱۳۴۲ به مالکیت زندهیاد «ناصر مجدبیگدلی» درآمد و وی تا اوایل دهه ۹۰، آن را در اختیار داشت. سینما نادر یکی از قدیمیترین استودیوهای تولید فیلم در ایران در دهههای ۴۰ و ۵۰ محسوب میشود و محل نمایش فیلمهای پرفروشی چون «عروس دهکده»، «چهار راه حوادث»، «گنج قارون»، «عقابها»، «گاو» و «قیصر» بوده است. همچنین دفتر گروه سینماهای متحد تهران در طبقه دوم آن دایر بود و موجب تولید آثار مختلفی مانند «شبح کژدم»، «شکار خاموش»، «لنگرگاه»، «ویزا» و «حادثه» گردید.
ناصر مجدبیگدلی، مالک قبلی سینما نادر، اوایل دهه ۹۰ و تقریباً دو سال پس از اینکه وزارت ارشاد به وی اطلاع داد دیگر نمیتواند به این سینما فیلمی اکران کند، به فکر نجات سینما نادر افتاد. او به یاد میآورد: «صحبتهایی مطرح شده بود تا شهرداری لالهزار بازسازی شود و به جاذبهای توریستی تبدیل گردد اما ناگهان این تصمیم تغییر کرد.»
در این زمینه بخوانید:
گزارش ایسنا از آخرین بازمانده سینماهای لالهزار در کوچه ملی
اکنون به جای آنکه سینما نادر، به عنوان آخرین بازمانده سینماهای لالهزار به جاذبهای گردشگری تبدیل گردد، تایید شده که بر اساس مصوبه کمیسیون ماده ۵ و به درخواست شهرداری منطقه ۱۲ تهران و با مجوز اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان تهران، قرار است این سینما تخریب گردد و یک مجتمع تجاری ـ فرهنگی به جای آن احداث شود.
به موجب این مصوبه، تخریب و جایگزینی با درخواست شهرداری منطقه ۱۲ و بر اساس نامهای به تاریخ ۱۷ دیماه ۱۴۰۲ به انجام خواهد رسید. در این نامه، طرح ساخت بنای تجاری ـ فرهنگی به صورت دو طبقه بر روی همکف تجاری و سه طبقه زیرزمین، با تراکم ۲۴۰ درصد ارائه شده است که شامل زیرزمینهای اول تا سوم برای استفاده به عنوان پارکینگ و انباری با سطح اشغال ۸۰ تا ۱۰۰ درصد، همکف برای ۶۲ واحد تجاری با سطح اشغال ۸۰ درصد و طبقه دوم برای ۴۹ واحد تجاری و ۳ واحد فرهنگی با همان سطح اشغال ذکر شده، میباشد.
سینما نادر به عنوان یک اثر ملی ثبت نشده است، اما به دلیل همجواری با دو اثر تاریخی، یعنی «گراند هتل» و «تئاتر نصر»، اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی تهران در نامهای به تاریخ ۲۸ آذرماه ۱۴۰۲ در مصوبه کمیسیون ماده پنج به این نکته اشاره کرده که نقشههای معماری باید با مهر این اداره کل تأیید شود و ایجاد مرکز فرهنگی در پروژه تا حداکثر ارتفاع ۹ متر از سطح خیابان مجاز است. همچنین، با توجه به تعهدنامه شماره ۵۱۹۰۷ تاریخ ۱۳ اسفندماه ۱۴۰۱ دفترخانه اسناد رسمی ۱۰۲۲ تهران، مالک موظف به رعایت تمامی تمهیدات فنی و ایمنی برای احداث زیرزمین است و توسعه آن باید با روش فنی تاپ ـ داون انجام گیرد، در حالی که نقشههای نمای ساختمان بعد از تأیید کمیته نمای شهرداری برای تأیید نهایی به این اداره کل ارسال گردد.
در مشاوره فنی کارگروه نیز آمده است که «این موضوع در تاریخ ۲۸ فروردینماه ۱۴۰۳ در کمیسیون ماده ۵ مورد بحث قرار گرفته و پس از توضیحات مشاور و شهرداری منطقه، درخواست به شرط تأمین تمامی پارکینگهای مورد نیاز تجاری و فرهنگی مطابق با ضوابط و حفظ کاربری و هاشور فرهنگی ملک، مورد تأیید قرار گرفت.
بر همین اساس، زیرزمین اول با سطح اشغال ۸۰ درصد و زیرزمینهای دوم و سوم با ۱۰۰ درصد سطح اشغال، برای استفاده پارکینگ و انباری تعیین شده و طبقات همکف و اول نیز به صورت تجاری با سطح اشغال ۸۰ درصد و طبقه دوم به صورت کامل برای کاربری فرهنگی با سطح اشغال ۸۰ درصد در نظر گرفته شده است.
همچنین یادآوری شده است که «تمهیدات ایمنی و فنی ذکر شده در نامه اداره کل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی استان تهران باید به اجرا درآمده و نقشههای معماری پیش از صدور پروانه باید به تأیید این اداره کل برسد.»
در نهایت، کمیسیون ماده پنج با استناد به این نظرات، در تاریخ هفتم خردادماه ۱۴۰۳، ساخت مجتمع تجاری ـ فرهنگی در محل سینما نادر را براساس نظر کارگروه فنی تصویب کرده است.
تخریب سینما نادر (رویال) در حالی مقرر گشته است که در سال ۱۳۹۷ طرح دیگری برای ساماندهی و بهسازی خیابان لالهزار با هدف شناسایی و احیای بناهای واجد ارزش در این محدوده، از جمله خانه اتحادیه، خانه پیرنیا، موزه سینما متروپل، هتل لاله و کافه پارس و تئاتر نصر در نظر گرفته شده بود و باید توسط شهرداری منطقه ۱۲ به انجام میرسید.
در دهه ۹۰، شهرداری تهران بهخوبی آگاه بود که لالهزار خیابانی متعلق به دوران قاجاری است که در شمال باروی صفوی ساخته شده و با انتخاب تهران به عنوان پایتخت در شکلگیری نقشهای سیاسی و اداری، جنبههای اقتصادی و اجتماعی تهران نیز نمود بیشتری یافت و توسعهی شهر فراتر از حصار صفوی انجام گرفت و بناهای اعیانی و قصرها در امتداد لالهزار و جاده شمیران شکل گرفتند، و بارها طرحهای ساماندهی خیابان لالهزار را در دستور کار خود قرار داده بود. در اسفند ۹۷ که طرح انجام این ساماندهی جدیتر شده بود، علیمحمد سعادتی، شهردار وقت منطقه ۱۲، اظهار داشت: «با همکاری کسبه و صنوف فعال، بهسازی خیابان لالهزار از نوروز سال آینده (۱۳۹۸) آغاز خواهد شد.» اما پس از گذشت پنج سال از آن وعده، نه فقط خبری از اجرای این طرح نیست و تغییری در وضعیت خیابان لالهزار صورت نگرفته است، بلکه بناهای تاریخی آن به تدریج در حال از بین رفتن هستند، در حالی که آنها میتوانستند مسیر «خانه اتحادیه» را پیش بگیرند که ملک آن به موزه تبدیل شد و جاذبهای به تهران افزود.
مالک پیشین سینما نادر، ۱۳ سال پیش اشاره کرد که: «در گذشته، ۲۰ سینما در لالهزار وجود داشت که شش سالن آن در همین کوچه «باربد» واقع شده بود و به همین سبب به آن کوچه ملی میگفتند، اما متأسفانه هیچیک از این سینماها به جای نمانده و برخی از آنها به انبار وسایل برقی تبدیل شدهاند. به نظر میرسد یکی از افرادی که در این زمینه مسئولیت داشته، از لالهزار خاطره خوشی ندارد و اقدام به تخریب فضای فرهنگی اینجا کرده است، و سینمای ما، آخرین بازمانده از سینماهای لالهزار بود که آن هم بسته شد. سینما ما با ظرفیت ۷۰۰ نفر، اگر در طول روز کمتر از سه هزار نفر مخاطب داشت، فیلم را تعویض میکردیم. حالا کدام سینما چنین تعداد مخاطبی دارد؟»