طبق گزارش پارسینه و ، نگهداری بهداشت دهان و دندان میتواند به بهبود سلامت کلی کودکان کمک نماید و در عوض، بیتوجهی به این مساله میتواند تبعات جدی برای آنان به بار آورد. وقتی درباره رایجترین بیماریهای عفونی که کودکان را تحت تأثیر قرار میدهد گفتگو میشود، پوسیدگی دندان ممکن است کمتر مورد توجه قرار گیرد، اما این مشکل یکی از نگرانیهای عمدهای است که در اکثر کودکان مشاهده میشود. خوشبختانه، این عارضه قابل پیشگیری است.
پوسیدگی دندان زمانی به وقوع میپیوندد که سطوح بالای قند و شکر در دهان تعادل باکتریها را به هم میزند. این وضعیت میتواند منجر به بروز سوراخهایی در دندانها شود که ممکن است نیاز به پرکردن داشته باشد.
اگر از این مشکل غفلت شود، این سوراخها ممکن است بزرگتر شده و درد و عفونت را به دنبال داشته باشند. پوسیدگی دندان شایعترین دلیل درد دندان در کودکان است.
والدین و نگهداران اغلب بر این باورند که دندانهای شیری اهمیت کمتری نسبت به دندانهای دائمی دارند، اما این پوسیدگی میتواند بر توانایی کودک در غذا خوردن، خوابیدن، یادگیری و تعاملات اجتماعی تأثیر منفی بگذارد. همچنین، این مشکل کیفیت زندگی کودکان و خانوادههایشان را تحت شعاع قرار میدهد.
کارشناسان میگویند که خوشبختانه با رعایت برخی عادات میتوان از وقوع پوسیدگی دندان پیشگری کرد که در ادامه به آنها خواهیم پرداخت:
۱. انجام معاینات اولیه دندانپزشکی
بر اساس توصیههای استرالیا و استانداردهای بینالمللی، اولین معاینه دندانپزشکی برای کودکان باید زمانی که اولین دندان از لثه بیرون بیاید (معمولاً در شش ماهگی) یا حداقل تا ۱۲ ماهگی انجام شود.
با این وجود، بسیاری از خانوادهها به این توصیهها توجهی نمیکنند و تصور میکنند که فرزندشان به اندازه کافی کوچک است یا دندانهای سالمی دارد.
این معاینات اولیه میتواند به شناسایی نشانههای اولیه پوسیدگی دندان کمک کند.
اما کودکانی که از خانوادههای کم برخوردار در استرالیا هستند، کمترین دسترسی را به خدمات دندانپزشکی دارند.
هزینههای بالای خدمات دندانپزشکی نیز ممکن است یکی از موانع برای دسترسی خانوادهها به این خدمات باشد. علاوه بر این، خانوادههایی که در مناطق روستایی و دورافتاده زندگی میکنند، میتوانند با چالشهایی در این زمینه مواجه شوند.
۲. اهمیت مسواک زدن
مسواک زدن دو بار در روز با استفاده از خمیر دندان حاوی فلوراید مناسب سن کودکان به شدت توصیه میشود. دستورالعمل فلوراید در استرالیا پیشنهاد میکند که از ۱۸ ماهگی از خمیردندانی با غلظت پایین فلوراید برای کودکان استفاده شود.
به دلیل فاصلهی دندانهای بسیاری از کودکان خردسال، استفاده از نخ دندان همیشه ضروری نیست. با این وجود، دندانپزشک میتواند در صورت نزدیکی دندانها به استفاده از نخ دندان برای کودک توصیه کند.
در حالی که اکثر بزرگسالان استرالیایی دندانهای خود را دو بار در روز مسواک میزنند، این عادت در سالهای ابتدایی کودکان چندان رایج نیست.
برای برخی والدین و نگهداران، وقتی کودکان در این زمینه همکاری نمیکنند، مسواک زدن ممکن است امری کماهمیت بهشمار آید.
مهارتهای دستی در کودکان متفاوت است، بنابراین کمک به آنها در نحوهی صحیح مسواک زدن تا دورهی ابتدایی، بسیار حیاتی است. برخی کودکان ممکن است نیاز به کمک بیشتری داشته باشند و همچنین میتوانید از دندانپزشک درباره روشهای صحیح مسواک زدن بپرسید.
۳. محدود کردن مصرف قند و شکر
مصرف قند و شکر در سنین پایین میتواند منجر به تمایل بیشتر به خوراکیهای شیرین در مراحل بعدی عمر شود.
والدین و نگهداران باید از ارائه “شکر اضافه” به فرزندان خود پرهیز کنند. شکر اضافه به موادی اطلاق میشود که به غذاها و نوشیدنیها (مانند شیرینیها و نوشابهها) افزوده میشود و بهطور طبیعی در عسل و آبمیوهها نیز وجود دارند.
بر اساس گزارش “مدیکال اکسپرس”، سازمان جهانی بهداشت (WHO) توصیه میکند که در مجموع میزان شکر اضافه به کمتر از پنج درصد از کل کالری دریافتی محدود شود. با این حال، بسیاری از کودکان از این مقدار فراتر میروند.
علاوه بر این، کودکان باید از خوردن و نوشیدن قبل از خواب برای کاهش خطر پوسیدگی دندان اجتناب کنند. این شامل مصرف شیر و سایر نوشیدنیهای قندی است.
آب بهترین جایگزین برای نوشیدنیهای شیرین است. نوشیدن آب از منبع آبی که حاوی فلوراید باشد به حفاظت دندانهای کودک شما در برابر پوسیدگی کمک میکند.
فلوراید کردن آب آشامیدنی یکی از بزرگترین دستاوردهای بهداشت عمومی در قرن بیستم است. اما برخی از استرالیاییها، به ویژه در مناطق روستایی و دورافتاده، به این امکان دسترسی ندارند. افرادی که در این مناطق زندگی میکنند ممکن است از سایر منابع فلوراید (مانند دهانشویههای حاوی فلوراید) بهرهمند شوند و باید آن را با دندانپزشک خود در میان بگذارند.
به این ترتیب، خانوادهها نقشی بنیادی در حفظ سلامت دندانهای کودکان ایفا میکنند. انجام معاینات زودهنگام دندانپزشکی، مسواک زدن دندانها دو مرتبه در روز با خمیر دندانی مناسب سن و محدود کردن مصرف قند و شکر به کودکان این امکان را میدهد تا با دندانها و دهانی سالم به بزرگسالی وارد شوند.
تشویق فرزندان به رعایت سبک زندگی سالم از دوران کودکی، سلامتی آنها را در طولانیمدت تضمین خواهد کرد. همچنین، حفظ سلامت فرزندان تنها به معنای عدم ابتلا به بیماریها نیست، بلکه شامل مجموعهای از عوامل مرتبط با سلامت جسمی، اجتماعی و روانی کودک است.
در ادامه، از سایت تخصصی «گودهلثهال» به چند توصیه مهم برای بهبود سلامت کودکان خواهیم پرداخت.
* برنامهریزی برای معاینات پزشکی
نوزادان و کودکان نوپا نیاز به معاینات پزشکی منظم دارند تا اطمینان حاصل شود که بهخوبی رشد میکنند. پزشکان متخصص، رشد جسمانی و ذهنی کودک را به دقت تحت نظر قرار میدهند تا بتوانند نگرانیهای احتمالی بهداشتی را در مراحل ابتدایی شناسایی کنند. این معاینات میتواند آسیبهای زایمان را در نوزادان بهموقع تشخیص دهد که کمک به آنها زمانی که مشکل هنوز قابل علاج است، بسیار حائز اهمیت است.
* اهمیت واکسیناسیون
نوزادان از طریق آنتیبادیهایی که در دوران بارداری از مادران خود دریافت میکنند متولد میشوند، اما این حفاظت تنها موقتی است و به زودی نوزاد را در معرض ابتلا به بیماری قرار میدهد. واکسنها نقش حیاتی در پیشگیری و کاهش انتقال بیماریها دارند. از آنجایی که ایمنی کودک هنوز به طور کامل شکل نگرفته است، باید اقداماتی برای حفاظت از آنها در برابر عوامل عفونی انجام داد. این اقدامات پیشگیرانه تأمین میکند که کودک شما بدون ابتلا به بیماری شدید رشد کند. بهطور کلی، واکسنهایی مانند هپاتیت ب، سرخک، اوریون، سرخجه، فلج اطفال، آنفلوآنزا و دیفتری باید در زمانهای مشخص به کودکان تزریق شوند.
* توجه به تغذیه سالم
ترغیب فرزندان به مصرف غذاهای سالم و مغذی از سنین پایین، شانس آنان برای داشتن زندگی با کیفیت و سالم را افزایش میدهد. در حالی که کودکان کم سن نمیتوانند به راحتی از غذاهای جامد استفاده کنند، بنابراین باید بهطور هوشمندانه ای به غذایی که ارائه میدهید توجه کنید. به عنوان مثال، در حالی که غذاهای فرآوری شده و بستهبندی شده معمولاً به راحتی در دسترس هستند، اما انتخاب هوشمندانهتری نیستند. افزودنیها و مواد شیمیایی موجود در این غذاها، هرچند شاید برخی جنبهها به رشد سریعتر کودک شما کمک کند، ممکن است منجر به عوارضی مانند دیابت و چاقی در سنین بالاتر شود. پس از آنکه فرزند شما از سن شیرخوارگی عبور کرد، میتوانید میوهها و سبزیجات تازه را به او ارائه دهید تا بهصورت مختلف مصرف کند. این مواد غذایی بهطور قابل توجهی به رشد، قدرت عضلانی و ایمنی کودک شما کمک میکنند. علاوه بر این، ایجاد عادات غذایی سالم از سنین پایین، احتمال پذیرش این عادات را در بزرگسالی افزایش میدهد.
* فعالیت بدنی به طور منظم
ورزش منظم به فرزندتان کمک میکند تا فردی سالم و پرانرژی شود که بتواند برای جامعه موثرتر باشد. تمرین منظم نهتنها برای بزرگسالان بلکه برای کودکان هم حیاتی است. برای تشویق فرزندان به تناسب اندام، آنها را به رفتن به پارک، دوچرخهسواری، شرکت در ورزشها یا بازی با دوستان خود ترغیب کنید. این فعالیتها امکانپذیر، سه عنصر اصلی تناسب اندام را که شامل استقامت، انعطافپذیری و قدرت است، در بر میگیرد.
اگرچه فواید فعالیت فیزیکی بیشمار است، اما فعال ماندن بهطور اصلی:
– باعث تقویت ماهیچهها و استخوانها میشود.
– خطر ابتلا به دیابت را کاهش میدهد.
– از چاقی جلوگیری میکند.
– نگرش مثبتتری را نسبت به زندگی ترویج میکند.
– از تجمع چربیهای اضافی جلوگیری مینماید.
کودکان که به فعالیتهای بدنی مشغول میشوند، با افزایش سن تمایل بیشتری به ورزش خواهند داشت. این شیوه زندگی بهطور قابلتوجهی در پیشگیری از بیماریهای مزمن و جدی مانند بیماری قلبی، سکته مغزی و سرطان خاص که از علل اصلی مرگ و میر در سراسر جهان هستند، موثر خواهد بود.
* ایجاد الگوهای خواب منظم برای کودکتان
آگاهی از زمانبندی استراحت متناسب برای هر فرد، چه جوان و چه پیر، بسیار مهم است. کودکان نیز به خواب کافی نیاز دارند تا انرژی خود را بازیابند و از خستگی زودرس جلوگیری کنند. دادههای تحقیقاتی نشان میدهد که خواب، بدن را قادر میسازد هورمونهای رشد ضروری برای شکلگیری کودک ترشح کند.
اختلال در خواب یا بینظمیها میتواند سبب خستگی کودک و زود خسته شدن او در طول روز شود. بنابراین، تشویق کودک به زود خوابیدن و تعیین زمانی مشخص برای خواب او بسیار مهم است. کودکانی که به زود خوابیدن عادت میکنند، غالباً سحرخیز هستند. این عادت میتواند بهرهوری و عملکرد افراد را بهبود بخشد و در طول روز که زمان فعالیت بیشتری است، کارایی بهتری ایجاد کند.
* رعایت بهداشت عمومی
کودکان رفتارها و عادات خود را با مشاهده و یادگیری از محیط و بزرگسالان اطراف خود اتخاذ میکنند. به عنوان والدین یا نگهدارندگان، شما منبع اصلی آنها برای دریافت این اطلاعات هستید. به همین دلیل، چه بهطور عمدی و چه ناآگاهانه، هر اقدامی که انجام دهید در نهایت با تأثیر بر نگرش فرزندتان به آنها منتقل میشود. بنابراین، باید به گنجاندن اقدامات بهداشتی در برنامه روزانه خود توجه بیشتری داشته باشید. این کار به کودک شما کمک میکند تا با این عادات پیوندی برقرار کند و از بیمار شدن دور بماند. به عنوان مثال، با توجه به اینکه میکروبها و باکتریها بهطور مداوم کودکان را احاطه کردهاند، آنها در معرض خطر بالای ابتلا به بیماریهای عفونی هستند. با این حال، شستن دستها قبل و بعد از هر وعده غذایی میتواند این خطر را به میزان قابلتوجهی کاهش دهد. عادات بهداشتی دیگری که میتوانید در کودک خود ترویج دهید شامل:
– مسواک زدن
– استحمام
– پوشاندن دهان و بینی در هنگام عطسه یا سرفه
– کوتاه کردن ناخنها
– پوشیدن لباسهای تمیز