خبرآنلاین گزارش داد که روزنامه «آی نیوز» با استناد به جزئیات مربوط به نشست اعضای کابینه دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا در روز پنجشنبه ۲۶ فوریه، گفته است این جلسه در اتاق وضعیت کاخ سفید برگزار شد تا درباره شروع جنگ تجاوزکارانه واشنگتن علیه ایران تصمیمگیری شود. بر اساس همین گزارش، ترامپ در جایگاه رئیس جلسه در رأس میز نشسته بود و جیدی ونس، معاون او، در سمت راستش قرار داشت. گفته میشود ونس در جمع حاضر گفته است: «از دید من این ایده بدی است؛ اما اگر میخواهید آن را انجام دهید، من از شما حمایت میکنم.» دو روز بعد، بمباران آغاز شد.
ایسنا نیز به این نکته اشاره کرده است که در نخستین دولت ترامپ، بسیاری از مقامهای ارشد بهصورت نوبتی نقش «بزرگترهای اتاق» را ایفا میکردند؛ افرادی که عملاً اجازه ندادند رئیسجمهور به برخی اقدامهای پرریسک دست بزند؛ از جمله اینکه مانع نابودی رئیس ناتو شدند، جلوی خروج از توافق تجارت آزاد آمریکای شمالی را گرفتند و همچنین اجازه ندادند توییتهایی منتشر شود که میتوانست مسیر را به سمت رویارویی هستهای با کره شمالی باز کند. اما در شرایط کنونی، به گفته این گزارش، بزرگترهای اتاق دیگر آن افراد نیستند؛ بلکه معاون جوان رئیسجمهور تبدیل شده به همان وزنه کنترلکنندهای که همزمان خود درگیر کشمکشها و رقابتهای مربوط به دوران دوم ریاستجمهوری ترامپ است.
آی نیوز همچنین نوشته است که بزرگترین ناکامی ونس صرفاً جلوگیری از شروع جنگ ترامپ نبوده است؛ بلکه مسئله اصلی این است که او نتوانسته جنگ را متوقف کند. این تحلیل به مقالهای در سال ۲۰۲۳ اشاره میکند که ونس در روزنامه «والاستریت ژورنال» منتشر کرد؛ مقالهای با عنوان «بهترین سیاست خارجی ترامپ؟ شروع نکردن هیچ جنگی» که در آن عملاً از ترامپ حمایت شده بود. اما ترامپی که ونس در رقابتهای انتخاباتی با آن میجنگید، ترامپی نیست که در نهایت به قدرت رسید و تصمیمهایش با آنچه در مبارزات مطرح میشد همراستا نبود.
ونس حالا مسئولیت کامل مذاکرات صلح را بهعهده گرفته است. این واگذاری پس از آن صورت گرفت که او در طول رقابتهای انتخاباتی، جنگ با ایران را ایدهای نامناسب توصیف کرده بود؛ بنابراین طبیعی بود که در ادامه، فشارها و انتظارها هم به سمت او برگردد. در این میان، چشمامید ونس برای رسیدن به ریاستجمهوری در سال ۲۰۲۸ به دستاوردی وابسته است که بتواند بهانهای برای یک توافق جدید فراهم کند؛ توافقی که دستکم آنقدر آشکار و تحقیرآمیز نباشد که به اعتبار ایالات متحده لطمه بزند.
این مذاکرات بر پایه یادداشت تفاهمی پیش میرود که ونس در ماه ژوئن از پاکستان با خود آورده است. یکی از مقامات سابق ترامپ نیز ماه گذشته در گفتوگو با نشریه «پالتیکو» گفته است که دستیاران ونس تصور میکردند هم آنان و هم رئیسشان در مأموریت «نجات جهان» موفق میشوند. این مقام سابق در ادامه اضافه کرده است: «خدا آنها را حفظ کند، اما انگار رفیق یک ساندویچ آشغال به تو دادهاند. نمیتوانی مزهاش را زیاد پنهان کنی.»
ونس در روزهای اخیر نیز، با لحنی آمیخته به تأسف، در گفتوگو با شبکه فاکس نیوز بیان کرده که مذاکرهکنندگان ایرانی «افراد فوقالعاده سرسختی» هستند و هشدار داده که هرگونه توافق نهایی «آشفته» و پرابهام خواهد بود.
رسانه انگلیسی در ادامه میافزاید: ترامپ در طول زمان بهصورت علنی مدام ادعا میکند که ایرانیها به او التماس میکنند وارد مذاکره شود. با این حال، تهران حتی حاضر نمیشود تیم مذاکرهکننده را برای برگزاری مذاکرات به خارج از کشورش بفرستد. دور تازه مذاکرات عملاً میان ایران و عمان درباره تنگه هرمز در جریان است؛ تنگهای که ظاهراً آمریکاییها هم در نقطه مقابل این پرونده—یعنی سر میز مذاکره—حضور ندارند و در عمل، ایران روشنتر از همیشه انتظار دارد مسئولیت این آبراه، به جای واشنگتن، بر عهده طرف آمریکایی گذاشته شود. در واقع، آنچه در نهایت ممکن است بسته شود، توافقی خواهد بود که پیامدهای آن در نهایت روی دوش ونس سنگینی میکند.
از سوی دیگر، ترامپ نمیتواند با افزایش قیمت سوخت تا حدود ۵ یا ۶ دلار در هر گالن، در انتخابات میاندورهای نوامبر نقش تعیینکننده داشته باشد. همزمان به نظر میرسد هدف ایران هم این باشد که مذاکرات را تا نزدیک شدن به انتخابات میاندورهای کنگره طولانی کند. شاید ایرانیها امیدوار باشند ترامپ را از نظر سیاسی تحت فشار قرار دهند و تضعیف کنند؛ همان اتفاقی که آنها درباره جیمی کارتر (رئیسجمهور پیشین آمریکا) انجام دادند و در نهایت او را به لحاظ سیاسی نابود کردند.
آی نیوز همچنین تاکید کرده است که ترامپ میان دو گزینه گرفتار شده: از یک سو جنگی که توان پیروزی در آن را ندارد، و از سوی دیگر صلحی که قادر به ارائهاش نیست. به باور این رسانه، همین گره درباره ونس نیز صدق میکند. ونس «از جنس» کسانی نیست که در مقاطع حساس کنار گذاشته شوند و بعد مجبور باشند از تصمیمهای گذشته علناً دفاع کنند. او هوبرت هامفری، معاون پیشین رئیسجمهور آمریکا نیست که در دوران لیندون جانسون، از فرایند تصمیمگیری درباره جنگ ویتنام کنار گذاشته شد اما در ادامه مجبور شد علناً از آن دفاع کند. ونس «در اتاق» بوده است؛ ترامپ با او مشورت کرده و اگرچه در روزهای نخستین جنگ آشکارا ساکت مانده بود، اما در نهایت رسماً حمله را بهعنوان اقدامی ضروری برای جلوگیری از دستیابی ایران به سلاح هستهای توجیه کرده است.
این رسانه میگوید ترامپ در پذیرفتن مسئولیت هم چندان قابل اعتماد عمل نکرده و برای جنگ با ایران به کسی نیاز دارد که بار این تصمیم را بر دوش بگیرد. او پیشتر، در برابر جمعی از مهمانان حاضر در کاخ سفید، ونس را بابت وعدههای غیرقابل دسترس درباره دست نیافتنی بودن توافق مسخره کرده بود؛ آن هم در حالی که ونس خودش در میان حضار حضور داشت. گفته میشود ترامپ به صراحت گفته بود: «اگر این اتفاق نیفتد، من جیدی ونس را سرزنش میکنم. اگر این اتفاق بیفتد، من اعتبار کامل آن را به خود اختصاص میدهم.»
روزنامه «چاپ لندن» در ادامه نوشته است که ونس ممکن است به خاطر شکست در رسیدن به صلح مورد سرزنش قرار بگیرد؛ و از سوی دیگر «مارکو روبیو»، وزیر امور خارجه و مشاور موقت امنیت ملی، احتمالاً به خاطر خودِ جنگ تحت فشار قرار خواهد گرفت. این دو نفر اتفاقاً در زمره پیشتازان نامزدی جمهوریخواهان برای سال ۲۰۲۸ هم هستند.
یک نظرسنجی که در ماه فوریه انجام شد نشان میداد ونس ۴۶ امتیاز جلوتر از روبیو است. با آغاز جنگ، نظرسنجی بعدی تنها اختلاف یک امتیازی را نشان داد: تساوی آماری. البته روبیو همچنان اصرار دارد که با ونس دوست است و میگوید به نفع او کنار خواهد رفت. با وجود این، کارنامه سیاسی روبیو تا امروز با جاهطلبیهای بیرحمانهای شناخته شده و همین موضوع باعث شده است که برخی منتظر اتفاقات غیرمنتظرهتری در سیاست باشند؛ اتفاقاتی که پیشتر هم کم نبودهاند.
به احتمال زیاد، مسیر ونس برای رسیدن به ریاست جمهوری همچنان از گردنه «توافق صلح با ایران» میگذرد. اگر او خیلی خوششانس باشد، شاید چیزی شبیه به توافق هستهای ۲۰۱۵ «باراک اوباما» (رئیسجمهور پیشین آمریکا) به دست بیاورد؛ توافقی که ترامپ طی ۱۰ سال گذشته مدام آن را به سخره گرفته و از آن انتقاد کرده است.
310310