با پیشرفت حدوداً چهار ماهه سال ۲۰۲۴ و ادامه روند شتابناک توسعه فناوری‌های نوین دیجیتال، نمای کلی تهدیدات سایبری همچنان نمایانگر توسعه و تحول این خطرات به شمار می‌آید.
بر اساس گزارش مهر، بسیاری از کارشناسان بر این باورند که انواع مختلف حملات سایبری، به ویژه باج‌افزارها، به طور فزاینده‌ای پیچیده‌تر و تکرار شونده‌تر خواهند شد.
این مسئله در محیطی به وقوع می‌پیوندد که طی سال‌های اخیر، چالش‌های اقتصادی جهانی، شیوع ویروس کرونا و جنگ روسیه و اوکراین، به بی‌ثباتی بازارها دامن زده و در نتیجه سرمایه‌گذاری در حوزه‌های مختلف از جمله امنیت سایبری به شدت کاهش یافته است. به گزارش‌های جدید، ارزش کلی بازار امنیت سایبری در سال ۲۰۲۲ به ۳۴ میلیارد دلار افت کرده که کاهشی شدید نسبت به ۹۱ میلیارد دلار سال ۲۰۲۱ محسوب می‌شود. این وضعیت از ابتدای سال ۲۰۲۳، زنگ خطر را برای بسیاری از فعالان این صنعت به صدا درآورده است. و حال، با سپری شدن تقریباً یک سال، به نظر می‌رسد که خطرات همچنان در حال افزایش‌اند و تدابیر امنیتی همچنان در کاهش حملات چندان مؤثر نبوده‌اند.
هدف از این نوشتار کوتاه، بررسی عمیق پیش‌بینی‌ها و برآوردهای کنونی در مورد روند فزاینده حملات سایبری، به ویژه باج‌افزارها، تا پایان سال ۲۰۲۴ است.
حملات باج‌افزاری: درآمدزایی نوین
بسیاری از کارشناسان حوزه امنیت سایبری بر این باورند که شدت و تعداد حملات باج‌افزاری در آینده‌ای نزدیک به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت. در خلال سال‌های اخیر، باج‌افزارها بر بستر تهدیدات سایبری غالب شده‌اند و به نظر می‌رسد امسال نیز شاهد شرایط مشابهی خواهیم بود. حملات باج‌افزاری همواره در حال پیچیده‌تر و مخرب‌تر شدن هستند و مجرمان سایبری به این نتیجه رسیده‌اند که وادار کردن نهادها به پرداخت هزینه‌های ناشی از نقض داده‌ها، روشی کارآمدتر از دزدی و فروش اطلاعات به شمار می‌رود.
متخصصان همچنین اذعان دارند که بخش اعظم این افزایش ناشی از گسترش پدیده «باج‌افزار به عنوان سرویس» (Ransomware-as-a-Service) است. در این مدل، سازندگان باج‌افزار خدمات خود را در وب تاریک به فروش یا اجاره می‌گذارند و این امر باعث می‌شود تا حتی مهاجمان بدون دانش فنی پیشرفته نیز قادر به راه‌اندازی و اجرای کمپین‌های باج‌افزاری باشند.
افزایش هدف‌گذاری بر روی دستگاه‌های اینترنت اشیا
با گسترش بی‌وقفه فناوری اینترنت اشیا و تعداد دستگاه‌های متصل به اینترنت، خطر وقوع حملات سایبری شدید علیه این دستگاه‌ها افزایش یافته است. بسیاری از کارشناسان معتقدند که در سال ۲۰۲۴ شاهد افزایش حملات با هدف سوءاستفاده از آسیب‌پذیری‌های دستگاه‌های اینترنت اشیا خواهیم بود. اهداف اصلی این نوع حملات شامل دسترسی غیرمجاز به شبکه‌ها و سرقت داده‌های حساس می‌شوند.
حملات سایبری مبتنی بر هوش مصنوعی
بدون شک، ظهور هوش مصنوعی را می‌توان به عنوان بزرگ‌ترین انقلاب فناورانه سال‌های اخیر تلقی کرد. این فناوری تحول‌آفرین، تقریباً تمامی ابعاد زندگی بشر، از جمله امنیت سایبری را تحت تأثیر قرار داده است. در نتیجه، انتظار می‌رود که استفاده از هوش مصنوعی در حملات سایبری در سال ۲۰۲۴ روند صعودی داشته باشد. این فناوری به مهاجمان این امکان را می‌دهد که وظایف را خودکار کرده و آسیب‌پذیری‌های شبکه را شناسایی کنند و حملات هدفمند وسیع‌تری را اجرا نمایند. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که حملات مبتنی بر هوش مصنوعی می‌تواند چالش‌های مهمی برای کارشناسان امنیت سایبری در سطح جهانی ایجاد کند.
حملات سایبری بر زنجیره تأمین
حملات سایبری بر زنجیره تأمین یکی دیگر از روندهای پیش‌بینی‌شده از سوی کارشناسان برای سال ۲۰۲۴ به شمار می‌آید. برآوردها حکایت از آن دارد که حملات سایبری علیه زنجیره تأمین با هدف نفوذ به سیستم‌های مشخص، در این سال افزایش خواهد یافت. در این نوع حملات، مجرمان با به خطر انداختن تأمین‌کنندگان یا ارائه‌دهندگان خدمات قابل اعتماد، می‌توانند به داده‌های حساس دسترسی پیدا کنند و بدافزارهای خود را در شبکه‌های متصل منتشر نمایند.
تهدیدات ناشی از محاسبات کوانتومی
محاسبات کوانتومی می‌تواند نویدبخش انقلابی در صنایع مختلف باشد و هر روز اخبار متنوعی درباره توسعه کاربردهای این فناوری نوظهور منتشر می‌شود. با این حال، این فناوری تهدیدی جدی نیز به شمار می‌آید. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که در سال ۲۰۲۴، ظهور رایانه‌های کوانتومی ممکن است به منسوخ شدن روش‌های رمزگذاری فعلی بینجامد و داده‌های حساس را در معرض رمزگشایی توسط الگوریتم‌های کوانتومی قرار دهد. بنابراین، سازمان‌ها باید برای آثار محاسبات کوانتومی بر امنیت سایبری خود آماده باشند.
خسارت‌های مالی ناشی از حملات سایبری
بدون تردید، افزایش حملات سایبری یک چالش جهانی به‌شمار می‌آید که بر سازمان‌ها و افراد در سرتاسر کره زمین تأثیر می‌گذارد. بررسی آمار و ارقام نشان می‌دهد که عواقب مالی این مشکلات حیرت‌انگیز است. برآوردها نشان می‌دهد که فقط در سال ۲۰۲۳، مهاجمان سایبری حدود یک میلیارد دلار از قربانیان خود اخاذی کرده‌اند. در حالی که این مبلغ تنها بخشی از بازار سودآور حملات سایبری محسوب می‌شود.
به‌طور کلی، پیش‌بینی می‌شود که جرایم سایبری در سال ۲۰۲۴، مجموعاً خسارتی بالغ بر ۹.۵ تریلیون دلار به اقتصاد جهانی وارد کنند.
اقدامات دولتی و مقررات امنیت سایبری
با توجه به موارد مطرح‌شده در این نوشتار، می‌توان نتیجه گرفت که افزایش حجم و شدت حملات سایبری در سال ۲۰۲۴، امری غیرقابل اجتناب خواهد بود. در این راستا، دولت‌های سراسر دنیا، به ویژه کشورهای برتر در زمینه فناوری، همانند سال‌های گذشته، خود را برای مواجهه با مخاطرات نوین این حوزه آماده می‌سازند. به‌عنوان نمونه، روبرتو ویولا، مدیرکل واحد دیجیتال کمیسیون اروپا، در ماه مارس امسال در یک کنفرانس در بروکسل اعلام کرد که سرمایه‌گذاری در زمینه امنیت سایبری باید در دوره بعدی کمیسیون اروپا دو برابر شود تا تاب‌آوری اتحادیه در برابر حملات سایبری افزایش یابد. او تصریح کرد: «اروپا نسبت به سایر مناطق حملات باج‌افزاری کمتری دارد، اما باید در بخش امنیت سایبری سرمایه‌گذاری کنیم و این بودجه را حداقل دو برابر کنیم.»
براساس پیش‌بینی‌های صورت گرفته توسط متخصصان و کارشناسان، دولت‌ها در سال جاری نیز در پی وضع قوانین سختگیرانه جدید و تدوین استانداردهای امنیتی برای کسب و کارهای فعال در حوزه فناوری خواهند بود. به همین دلیل، دولت ایالات متحده اعلام کرده است که دفتر مدیر ملی سایبری این کشور به دنبال انتشار به‌روزرسانی برنامه اجرای استراتژی امنیت سایبری ملی پیش از پایان تابستان امسال است.
علاوه بر این، همکاری‌های بین‌المللی میان دولت‌ها نیز به موضوع امنیت سایبری اختصاص دارد. به عنوان مثال، دولت‌های بریتانیا و ژاپن در روزهای ابتدایی سال ۲۰۲۴ اعلام کردند که می‌خواهند امنیت سایبری خود را تحت یک تفاهم‌نامه جدید تقویت کنند.
این همکاری تنها به توافقات دولتی محدود نمی‌شود و شرکت‌های بزرگ فناوری نیز فعالیت‌های خود را در این زمینه افزایش داده‌اند، که این امر موجب گسترش همکاری میان دولت‌ها و غول‌های فناوری شده است. به‌عنوان مثال، شرکت گوگل در ماه مارس اعلام کرد که نخستین پایگاه امنیت سایبری منطقه آسیا و اقیانوسیه خود را در توکیو تأسیس کرده است تا همکاری‌های بین‌المللی خود را با کشورهای شرق آسیا گسترش دهد.
نتیجه‌گیری
با بررسی پیش‌بینی‌های مطرح‌شده درباره روندهای امنیت سایبری در سال ۲۰۲۴، این نتیجه حاصل می‌شود که دولت‌ها و جامعه کارشناسان امنیت سایبری در حال آماده‌سازی زیرساخت‌ها و توانمندی‌های خود برای مقابله با تغییرات عمده ناشی از ظهور فناوری‌های نوین در حوزه تهدیدات سایبری هستند. به موازات افزایش پیچیدگی حملات سایبری و گسترش فناوری‌های دیجیتال، هوش مصنوعی و محاسبات کوانتومی، دولت‌ها، سازمان‌ها و متخصصان امنیت سایبری در تلاش‌اند تا موقعیت‌های امنیتی خود را تقویت کرده و ریسک‌ها را کم کنند و از دارایی‌های دیجیتال خود محافظت نمایند.