کاظم کوکرم سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم ایران در گفتگو با خبرنگار مهر اظهار کرد: خورشیدگرفتگی که امروز ۲۱ مردادماه رخ میدهد، از شمال اروپا و شمال آمریکای شمالی آغاز میشود؛ بهطوریکه سایه ماه تقریباً از محدوده گرینلند وارد زمین خواهد شد و ساکنان بخشهای شرقی گرینلند میتوانند این پدیده را مشاهده کنند.
وی ادامه داد: در ادامه، سایه ماه از اقیانوس اطلس عبور میکند و در نهایت به اسپانیا میرسد؛ جایی که همزمان خورشید در حال غروب است. به این ترتیب، بخش عمده این خورشیدگرفتگی از روی اقیانوس اطلس قابل مشاهده خواهد بود.
به گفته وی، اوج خورشیدگرفتگی ساعت ۱۷:۴۵ به وقت جهانی است که برای ایران برابر با ساعت ۲۱:۱۵ میشود و حداکثر مدت آن نیز ۲ دقیقه و ۱۸ ثانیه خواهد بود.
کوکرم تصریح کرد: در زمانی که این خورشیدگرفتگی در اسپانیا رخ میدهد، در ایران حدود ساعت ۹ تا ۱۱ شب است؛ بنابراین از کشور ما هیچ منطقهای شانس مشاهده این پدیده را ندارد و حتی بخش کوچکی از آن نیز از ایران قابل رؤیت نخواهد بود.
وی افزود: با این حال، از آنجا که این خورشیدگرفتگی در اسپانیا قابل مشاهده است، توجه بسیاری از علاقهمندان نجوم در اروپا و آمریکا را به خود جلب کرده و شماری از دوستداران این پدیده از ایران نیز برای تماشای آن به اسپانیا سفر کردهاند.
وی ادامه داد: مشاهده خورشیدگرفتگی حتماً باید با فیلترهای استاندارد و مخصوص انجام شود و این موضوع در اسپانیا نیز مورد توجه و آگاهسازی قرار گرفته است.
خورشیدگرفتگی بزرگ بعدی در ۲۰۲۷
کوکرم خاطرنشان کرد: خورشیدگرفتگی بعدی که سال آینده، در دوم اوت ۲۰۲۷ رخ میدهد، بهمراتب جذابتر خواهد بود؛ زیرا از شمال آفریقا، مراکش، جبلالطارق و بخشهایی از جنوب اسپانیا نزدیک جبلالطارق قابل مشاهده است.
خورشید گرفتگی در کدام کشورها قابل رویت است
وی افزود: این خورشیدگرفتگی همچنین از تونس، لیبی، مصر، عربستان و یمن نیز دیده میشود و اوج آن در مصر رخ میدهد. در مصر، این پدیده حوالی ساعت ۱۰ صبح به وقت جهانی، یعنی حدود ساعت ۱۳:۳۰ به وقت ایران، به اوج میرسد.
به گفته وی، از ایران این کسوف بهصورت جزئی قابل مشاهده خواهد بود، اما در کشورهایی مانند عربستان، بهویژه شهر مکه، به شکل کامل دیده میشود.
کوکرم ادامه داد: مدت اوج این خورشیدگرفتگی حدود ۶ دقیقه و ۲۳ ثانیه خواهد بود؛ در حالی که بهطور کلی، حداکثر مدت یک خورشیدگرفتگی میتواند حدود ۷ دقیقه باشد. این زمان طولانی، جذابیت این پدیده را دوچندان میکند.
نزدیکترین کسوف کلی برای ایران در ۱۴۱۲
وی تصریح کرد: اگر بخواهیم نزدیکترین خورشیدگرفتگی کلی قابل مشاهده از ایران را بررسی کنیم، باید به ۳۰ اسفند ۱۴۱۲ اشاره کرد؛ زمانی که ساعاتی پیش از تحویل سال، یک خورشیدگرفتگی کلی در ایران رخ خواهد داد.
همزمانی با اوج بارش شهابی برساوشی
سخنگوی کمیته نجوم آماتوری انجمن نجوم ایران در بخش دیگری گفت: نکته جالب دیگر این است که خورشیدگرفتگی فردا تقریباً همزمان با اوج بارش شهابی برساوشی رخ میدهد.
وی ادامه داد: در جریان آن یکی دو دقیقهای که خورشید بهطور کامل گرفته میشود و آسمان تاریک میگردد، امکان مشاهده ستارهها و سیارههای پرنور، از جمله زهره و مشتری، وجود دارد.
کوکرم افزود: این احتمال هم هست که رصدگران خوششانس، یک شهاب بسیار درخشان یا آذرگوی را در آسمان مشاهده کنند؛ شهابی که حتی ممکن است از سیاره زهره هم پرنورتر باشد. هرچند احتمال وقوع چنین اتفاقی کم است، اما اگر رخ دهد، منظرهای بسیار چشمگیر و تماشایی رقم خواهد خورد.
وی خاطرنشان کرد: ترکیب یک خورشیدگرفتگی کامل با عبور یک شهاب بسیار پرنور در آسمان، میتواند یکی از جذابترین صحنههای نجومی برای رصدگران باشد.
وی افزود: شب های منتهی به ۲۱ تا ۲۳ مرداد، ما شاهد هستیم که تعداد شهابهای برساوشی در آسمان شب به اوج خود میرسد و ما این بازه را به عنوان اوج بارش شهابی اعلام میکنیم. ساعت دقیق این اوج برای ناظران در ایران، حوالی ساعت ۱۸ و ۲۳ دقیقه روز پنجشنبه ۲۲ مرداد پیشبینی شده است.
کوکرم در ادامه به تبیین شرایط مناسب جهت مشاهده این رویداد پرداخت و گفت: ساعت اعلامشده برای اوج بارش به این معنی نیست که ما فقط در همان ساعت میتوانیم بارش شهابی را به خوبی ببینیم؛ چرا که در آن زمان، اولاً هنوز خورشید در ایران غروب نکرده است و در ثانی، صورت فلکی برساوش (که از دید ناظر زمینی اینطور به نظر میرسد که شهابهای این بارش از سمت آن در آسمان مانند تیر شلیک میشوند) حوالی نیمهشب و پس از آن طلوع میکند. بنابراین، زمان مناسب برای دیدن شهابهای بارش برساوشی، علیالاصول بعد از نیمهشب و در ساعات بامدادی شبهای پیش رو است.
وی ادامه داد: به طور کلی، در تمام شبهایی که از اکنون تا بیست و دوم و بیست و سوم مرداد در پیش داریم، هر شب پس از نیمهشب تعداد شهابهای قابلتوجهی را در آسمان مشاهده خواهیم کرد؛ به طوری که شاید در یک ساعت بیش از ۵ شهاب قابل دیدن باشد. هرچه به شب اوج بارش نزدیکتر شویم، تعداد این شهابها افزایش مییابد، تا جایی که انتظار داریم در بامداد ۲۲ و ۲۳ مرداد بتوانیم در یک آسمان تاریک، در هر ساعت بیش از ۵۰ تا ۶۰ شهاب را مشاهده کنیم.