کیاوش حافظی: با آغاز سال سوم فعالیت دولت چهاردهم، مسعود پزشکیان نشستهایی را با دبیران کل احزاب و فعالان سیاسی ترتیب داد تا نظرات و پیشنهادات آنها را بشنود. با آنکه اینگونه جلسات تازگی ندارد، اما زمان برگزاری این جلسه نشاندهنده اهمیت آن بود. چرا که دولت در این مدت در سه جنگ مختلف را تجربه کرده و از سویی فضای جنگ بر جلسه حاکم بود و از سویی دیگر مذاکراتی مطرح بود که به تفاهم میان ایران و آمریکا انجامید.
در ادامه، خبرآنلاین با محمد قوچانی، روزنامهنگار و فعال سیاسی به گفتوگو پرداخته است. قوچانی به سخنان حداد عادل در مورد پایان جنجالهای انتخاباتی و همچنین نظرات علی مطهری، محمود واعظی و بهزاد نبوی در خصوص فضای سیاست خارجی اشاره میکند و آنها را از مهمترین مباحث مطرحشده در این جلسه میداند.
متن کامل مصاحبه خبرآنلاین با محمد قوچانی را در زیر بررسی کنید؛
****
* در این جلسه چه وقایعی رخ داد و چه ویژگیهای خاصی موجب اهمیت آن شد؟
این جلسه از نظر اینکه نماینده هر دو جناح سیاسی موجود در جمهوری اسلامی بود، اهمیت خاصی داشت؛ زیرا هم اصلاحطلبان و هم اصولگرایان در این نشست حضور داشتند. البته یکی از نقاط ضعف بزرگ این جلسه عدم تعریف «احزاب مستقل» بود؛ یعنی احزابی که به جریانهای خاص وابسته نیستند، هویتشان به طور دقیق مشخص نیست، در حالی که تأثیر آنها به اندازه دو جریان دیگر قابل قبول است. به همین دلیل در برخی از اظهاراتی که در این جلسه بیان شد، احساس میشد که در چنین سطح بالایی از حضور مقامات و احزاب بزرگ منطقی ندارد. به عبارتی، این موضوع ترکیبی از نقاط قوت و ضعف بود که در کنار هم به تصویر کشیده شد.
سخنان حداد عادل از مهمترین حرفهای جلسه بود
اگر بخواهم به صحبتهای مطرحشده اشاره کنم، یکی از کلیدیترین آنها، بیانات دکتر غلامعلی حدادعادل بود. ایشان از کشاندن مباحث انتخاباتی سال ۱۴۰۳ به عرصههای اجتماعی و استفاده از شرایط پس از جنگ به عنوان ابزاری علیه دولت، بهطور قاطع پرهیز کرده و آنان را رد کردند. به نظر من این موضوع مثبت بود و پیامی که در این زمینه ارسال شد، حقیقتاً نشاندهنده تقدیری از دولت در دوران جنگ و نیز پس از آن بود.
علی مطهری: مانعتراشی برای دیدار قالیباف و ونس بیمعناست
مواضع آقای علی مطهری—که به عنوان یکی از شخصیتهای متعلق به جریان میانه شناخته میشود—بهویژه در زمینه سیاست خارجی روشن و واضح بود. ایشان تفاوت میان «انتقام» و «مذاکره» را روشن کردند و پیشنهاد کردند که اگر آقای قالیباف و آقای ونس قادرند گفتگو کنند، نباید در این راه مانع ایجاد کنیم؛ زیرا به روایت ایشان مذاکرات بیمعنا نیست و میتواند بهطور کامل شفاف و علنی باشد، در حالی که انتقام یا تنبیه برای طرف مقابل باید در قالب مجزایی دنبال شود.
واعظی: بهترین راه مذاکره مستقیم است
مواضع دکتر محمود واعظی نیز در خصوص مذاکرات و تأکید بر «مذاکره مستقیم» به تفصیل مطرح شد؛ چرا که به عقیده ایشان، میانجیها به هر حال سهم خود را از مذاکرات برمیدارند و بهترین راه، گفتگوهای مستقیم است. ایشان همچنین تأکید کردند که نباید با افراط در برخی از مطالبات—به عنوان نمونه، در مورد عوارض تنگه هرمز یا حمایت از جنبش لبنان—اهداف اصلی مذاکرات را تحت تأثیر قرار دهیم.
اصلاحطلبان و اصولگرایان درباره تفاهمنامه ایران و آمریکا همدلی داشتند
همچنین نشانهای از همدلی مابین اصلاحطلبان و دولت و قسمتی از اصولگرایان درباره یادداشت تفاهم امضا شده میان ایران و آمریکا وجود داشت.
نظرات بهزاد نبوی: حمایت سپاه از مذاکرات
محور این موضع را به احتمال زیاد مهندس بهزاد نبوی بیان کردند؛ وی حتی اشاره کرد که کسانی که با این یادداشت تفاهم مخالفت میکنند، خواه ناخواه در حال یاری رساندن به دشمنان کشور هستند.
رئیسجمهور نیز موضع بسیار صریحی داشتند. ایشان مفهوم «جنگ بیپایان» را رد کردند و بیان کردند که جنگ نمیتواند تا ابد ادامه یابد و در نهایت باید به تفاهمی دست یافت. در این جلسه بحثهایی درباره ارتباط نیروهای مسلح و مذاکرات مطرح شد که آقای پزشکیان از حمایت سپاه و نیروهای مسلح از روند مذاکرات صحبت کردند و این همدلی را تشریح کردند که نکتهای بسیار حائز اهمیت بود.
پزشکیان آمادگی ادامه جلسات با احزاب را اعلام کرد
امیدواریم که با شکلگیری نظام انتخاباتی حزبی، به چند جریان سیاسی منسجم و شفاف دست یابیم تا اظهارات مشخصتری مطرح شود و بتوانند راهکارهای بهتری را به دولت ارائه دهند. خود آقای پزشکیان also آمادگی خود را برای ادامهدار بودن این جلسات بهصورت موضوعی اعلام کردند تا هر کسی که ادعای ارائه راهکار دارد، به دولت یاری رساند.
گفتوگوهای مستقیم ممکن است بدون مشکل باشد
* به موضوع سیاست خارجی و مذاکرات مستقیم با آمریکا در جلسه اشاره کردید. موضع دقیق رئیسجمهور در مورد مذاکره مستقیم یا دیدار احتمالی آقای ونس و آقای قالیباف چه بود؟
این موضوع پیشنهادی از سوی آقای علی مطهری بود و رئیسجمهور در مورد آن نظری ابراز نکردند. شاید هم نیازی نداشته باشد که ایشان در واکنش به هر نظری صدایی داشته باشند، اما به نظر من اگر در روند مذاکرات اطمینانی وجود داشته باشد که میتوان به نتیجه رسید، به احتمال زیاد مشکلی برای این مساله وجود نخواهد داشت. البته تمام دوستان متوجهاند که تصمیمگیری درباره این موضوع بر عهده شورای عالی امنیت ملی است و هر تصمیمی باید در آنجا مصوب شود. امیدوارم که در دوره جدید شورای عالی امنیت ملی، این رویکرد ادامه یابد.
آیا آقای پزشکیان گزارشی از مذاکرات اخیر، روابط دیپلماتیک جدید یا اقدامات میانجیها ارائه دادند؟
نه، در این جلسه بیشتر به ضرورتهای اصل مذاکرات و یادداشت تفاهمی که اکنون به یک سند بینالمللی تبدیل شده، پرداخته شد. تأکید اصلی بر این بود که اگر ایرادات و مشکلاتی هم وجود داشته باشد، در چارچوب همین یادداشت تفاهم قابل حل است.
صدای جامعه نیز باید شنیده شود
* در سالهای اخیر، بخشی از جریانات اجتماعی، اصلاحطلبان و اصولگرایان میانهرو تأکید دارند که آقای پزشکیان باید همانطور که با طرفهای خارجی مذاکره میکند، با جامعه نیز بر اساس شعار «وفاق» گفتگو کند. آیا در این جلسه به موضوعات داخلی و اجتماعی پرداخته شد؟
بله، دروغهای حقوقی و حقوق بشری در این نشست مورد بحث قرار گرفت. یکی از حاضران اشاره کرد که این جمع نماینده تمام جامعه نیست و باید صدای جامعه نیز شنیده شود. درباره این موضوعات صحبتهایی انجام شد، اما میبایست به یاد داشت که این جلسه، ویژه احزاب سیاسی بود. انتظار میرود احزاب، ارتباط خود را با مردم تقویت کرده و نمایندگی جامعه را به عهده گرفته و یک نظام ساختارمند طراحی کنند؛ نه اینکه شاهد تشتت حزبی باشیم. مطلوب آن است که جلساتی فقط با حضور چهار یا پنج جریان سیاسی اصلی برگزار شود.
* در انتها، محصول و دستاورد اصلی این جلسه چه بود؟
به اعتقاد من، خروجی اصلی این نشست، دعوت احزاب سیاسی به تأمل در راهکارهای عملی برای کمک به دولت بود و این جلسات به موضوعات مشخص و کارگروههایی برای حل مسائل تبدیل شود.
۳۱۲۱۱