اقیانوس منجمد شمالی ممکن است اولین روز بدون یخ خود را زودتر از سال ۲۰۳۰ تجربه کند، که این موضوع بسیار سریعتر از آن چیزی است که دانشمندان پیشبینی کرده بودند.
در حالی که پیشبینیهای قبلی در مورد زمان آب شدن یخهای اقیانوس منجمد شمالی عمدتاً به صورت ماهانه بیان میشد، پژوهش اخیر دقت این پیشبینیها را افزایش داده و زمان محتمل آن را به صورت روزانه ارزیابی کرده است.
مطالعات گذشته نشان میدادند که یخ دریای قطب شمال حدود سال ۲۰۳۰ ناپدید خواهد شد، اما یافتههای جدید حاکی از آن است که این رخداد ممکن است تا پایان تابستان ۲۰۲۷ به وقوع بپیوندد.
نُه مطالعه شبیهسازی دیگر نیز پیشبینی کردهاند که میتواند در طی ۳ تا ۶ سال آینده، شرایطی بدون یخ در دریای قطب شمال مشاهده شود، اگرچه احتمال این نظرها کمتر است.
مطالعهای تازه که در نشریه علمی «نیچر کامیونیکیشن» منتشر شده، نشان میدهد که حتی در صورت کاهش انتشار گازهای گلخانهای توسط انسان، نخستین روز بدون یخ در قطب شمال به نظر اجتنابناپذیر و غیرقابل بازگشت میرسد.
اهمیت وضعیت بدون یخ در قطب شمال چیست؟
اقیانوس منجمد شمالی، مساحتی بیش از ۱۶ میلیون کیلومتر مربع را تحت پوشش دارد و قرنهاست که در یک چرخه فصلی طبیعی، با لایههای یخ دریا مواجه است که در طول ماههای زمستان به یک کلاهک یخی ضخیم تبدیل میشود و اوج آن در ماه مارس است و تا سپتامبر ذوب میشود.
با این حال، در سالهای اخیر، این پدیده فصلی به طور فزایندهای غیرمعمول شده است.
از سال ۱۹۷۸ که تصاویر ماهوارهای شروع به ثبت الگوهای رشد و عقبنشینی یخهای قطب شمال کردند، بارها هر دهه بیش از ۱۲ درصد از یخ دریا کاسته شده است.
کاهش سالانه یخهای قطب شمال به ۸۰ هزار کیلومتر مربع میرسد، که معادل مساحت اتریش یا جمهوری چک است.
دانشمندان وضعیت «بدون یخ» را به حالتی ارجاع میدهند که کاهش حجم یخ به زیر یک میلیون کیلومتر مربع میرسد و این آستانه به عنوان یک حد بحرانی در تغییرات آب و هوایی در نظر گرفته میشود.
گروهی از پژوهشگران بینالمللی، از جمله الکساندرا جان، اقلیمشناس از دانشگاه کلرادو بولدر و سلین هوزه از دانشگاه گوتنبرگ در سوئد، به بررسی بیش از ۳۰۰ مدل کامپیوتری جهت پیشبینی نخستین روز بدون یخ پرداختهاند.
این مدلها جداول زمانی شتابزا تری را نسبت به پیشبینیهای قبلی نشان میدهند. این کاهش ناگهانی حجم یخ معمولاً با زمستانهای سرد و روند گرم شدن در بهار مرتبط است.
مطالعه نشان میدهد که اگر اقیانوس منجمد شمالی به طور مستمر عاری از یخ شود، درازمدت میتواند اکوسیستم وابسته به آن را مختل کرده و بر گونههایی نظیر خرسهای قطبی و زئوپلانکتونهای میکروسکوپی که در آب شناورند و جزء ابتداییترین حلقههای زنجیره غذایی دریاها محسوب میشوند، تأثیر بگذارد.
معنا و اثر روزهای بدون یخ بر زندگی انسان چیست؟
نخستین روزی که قطب شمال وضعیت عاری از یخ را تجربه خواهد کرد، یک نقطه عطف نمادین تلقی میشود و تغییر رنگ قطب شمال از سفید به آبی بهعنوان یک نشانه بصری اثرات بشر بر سیاره را به نمایش خواهد گذاشت.
الکساندرا جان در این خصوص توضیح میدهد: «نخستین روز بدون یخ تأثیرات چشمگیری در کوتاهمدت نخواهد داشت. اما این تغییر نشاندهنده آن است که ما از طریق انتشار گازهای گلخانهای، بهطور اساسی یکی از ویژگیهای بنیادین اقیانوس منجمد شمالی یعنی وجود یخ و برف در تمام طول سال را دگرگون کردهایم.»
به دلیل غروب نکردن خورشید در تابستان در قطب شمال، بدون یخ بازتابانی که نور خورشید را به فضا منعکس کند، اقیانوس مقدار قابل توجهی گرما را به اطراف زمین وارد و توزیع خواهد کرد.
آبهای بینالمللی فاقد صلاحیت قضایی هستند و به همین خاطر صنایع تجاری میتوانند از فرصتهای فراهمشده در آبهای گرمتر قطب شمال بهرهبرداری کنند. آنها قادرند به صید ماهی و استخراج منابع دریایی و معدنی که قبلاً امکانپذیر نبود، بپردازند.
همچنین شرکتهای حملونقل میتوانند مسیرهای سریعتری را از طریق گذرگاه شمال غربی طی کنند.
گرم شدن آب و هوا ممکن است موجب بروز پدیدههای جوی غیرقابل پیشبینی و شدیدتر به دلیل تغییر در الگوهای باد و جریانهای اقیانوسی شود. وقوع سالهای گرم غیرمعمول هماکنون مشهود است. در مارس ۲۰۲۲، در برخی نواحی از قطب شمال دما ۱۰ درجه سانتیگراد بالاتر از حد متوسط شده و مناطق مجاور قطب تقریباً در حال ذوب بودند.
نویسندگان این مطالعه اشاره میکنند که هنوز فرصتی برای به تعویق انداختن زمان ذوب یخهای دریا در آینده نزدیک وجود دارد.
الکساندرا جان تأکید میکند که «کاهش انتشار گازهای گلخانهای میتواند در حفاظت از یخ دریای قطب شمال مؤثر باشد.»
منبع: یورونیوز