دوری از ویروس کرونا (کووید-۱۹) می‌تواند به‌علت عوامل مختلفی همچون تأثیرات ناشی از فرایندهای التهابی، مشکلات مرتبط با سیستم عصبی و تشدید بیماری‌های زمینه‌ای به سرگیجه منجر شود.
متخصصین بهداشت عمومی در پی یافتن آمار دقیق افرادی هستند که در اثر ابتلا به کووید-۱۹ دچار سرگیجه می‌شوند. علی‌رغم محدودیت‌های موجود در تحقیقات، شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد سرگیجه یکی از علائم عصبی این بیماری است.
زمانی که فردی دچار سرگیجه می‌شود، ممکن است حس سبکی در سر یا عدم توانایی در حفظ تعادل داشته باشد. این احساس گاه با دورانی یا چرخش در سر همراه است، به‌طوری که تصور می‌کنید محیط اطراف‌تان به دور خود می‌چرخد. این علائم بر تعادل شخص مبتلا اثر می‌گذارد.
سرگیجه در ارتباط با کووید-۱۹ می‌تواند با نشانه‌های دیگری مانند دوران سر، حالت تهوع، استفراغ، عرق کردن و اختلال در بینایی نیز همراه باشد.
سرگیجه رخ می‌دهد به دلیل حمله ویروس به بافت عصبی و ایجاد التهاب و علائمی مشابه میگرن این علائم ممکن است در دوران نقاهت و در افرادی که تجربه طولانی‌مدت کووید دارند، همچنان هفته‌ها، ماه‌ها یا حتی سال‌ها پس از عفونت باقی بمانند.
تحقیقی که در سال ۲۰۲۰ در مجله «جاما نیورولوژی» منتشر شد، به بررسی نشانه‌های عصبی در ۲۱۴ بیمار بستری‌شده به‌دلیل کووید-۱۹ پرداخت.
براساس این پژوهش‌ها، ۱۸.۸ درصد از بیماران مبتلا، سرگیجه را یکی از علائم کووید-۱۹ اعلام کرده‌اند.
مولفان این مطالعه همچنین اشاره کردند که نشانه‌های عصبی این بیماری در افرادی که نوع شدید آن را تجربه می‌کنند، شایع‌تر است.
تفاوت میان حس سرگیجه و احساس چرخش یا دوران سر
<p اصطلاحات "سرگیجه" و "چرخش" معمولاً به‌صورت مشابه استفاده می‌شوند، درحالی که این دو حس کاملاً متفاوت‌اند.
سرگیجه به وضعیتی اطلاق می‌شود که فرد احساس عدم تعادل کرده و حرکت برای او دشوار می‌شود چرا که گویی ممکن است به زمین بیافتد. در مقابل، چرخش یا دوران سر احساسی است که فرد احساس می‌کند خود او یا محیط اطرافش در حال چرخش است.
بیشتر بخوانید:
دلایل این دو احساس متفاوت می‌باشد. سرگیجه معمولاً به‌دلیل عواملی محیطی مانند گرما، بوهای قوی، بیماری‌های زمینه‌ای و… رخ می‌دهد؛ در حالی‌که حس چرخش ناشی از شرایطی است که بر سیستم دهلیزی گوش داخلی تاثیر می‌گذارد (بخشی از گوش داخلی و مغز که مسئول پردازش اطلاعات حسی است).
سایر شرایط و عواملی که می‌توانند منجر به سرگیجه شوند
به گزارش وب‌سایت تخصصی «وری‌ول هلث»، سرگیجه به‌واسطه هر عاملی که تعادل بدن را مختل کند، بروز می‌کند.
هر گونه اختلال و مشکل بر نحوه پردازش اطلاعات توسط سیستم عصبی مرکزی تأثیر گذاشته و می‌تواند منجر به سرگیجه شود.
سیستم عصبی مرکزی شامل مغز و نخاع است و این مراکز، نواحی کلیدی ارتباطی در بدن محسوب می‌شوند که اطلاعات حسی را دریافت، پردازش و به آن‌ها پاسخ می‌دهند.
عوامل دیگری که می‌توانند باعث سرگیجه شوند، شامل موارد زیر است:
– بیماری‌های عصبی مانند بیماری پارکینسون
– اختلالات اضطرابی
– عوارض جانبی برخی داروها
– کم‌خونی یا کاهش تعداد گلبول‌های قرمز سالم
– هیپوگلیسمی یا کاهش قند خون
– کم‌آبی بدن
– سکته قلبی یا مغزی
چرا کووید-۱۹ می‌تواند منجر به سرگیجه شود؟
سرگیجه غالباً همراه با دیگر علائم عصبی در کووید-۱۹ وجود دارد که به سه دسته تقسیم می‌شوند.
بروز سرگیجه به عنوان نشانه‌ای از مشکلات سیستم عصبی مرکزی بروز می‌کند که با سردرد، اختلال هوشیاری، بیماری‌های عروق مغزی و تشنج هم‌راستا است.
از دست دادن حس چشایی و بویایی نیز به عنوان دیگر نشانه‌های عصبی کووید-۱۹ شناخته می‌شود. این‌ها نشانه‌های عصبی محیطی به شمار می‌آیند.
آسیب‌های مربوط به اسکلت و عضلات نیز در زمره گروه سوم قرار می‌گیرند.
برخی تحقیقات فرض می‌کنند که سرگیجه ممکن است به عنوان نشانه‌ای از یک مشکل دیگر مانند فشار خون بالا، کم‌خونی و هیپوگلیسمی که به طور همزمان در بیماران کووید-۱۹ وجود دارد، در نظر گرفته شود.
نظریه دیگری هم وجود دارد که بر مبنای آن، سرگیجه به دلیل حمله ویروس به بافت عصبی و به وقوع پیوستن التهاب و علائم دیگری نظیر میگرن رخ می‌دهد.
مدت زمان سرگیجه مرتبط با کووید چقدر است؟
سرگیجه ناشی از کووید-۱۹ به عنوان یکی از اولین نشانه‌های عفونت محسوب می‌شود. این وضعیت ممکن است چند روز یا چند هفته ادامه یابد. در برخی موارد، سرگیجه ناشی از کووید طولانی‌مدت می‌تواند هفته‌ها یا ماه‌ها دوام داشته باشد.
* سرگیجه کوتاه‌مدت با کووید-۱۹
مشخص نیست سرگیجه ناشی از کووید-۱۹ چه مدت به طول می‌انجامد. برخی از افراد گزارش داده‌اند که این علامت در عرض چند روز برطرف می‌شود، در حالی که در دیگران سرگیجه ممکن است به مدت بیشتری ادامه یابد.
با شناخت علت دقیق آن می‌توانید مدت زمان عوارض را کاهش دهید. اگر قبل از بروز علائم دچار کم‌آبی شده‌اید، بازسازی یک رژیم غذایی سالم و تامین آب کافی می‌تواند کمک‌کننده باشد. همچنین در صورتی که تب موجب سرگیجه شده است، کاهش تب می‌تواند به بهبود وضعیت کمک کند.
* سرگیجه طولانی‌مدت با کووید-۱۹
کووید طولانی‌مدت به مجموعه‌ای از علائم و نشانه‌ها اطلاق می‌شود که پس از بهبودی از بیماری کووید-۱۹ همچنان ادامه دارند.
به گفته مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌ها آمریکا (CDC)، این نوع کووید معمولاً افرادی را تحت تأثیر قرار می‌دهد که دوره‌های شدیدتری از بیماری را تجربه کرده‌اند.
مطالعه‌ای که در سال ۲۰۲۳ توسط موسسه ملی بهداشت انجام شد، نشان می‌دهد که بسیاری از علائم طولانی‌مدت کووید دارای ماهیت عصبی می‌باشند.
طبق اطلاعات CDC، سرگیجه یکی از نشانه‌های کووید طولانی‌مدت است که ممکن است با نشانه‌های دیگر عصبی نظیر مه مغزی، سردرد، اختلال خواب، احساس سوزن‌سوزن شدن، تغییرات در حس بویایی یا چشایی و نشانه‌های اضطراب و افسردگی همراه باشد.
دیگر علائم معمول کووید-۱۹ شامل خستگی یا خستگی مفرط، تنگی نفس، تپش قلب، دردهای بدنی، تب خفیف و مشکلات گوارشی مانند اسهال و یبوست است.
چگونه می‌توان بر سرگیجه ناشی از کووید-۱۹ غلبه کرد؟
طبق گزارش ایندیپندنت، با بهبود شرایط ناشی از کووید-۱۹، سرگیجه نیز به تدریج کاهش می‌یابد. افزون بر این، درمان‌هایی که برای کاهش سردرد یا تب استفاده می‌کنید، می‌توانند مفید واقع شوند.
سرگیجه در برخی از بیماران ممکن است به‌دلیل کووید طولانی‌مدت، هفته‌ها یا ماه‌ها ادامه داشته باشد. اگر علائم ناشی از کووید-۱۹ شدید باشد، متخصصین مراقبت‌های بهداشتی می‌توانند با تجویز داروهای ضد ویروس به alleviating آن کمک کنند.
علاوه بر این، بسیاری از داروهای بدون نیاز به نسخه که در داروخانه‌ها موجودند، می‌توانند به تسکین سرگیجه یا احساس چرخش سر کمک کنند، اما پیش از مصرف این داروها، مشاوره با پزشک ضروری است تا از بی‌خطر بودن آن‌ها اطمینان حاصل کنید.
چه زمانی باید آزمایش کووید-۱۹ انجام دهیم؟
به توصیه CDC، در صورت بروز علائم مرتبط با کووید-۱۹، در اسرع وقت باید آزمایش انجام دهید. همچنین، اگر در نزدیکی فرد مبتلا به کووید بوده‌اید، حتی اگر علائمی ندارید، باید آزمایش شوید. هرچند در این حالت باید حداقل پنج روز قبل از انجام آزمایش صبر کنید تا ببینید آیا عفونت نمایان می‌شود یا نه.
اگر نتیجه آزمایش منفی بود و هنوز هم علائم دارید، پس از ۴۸ ساعت مجدداً آزمایش کنید.
در هر حال، سرگیجه یکی از علائم عصبی کووید-۱۹ است که حدود یک‌چهارم از افراد مبتلا را تحت تأثیر قرار می‌دهد. این علامت معمولاً در مراحل اولیه بیماری ظهور می‌کند و سرگیجه و چرخش سر در افرادی که مبتلا به کووید طولانی‌مدت هستند نیز ممکن است مشاهده شود.
سرگیجه ناشی از کووید-۱۹ اغلب چندان جدی تلقی نمی‌شود. با این حال، اگر سرگیجه مداوم دارید یا احساس چرخش می‌کنید، از رانندگی و کار با ماشین‌آلات خطرناک پرهیز کنید.
در مورد علائم دائمی کووید-۱۹ با یک متخصص بهداشت مشورت کنید و در صورت بروز علائم جدی کووید-۱۹ از جمله تنگی نفس، مشکلات تنفسی، گیجی شدید یا از دست دادن ناگهانی توانایی گفتاری یا حرکتی، حتماً به مراکز درمانی مراجعه کنید.