“`html
نیلوفر مولایی: سالهاست که پلتفرمهایی همچون تلگرام و اینستاگرام تحت فیلتر قرار دارند، اما هنوز زمان مشخصی برای رفع این محدودیتها مشخص نشده است. در هر صورت، مسعود پزشکیان، رئیس دولت چهاردهم، در زمان رقابتهای انتخاباتیاش بهطور واضح به رفع فیلترینگ وعده داد و بر انجام آن تأکید کرد. اما در آغاز سال سوم ریاست جمهوریاش، نهتنها به این وعده عمل نشده است، بلکه اینترنت کشور در طی یک سال اخیر سه بار به طور طولانی مدت قطع گردید.
در این بین، صدای اعتراض مردم و برخی مسئولان به فیلترینگ، مشکلات سرعت پایین اینترنت، عدم کارایی برنامههای مسیریاب و GPS، هزینه گزاف فیلترشکنها و… همچنان به گوش میرسد. این وضع به گونهای پیش رفت که کسبوکار میلیونها نفر در سال گذشته به خطر افتاد و در عوض، میلیاردها تومان به جیب مافیاهای فیلترشکن منتقل شد. افرادی که به گفتههای محمدجعفر قائمپناه، معاون اجرایی رئیسجمهوری، هویتشان نامشخص است و معلوم نیست که این پولها به کجا میرود؛ «فروش فیلترشکن بین ۷ تا ۱۲ هزار میلیارد تومان درآمد دارد، اما نمیدانیم به جیب چه کسانی میرود، البته مطمئنیم این پولها به وزارت ارتباطات یا اپراتورها نمیرسد.»
فیلترینگ ۲ پلتفرم برداشته شد اما…
پزشکیان با تاکید بر وعدهاش برای ایستادگی در برابر فیلترینگ، توانست بخشی از آرای خاموش را در دور دوم انتخابات ریاستجمهوری ۱۴۰۳ جلب کند و از آن زمان تا به امروز، تحت فشار افکار عمومی برای عمل به وعدهاش بوده است. بررسی مواضع مسعود پزشکیان از همان روزهای اولی که به عنوان کاندیدای انتخابات ریاستجمهوری وارد میدان رقابتها شد، نشاندهنده انتقادات تند او نسبت به فیلترینگ است؛ به طوری که او این امر را به نوعی زندگی در قفس تشبیه میکند.
او در مناظرهای با سعید جلیلی تصریح کرد: «اکثر کشورهای دنیا در مواقع خاص محدودیتهایی دارند، اما فیلترینگ در کشور ما به باز شدن دکان برای برخی اشخاص منجر شده و فیلترشکن راهحلی برای محدودیتها نیست. ما باید امکاناتی فراهم کنیم که مردم بتوانند به راحتی در فضای مجازی فعالیت کنند و نمیتوان گفت که ما میخواهیم در قفس زندگی کنیم و بایستیم که ارتباطی با جهان نداشته باشیم. بازار فیلترشکنها یک اشتباه است که باید از بین برود. شرکتها باید با پلتفرمهای بزرگ صحبت کنند و این مشکل مسئولیتپذیری را حل کنند.»
در ماههای اولیه فعالیتش، او توانست با اجماع در شورای عالی فضای مجازی، فیلترینگ دو اپلیکیشن واتسآپ و گوگل پلی را بردارد، اما نتوانست در ادامه فیلترینگ دیگر اپلیکیشنها مانند تلگرام، اینستاگرام و یوتیوب را حذف کند. در سال گذشته، وضعیت اینترنت کشور به دلیل حملات اسرائیل و آمریکا و حوادث دیماه با تغییرات شدیدی مواجه شد که ناشی از کاهش سرعت آن بود و باعث نارضایتی عمومی شد.
مسیر پزشکیان برای رفع فیلترینگ
خاموشی طولانیمدت اینترنت و نارضایتیهای گسترده مردم از اینترنت پرو و داستانهای دولتمردان چهاردهم در خصوص خسارتهای ناشی از فیلترینگ بر کسبوکارها، فشار زیادی به مسعود پزشکیان آورده است. او با دستور تشکیل ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی، محمدرضا عارف، معاون اول خود را مسئول حل مشکلات بازگشایی اینترنت اعلام کرده تا تمامی افراد به اینترنت دسترسی داشته باشند.
به تازگی، عارف از دستور و خواسته جدید رئیسجمهوری درباره فیلترینگ خبر داد. او اظهار داشت: «رئیسجمهور تصمیم گرفتهاند پرونده فیلترینگ بسته شود، اما به دلیل وجود نهادها و شوراهای قانونی، این روند زمانبر خواهد بود. تدریجاً، موضوع فیلترینگ حل و فصل خواهد شد. البته بهبود کیفیت اینترنت نیز برای دولت دارای اهمیت است.» اظهارات معاون اول رئیسجمهوری، حاکی از این است که دولت با یک چالش چشمگیر و پیچیده در خصوص رفع این مسأله مواجه است و نمیتواند به سادگی به این معضل پایان دهد. اما نکتهای که در سخنان عارف درباره پایان فیلترینگ نهفته است، این است که رئیسجمهوری چگونه میخواهد این معما را برطرف کند؟
به نظر میرسد که پزشکیان در تلاش است که این گره پیچیده اینترنت را بار دیگر به شورای عالی فضای مجازی بیاورد و با تلاش برای به دست آوردن اجماع، شاید بتواند رأی موافق آنان را برای عملی کردن وعده انتخاباتیاش جلب کند. اما باید در نظر داشت که تعدادی از اعضای این شورا از مخالفان سرسخت رفع فیلترینگ هستند و رئیسجمهوری نمیتواند به راحتی رأیهای مثبت آنان را به دست آورد. عدم تشکیل جلسات شورای عالی فضای مجازی در یک سال گذشته نیز به خوبی نشاندهنده این مطلب است. افزون بر این، برخی از اعضا وضعیت جنگی و عدم پایگاه قانونی برای شرکتهای تلگرام و اینستاگرام در ایران را به عنوان اسبابی برای عدم رفع فیلترینگ استفاده میکنند تا مانعی برای تصمیمات رئیسجمهوری ایجاد کنند.
طی دو سال گذشته، مسعود پزشکیان مداوم در تلاش بوده تا با بیاناتی چون تأکید بر توافق میان مسئولان و پرهیز از درگیری در مسائل مهم کشور، همکاری خود را با آنها نشان دهد. اما بیتوجهی آنها به دولت ممکن است او را مجبور کند که برخلاف گفتمان وفاق ملی، خود به عنوان مسئول صدور دستورات فیلترینگ یا رفع محدودیتها در ستاد راهبری و ساماندهی فضای مجازی عمل کند. به همین دلیل، اندکی امیدواری به رفع محدودیتهای اپلیکیشنها در این ستاد وجود دارد. از سوی دیگر، با توجه به اینکه پلتفرمی مانند تلگرام با حکم قضایی فیلتر شده است، باید دید که آیا رئیسجمهوری میتواند با همکاری رئیس قوه قضائیه، راهحلی برای رفع فیلتر آن پیدا کند یا خیر. پزشکیان تمایل به پایان فیلترینگ دارد، اما مسیر اجرایی آن هنوز با موانع جدی قانونی و نهادی مواجه است.
* در جدول زیر مواضع و وعدههای مسعود پزشکیان درباره رفع فیلترینگ را میخوانید؛
|
ردیف |
تاریخ |
اظهارات مسعود پزشکیان درباره اینترنت، فضای مجازی، فیلترینگ و … در ایام انتخابات |
|
۱ |
۱۴۰۳/۰۳/۲۴ |
* {با اشاره به حوزه صنعت دیجیتال}: ما در حال فراری دادن مغزها از کشور هستیم، ظرفیت رشد اقتصاد دیجیتال در کشور قابل توجه است و میتواند در شرایط تحریم راهگشا باشد؛ سهم هسته اقتصاد دیجیتال از جی دی پی ۴.۵ درصد است اما در اروپا این رقم تا ۶ است و سهم پوسته این حوزه در اروپا ۱۰ درصد و ما ۲ درصد هستیم؛ پیشران این فاصله ۸ درصد استارتاپها است اما ما چه کار کردیم؟ فیلتر کردیم و بستر را برای مهاجرت نیروها و مغزهای داخلی فراهم کردیم و از سوی دیگر شرایط را برای سرمایهگذاری فراهم نکردیم. در کل به جای تسهیل، آزار دادیم و اگر این کار نمیکردیم و اجازه میدادیم که رشد پیدا کنند ما در اینجا نبودیم. |
|
۲ |
۱۴۰۳/۰۳/۲۵ |
از لوازم قدرت علمی ایران، عقب نماندن از توسعه «هوش مصنوعی» و تاثیرات آن در ساحتهای زندگی مردم و حکمرانی است. در صورت اعتماد شما، پیشنهاد سنجیده و کارشناسانه دکتر شریفی و همکاران متخصصش را در دستور دولت قرار خواهم داد و از آنها در پیشبرد پیشنهاد بهره خواهم برد. |
|
۳ |
۱۴۰۳/۰۳/۳۰ |
اجازه نخواهیم داد حقوق مردم، کشاورزان، صنعتگران، جوانان، بانوان، مذاهب و… از بین برود، امروز فیلترینگ راهحل رفع مشکلات نیست، ما باید صدای مظلومان باشیم و برای تغییر تلاش کنیم. |
|
۴ |
۱۴۰۳/۰۳/۳۰ |
* مشکل ما ساختار است و مشکل ما عدم تسلط بر حرکتهای اجتماعی است. جامعهای که همه اطلاعاتش را با اینترنت میسنجد، چگونه میتواند زمین بخورد و کسی متوجه نشود و چگونه قاچاق صورت میگیرد و هیچکس متوجه نمیشود؟ زیرا ما بر سیستم تسلط عملی نداریم و افراد کارشناس را از گردونه کنار گذاشتهایم تا دیگران به راحتی بخورند و ببرند. * اگر مدیریت بر اساس عمل و شایستهسالاری باشد، حتی در صورت تمایل به تخلف، به راحتی نمیتوان تخلف را انجام داد. در این کشور پول گم نمیشود؛ اگر چنین اتفاقی بیفتد، نشاندهنده ناتوانی ما در رصد کردن رویدادها است. در کشورهای دیگر اگر به حساب شخصی پولی اضافه شود، مورد بازخواست قرار میگیرد که این پول از کجا آمده است؛ ولی در کشور ما ناگهان خبری میرسد که مثلاً ۶۰ هزار میلیارد تومان گم شده است و این نشاندهنده سوءمدیریت ماست و باید بپذیریم که مقصر هستیم. |
|
۵ |
۱۴۰۳/۰۴/۰۲ |
* درباره فضای مجازی و اینترنت باید بگویم که درست است که نیاز به زیرساخت داریم، اما تا زمان رسیدن به آن باید به این فکر کنیم که برای افرادی که نانشان از طریق اینترنت تأمین میشود اما قطع شده است، چه تدبیری داشتهایم. * میگویند که پهنای باند را گسترش دادهایم، اما هر پنج متر هم سرعتگیر گذاشتهاید، این که توسعه زیرساخت نیست. * ما باید در زمینه هوش مصنوعی از دنیا عقب نمانیم و باید ارتباطات اینترنتیمان با دیگر کشورها برقرار باشد. بیشتر نخبگان از کشور خارج میشوند زیرا بستر مناسبی برای آنان فراهم نکردهایم. * میگویند مقصر ما هستیم، اما ما در راس نیستیم، تنها گناه را به دوش یکدیگر میاندازیم. واقعیت این است که شرایط لازم برای فعالیت افرادی که در تلاش برای کار هستند را مهیا نکردهایم و اگر آن را مهیا کرده بودیم، تعداد موانع آنقدر زیاد بود که وضعیت کسبوکار همه مردم بهبود نمییافت. * مردم قضاوت کنند، آیا وضعیت دسترسیهای شما و کسبوکارهایتان تحت تأثیر سیاستهای اتخاذ شده بهتر شده یا بدتر؟ * مردم خود تصمیم بگیرند! نظر سنجی بکنید و ببینید که مردم چه نظری دارند! هدف من این است که موانعی که بر سر زندگی مردم مانع ایجاد کرده، برطرف شود. * همه میدانند که فیلترینگ را ما به اجرا درآوردیم و بسیاری از شغلها از دست رفت و زندگی کسانی که برای تأمین معاش خود بر این اساس فعالیت میکردند مختل شد. * از سویی، عدهای از این موضوع سوءاستفاده کرده و فیلترشکن میفروشند و اینکه چه کسانی این فیلترشکنها را میفروشند و چرا پیگیری نمیشوند، موضوع قابل بحثی است. * یک واقعیت وجود دارد: مشکل جایی دیگر نیست؛ همه ما مخالف فیلترینگ هستیم و موافق رفتار محترمانه با زنان در جامعه، اما اینکه چه کسی حجاببانها را در مترو قرار میدهد، مشخص نیست. هزینههای زیادی صرف شده و به هر دلیلی با بچههای مردم برخورد میشود. در حالی که آنها در اینجا به دفاع از حقوق زنان میپردازند. * اعتقاد من این است که باید فضای مجازی را آزاد کنیم. توئیتر محل یادگیری است. میتوان سرمایه و تکنولوژی زیادی را در آنجا آموخت و ارتباطات را گسترش داد. * در صورت دستیابی به ریاستجمهوری، با قطعیت با محدودیتهایی که اعمال شده و باعث خشم مردم و آسیب به کسبوکارها شده است، به شدت مقابله خواهم کرد. * در مواقع خاص، اگر نیاز به مداخله باشد، انجام خواهد شد. اما در حال حاضر چه دلیلی برای فیلتر کردن اینترنت وجود دارد و چرا عدهای فیلترشکن بفروشند؟ * با فیلترشکنها، افراد به راحتی به محتوای غیرمجاز دسترسی پیدا میکنند و دولت نمیتواند کنترل کند. * دولت میتواند خود این فضا را کنترل کند ولی اجازه دسترسی به مردم را باید بدهد. |
|
۶ |
۱۴۰۳/۰۴/۰۲ |
ما در مقابل حامیان فیلترینگ و کاسبان تحریم و کسانی که مسیر آزادی را مسدود کردهاند قرار خواهیم گرفت و با بهرهگیری از نخبگان، تمام توان خود را به کار خواهیم بست. ما به عقلانیت نیاز داریم. نگرانیم افرادی با نگرشهای متحجرانه در اینجا حضور داشته باشند. |
|
۷ |
۱۴۰۳/۰۴/۰۳ |
*{ با اشاره به اظهارات علیرضا زاکانی}: در مناظرهای گفت: «ما نمیگذاریم تو رئیسجمهور شوی» و پاسخ من این است: «آنها خدا نیستند که بتوانند اراده مردم را متوقف کنند». تمامیتخواهی آنها را به پایان خواهیم رساند و بساط فیلترینگ برچیده خواهد شد. |
|
۸ |
۱۴۰۳/۰۴/۱۰ |
من تضمین میکنم که کل دولت در برابر هر گونه فشار برای گشتهای اجباری، فیلتر کردن و فیلترشکن کاملاً ایستادگی خواهد کرد. |
|
۹ |
۱۴۰۳/۰۴/۱۰ |
این عزیزانی که با خط بدون فیلتر توییت میزنند و برای اینترنت مردم «طرح صیانت» تجویز میکنند، خود دارای منافع خوبی هستند و سفرهشان حتماً به خوبی پهن است ولی سفره مردم خالی است. آقای جلیلی، من برنامهای برای افزایش قیمت بنزین پیشنهاد ندادهام، اما از شما میخواهم توضیح دهید آیا قیمت بنزین بعد از اجرای طرح «وان» در دولت شما کمتر از ۶۰ هزار تومان خواهد بود؟ |
|
۱۰ |
۱۴۰۳/۰۴/۱۱ |
* در بسیاری از کشورها، در مواقع خاص محدودیتهایی وجود دارد، اما در شرایطی که هیچ بحرانی وجود ندارد، همچنان فیلتر کردن و باز گذاشتن دکان برای عدهای برای فروش فیلترشکن درست نیست. این کنترل و محدودیت نیست که هر سایتی که خواستند به آن دسترسی داشته باشند. * نمیتوان به بهانه قفس بودن و عدم ارتباط با دنیا، وضعیتی ایجاد کرد. باید به شرکتهای این حوزه اجازه مذاکره و قرارداد داد. * عدهای از مردم به سادگی از این شرایط سود میبرند. * مشکلات زیادی بر سر مردم ایجاد شده، کسبوکار آنها لطمه دیده و وضعیت زندگیشان به هم ریخته است. * آمریکا نیز اعلام کرده که از برخی فضاهای مجازی [مثل تیک تاک] استفاده نکنید. چرا جلوی افرادی که فیلترشکن میفروشند، اقدام نمیشود؟ حتی هنگامی که فیلترشکن موجود است، نمیتوان موقعیت را تشخیص داد. زمانی که اعتراضات و اعتصابات وجود داشت، فضای مجازی را فیلتر کردیم اما اکنون که اعتراضی در کار نیست. * باید تدبیری اندیشید که مردم بتوانند در این فضا راحت زندگی کرده و از آن درآمد کسب کنند. *{ در پاسخ به سوالی درباره فضای مجازی کنترل شده}: آیا در دنیا چنین رویهای مانند ما اتخاذ میشود؟ ما که قرار نیست چیز جدیدی اختراع کنیم. * روز به روز با برخوردهای نادرست با دختران و فیلترینگ و گرانی، پایگاه اجتماعیمان را از دست میدهیم. |
|
۱۱ |
۱۴۰۳/۰۴/۱۳ |
من در برابر تحریم، فیلترینگ و انحصار در اقتصاد دیجیتال استوار ایستادهام؛ با نظارت بر درخواستهای بخش خصوصی، همدل و همراهی خواهم داشت و به مردم گزارشی شفاف ارائه میدهم. |
۲۹۲۱۵
“`
