با توجه به پیشرفتهای روزافزون در زمینه هوش مصنوعی مولد، بسیاری از محققان بر این باورند که این فناوری میتواند به توسعه هوش مصنوعی در شهرها کمک شایانی کند. اما سوال این است که آیا شهرهای موجود در دنیا برای پذیرش هوش مصنوعی مولد آمادهاند یا خیر.
شهرها به عنوان مراکز حیاتی تمدن بشری با بحرانهای متعددی مواجه هستند. این بحرانها شامل افزایش فشار جمعیت، انتشار گازهای گلخانهای، انباشت زباله، ترافیک و سر و صدا، فرسودگی زیرساختها و موضوعاتی چون قیمت مسکن، اشتغال و نیاز مداوم به پایداری آب و هوا میباشند.
به نقل از فوربس، بسیاری از سیاستها، شیوهها، برنامهریزیها و ایدههای مهندسی شهری که در اوایل قرن بیستم طراحی شده بودند، به طرز فاجعهآمیزی ناکام ماندهاند و این ناکامی تقریباً همه شهرها را به سمت یک مسیر ناپایدار و آسیبپذیر هدایت کرده است. در حال حاضر بیش از نیمی از جمعیت جهان در شهرها زندگی میکنند و انتظار میرود این رقم در ۲۵ سال آینده به ۸۰ درصد افزایش یابد، که این امر نیاز به میلیاردها تن مواد جدید و ایجاد زیرساختهای شهری به صورت گسترده را ضروری میسازد.
تغییرات اساسی برای جلوگیری از تشدید این بحرانها بسیار وسیع و فوری هستند. شهرها بیشتر از فقط مجموعهای از ساختمانها و خیابانها هستند؛ آنها نمایانگر مردم، فرهنگ، رفتار، قدرت و سیاست نیز هستد. ادامه استفاده از روشهای قدیمی و انتظار برای نتایج متفاوت، منطقی نیست و نیاز به یک راهبرد جدید احساس میشود.
فناوری «هوش مصنوعی مولد شهری»(Generative Urban AI) در حال ظهور است. این فناوری نوآورانه و تغییردهنده میتواند به طرز چشمگیری نحوه برنامهریزی، طراحی و مدیریت شهرها را دگرگون کند. تصور کنید که چگونه میتوان طرحهای شهری، شکل بناها، سیستمهای انرژی، آب، حملونقل، مدیریت زباله و ساختارهای اجتماعی بهینه را تصور کرد. چه بسا که سیستمهای یکپارچه خدمات عمومی شخصیسازی شده را در یک مکان فراهم کنند. این امکانات واقعاً حیرتآور هستند؛ زیرا دادهها را هدایت کرده و صنایع را به پیش میبرند.
همچون مدلهای نوظهور تبدیل متن به ویدیو از جمله «سورا»(Sora) متعلق به شرکت «Open AI»، اکنون میتوانید شهری ایدهآل خود را توصیف و ایجاد کنید و خیابانهای مناسب پیادهروی، فضاهای سبز و مراکز پرجنبوجوش شامل مغازهها و مسکن را در آن بگنجانید. پلتفرمهای نوین هوش مصنوعی مولد شهری قادرند با ارائه دهها یا حتی صدها سناریو در عرض چند ثانیه از یک دیدگاه به واقعیت تبدیل شوند. هوش مصنوعی عمومی به طور ویژه شرایطی فراهم میکند که به طور قابل توجهی قابلیت تغییر در برنامهریزی، تصمیمگیری و طراحی شهرها را بهبود میبخشد.
تصمیمهای پیشگیرانه مبتنی بر دادهها
شهرها همچون گنجینهای از دادهها عمل میکنند که نشاندهنده الگوهای رشد و حرکت، مصرف انرژی و نیازهای شهروندان هستند. با این حال، این دادهها غالباً به صورت جداگانه وجود دارند و پیوند چندانی بین آنها نیست. جمله «هیچ هوش مصنوعی بدون داده وجود ندارد» در مورد شهرها کاملاً صحیح است.
هوش مصنوعی مولد تنها در صورتی میتواند دادهها را بهینهسازی و تحلیل نماید که در قالبهای قابل استفاده موجود باشند. این موضوع نشان داده که چه امکاناتی در اختیار هوش مصنوعی قرار دارد و توانایی آن در بهینهسازی زیرساختهای شهری، جابهجایی افراد و کالاها، پیشبینی نقاط تجمع و پیشنهادات بهبود زیرساختها هنوز در آغاز راه است.
بسیاری از شرکتها در حال ارائه راهحلهای هوش مصنوعی شهری برای پیشبینی تأثیرات احتمالی تغییرات آب و هوایی بر زیرساختهای شهر، شدت تصادفات و بهینهسازی نگهداری زیرساختها و شبیهسازی برنامهریزی شهری محلی هستند. این رویکرد مبتنی بر داده، امکان برنامهریزی پیشگیرانه، صدور مجوز و کاهش مشکلات قبل از شکلگیری آنها را فراهم کرده و موجب ایجاد حکمرانی شهری پاسخگو، شفاف و جامع میگردد.
توانمندسازی شهروندان از طریق دموکراتیک کردن فرآیندهای شهری
برنامهریزی شهری بهطور سنتی از بالا به پایین انجام میشده است. اما اکنون هوش مصنوعی مولد میتواند شرایط را دگرگون کند و با ایجاد بسترهای جدید برای مشارکت شهروندان، شفافیت و مشارکت عمومی را ارتقا دهد و بوروکراسیهای پیچیده را دموکراتیک نماید.
ساکنان میتوانند از فناوریهای هوش مصنوعی به ویژه چتباتها برای پاسخ به سوالات خود بهرهبرداری کنند، از معرفی پیچیده منطقهبندی و قوانین ساختمانی گرفته تا کمک در مسیر یابی قوانین مهندسی و مقررات برنامهریزی. در این روند، کارکنان شهری میتوانند پیشنهادات ارائه شده را ارزیابی کنند و در نتیجه، شفافیت و شمولیت افزایش مییابد.
شرکتهای زیادی از واقعیت مجازی و هوش مصنوعی جامع برای تجسم محیطهای شهری آینده استفاده میکنند. این امر به شهروندان این امکان را میدهد تا فرآیند برنامهریزی را به طریقی معنادارتر درک کنند و در آن مشارکت نمایند.
پیشرفت در زمینه هوش مصنوعی مولد شهری
اکثر شهرها در مراحل ابتدایی سفر خود در حوزه هوش مصنوعی مولد هستند و در تلاشند تا بهترین شیوهها را در کاربرد قرار دهند. شمار زیادی از شهرها شروع به آزمایش مفاهیم هوش مصنوعی کردهاند و از انواع مختلف هوش مصنوعی مانند بینایی رایانهای و یادگیری ماشین استفاده میکنند و برخی نیز برنامههایی را با استفاده از هوش مصنوعی مولد انجام دادهاند. در ادامه به بررسی چند نمونه از هوش مصنوعی شهری بر اساس مناطق جغرافیایی آنها خواهیم پرداخت.
آمریکا. شهرهای لسآنجلس، سیاتل و بوستون در حال حاضر در حال آزمایش هوش مصنوعی در زمینه حمل و نقل عمومی، فضاهای عمومی و مدیریت ترافیک هستند. پیتسبرگ، توسعه پایدار را به عنوان اولویت خود قرار داده است. در حالی که تورنتو و کوریتیبا از سیستمهای هوش مصنوعی برای مدیریت جریان ترافیک استفاده میکنند، بوئنوس آیرس به پیشبینیهای هوش مصنوعی برای جمعآوری زباله متکی است و سانتیاگو به بهرهبرداری از هوش مصنوعی برای کنترل صدا و شبیهسازی شهر پرداخته است.
اروپا و خاورمیانه. شهرهای کپنهاگ و آمستردام از هوش مصنوعی به منظور بهینهسازی مصرف انرژی در ساختمانها و مناطق مختلف بهره میبرند. هلسینکی با راهحلهای هوش مصنوعی آینده حمل و نقل را مدیریت میکند. اسلو به پیشبینی و بهینهسازی مسیرهای جمعآوری زباله متکی است. بارسلونا و دبی نیز از هوش مصنوعی برای حمل و نقل و مدیریت انرژی پایدار استفاده میکنند.
آفریقا. در کیپ تاون، مدیریت و نظارت مبتنی بر هوش مصنوعی به کاهش مشکلات ترافیک و جرایم پرداخته است. لاگوس فناوریهای هوش مصنوعی را برای بهرهوری بهتر از زمین و توسعه زیرساختها به شکل آزمایشی به کار گرفته است. پهپادهای مجهز به هوش مصنوعی در کیگالی، به ایجاد شهرهای هوشمند و ابتکارات پزشکی مشغولند و با هدف تسهیل پیشرفتهای قرن بیستمی فعالیت میکنند.
آسیا-اقیانوسیه. سنگاپور یک راهبرد جامع در زمینه هوش مصنوعی در تمام خدمات، آموزش و سرمایهگذاری خود دارد. توکیو با کمک هوش مصنوعی به مشکلات ترافیک، بلایای طبیعی و حملونقل عمومی شخصیسازیشده میپردازد. پکن از هوش مصنوعی به منظور بهبود کیفیت هوا، بهینهسازی مصرف انرژی و توسعه زیرساختهای هوشمند بهره میبرد. همچنین شهرهای سئول، ملبورن، سیدنی و بریزبن برای مدیریت ترافیک، تضمین امنیت عمومی، پیشبینی تقاضا و بهینهسازی مسیرها از هوش مصنوعی استفاده میکنند.
چالشها و ایدهها
در حال حاضر، شاهد یک جنبش عمومی در پذیرش هوش مصنوعی در همه صنایع هستیم و برنامهریزی شهری نیز از این روند مستثنی نیست.
با وجود پتانسیل عظیم هوش مصنوعی مولد، چالشهایی نیز وجود دارند. سوگیریهای دادهای میتوانند به نتایج ناعادلانه منجر شوند، که نیاز به توسعه مسئولانه و توجه به ملاحظات اخلاقی را بیشتر مشخص میسازد. نظارت انسانی و شفافیت در روند توسعه مدلهای هوش مصنوعی الزامی است. همچنین، تأثیرات اجتماعی و اقتصادی ناشی از پذیرش هوش مصنوعی در زمینههای شهری نیازمند توجه دقیق است، چرا که در غیر این صورت میتوانند نابرابریها را تشدید کنند.
تغییرات در حال شکلگیری هستند و هوش مصنوعی مولد در حال پیشرفت است. اگرچه توانایی هوش مصنوعی مولد در بهینهسازی ساختار شهرها، راهها، انرژی، انتشار گازهای گلخانهای، زباله، ارتباطات و خدمات عمومی غیرقابل انکار است، اما این پرسش به وجود میآید که آیا برنامهریزان، مهندسان و مدیران شهری آمادگی لازم برای حرکت در این موج انقلابی را دارند یا خیر.
این نیاز به رشد مجموعه مهارتها در زمینههای مختلف، از طراحی و مدیریت داده گرفته تا تحلیل شهری، تسلط بر برنامهنویسی و ایجاد چارچوبهای اخلاقی مربوط به هوش مصنوعی دارد. دانشگاهها در حال حاضر به آموزش نسل جدید برنامهریزان شهری مشغول هستند و همچنین جوامع به تعامل و یادگیری از مدلهای هوش مصنوعی مولد برای ایجاد اعتماد نیاز دارند.
این همواره بهتر از وضعیت کنونی است، که به شکل یک موزاییک پراکنده از دادهها، سیاستها، بوروکراسیها و بخشهای مختلف در سطوح محلی، ایالتی و فدرال بروز میکند. در هر صورت، این هدفی دستنیافتنی نیست.
آمادگی برای هوش مصنوعی عمومی شهری نیازمند رویکردی سهجانبه است که شامل همکاری شرکتهای هوش مصنوعی، ارتقاء مهارت نیروی کار با مشارکت جستهگریها و ایجاد چارچوبهای اخلاقی و حاکمیت دادهها در این زمینه میباشد.
نقطه آغاز این فرآیند، افزایش آگاهی در میان کارکنان است تا بر حل مسائل تمرکز کنند و مشکلات کلیدی شهر را شناسایی نمایند که میتوانند از طریق پروژههای مرتبط با هوش مصنوعی حل و فصل شوند. کنار آمده و با بخش خصوصی همکاری داشته و با احتیاط به جلو حرکت کنند. شرکتها میبایست چارچوبی مستحکم برای خط مشی هوش مصنوعی خود تدوین نمایند که شامل مسائلی نظیر شرایط استفاده یا عدم استفاده کارمندان از هوش مصنوعی، نحوه حفاظت از حریم خصوصی جوامع، چگونگی انطباق با چارچوب امنیت سایبری و چگونگی رسیدگی به موضوعات اخلاقی، سوگیری و انصاف است.
برنامهریزان با پذیرش این چالشها و مدیریت بهدرستی آنها میتوانند توانایی هوش مصنوعی را در ایجاد شهرهای انعطافپذیر و هوشمند آینده کشف نمایند. با همکاری بیشتر میتوان آیندهای را ساخت که در آن هوش مصنوعی به شکلی مسئولانه، مناظر شهری بهتر و کارآمدتری را برای عموم به ارمغان آورد.