سید جواد هاشمیان، متخصص چشم پزشکی و دارای فوق تخصص در پیوند قرنیه و جراحی عیوب انکساری، در مورد بیماری اکتازی قرنیه توضیح داد: این اختلال که به قوز قرنیه نیز شناخته می‌شود، با تغییرات پیشرونده عیوب انکساری ظاهر می‌گردد به طوری که فرد ممکن است دچار نزدیک بینی شده و هر ۳ تا ۶ ماه نیاز به افزایش شماره عینک خود پیدا کند. این وضعیت می‌تواند به آستیگماتیسم و کاهش کیفیت بینایی منجر شود و معمولاً در سنین نوجوانی بروز می‌کند.
وی توضیح داد: در خانواده‌هایی که سابقه این بیماری وجود دارد، احتمال بروز قوز قرنیه به‌طور قابل توجهی بیشتر است. این بیماری می‌تواند هر دو چشم را به صورت نامتقارن درگیر کند، به این صورت که یک چشم بیشتر از دیگری آسیب می‌بیند. همچنین، قوز قرنیه می‌تواند به همراه سایر اختلالات مانند «اِیتوپی» یا زمینه حساسیتی مثل حساسیت بهاره، آسم، کهیر و همچنین اختلالات کروموزومی مثل سندرم داون ظهور کند؛ لذا افرادی که با این مسایل مواجه هستند باید در سنین نوجوانی از جهت سلامت چشم و امکان وجود قوزقرنیه تحت معاینه قرار گیرند.
این فوق تخصص در زمینه پیوند قرنیه و عیوب انکساری ادامه داد: یکی از عواملی که به ایجاد و پیشرفت این بیماری کمک می‌کند، مالش مکرر چشم‌هاست. به‌ویژه در کشورهای خاورمیانه، از جمله ایران، این بیماری به دلیل شرایط آب و هوایی گرم و خشک و در مناطق سرد و خشک که در آن حساسیت‌ها افزایش می‌یابد، شیوع بیشتری دارد.
هاشمیان افزود: قوزقرنیه به‌عنوان اختلالی در ساختار قرنیه شناخته می‌شود که ممکن است به دلایل ژنتیکی، ایتوپی یا مالش مکرر رخ دهد. در این شرایط، به دلیل نرمی قرنیه و فشار داخلی بر یک قسمت از آن، آن ناحیه دفورمه شده و این باعث می‌شود که سطح قرنیه غیرمنظم شده و آستیگماتیسم ایجاد شود.
روش‌های پیشگیری از تغییرات پیشرونده قوز قرنیه
وی در مورد راه‌های پیشگیری از قوز قرنیه تأکید کرد: یکی از بهترین راهکارهای پیشگیرانه، تقویت قرنیه از طریق عمل “کراس لینکینگ” بلافاصله پس از تشخیص در سنین زیر ۲۰ سال است. در این تکنیک، ویتامین B2 (ریبوفلاوین) برای مدت ۲۰ تا ۳۰ دقیقه در قرنیه قرار داده می‌شود و سپس با استفاده از اشعه ماورای بنفش به مدت ۱۰ تا ۳۰ دقیقه با دوز مشخص، اثرات لازم بر روی قرنیه ایجاد می‌گردد. این فرآیند باعث ایجاد پیوندهای جدید پروتئینی در الیاف کلاژن قرنیه و تغییرات ساختاری در سطح سلولی می‌شود، به طوری که قوام قرنیه تقویت شده و این موضوع از پیشرفت بیماری جلوگیری می‌نماید. در نتیجه، اگر این مداخلات در مراحل اولیه به‌موقع صورت گیرد، می‌تواند مانع از بروز عوارض جدی شود، اما در صورت تأخیر، منجر به کاهش بینایی و نیاز به پیوند قرنیه خواهد شد.
هاشمیان اعلام کرد: یکی از بارزترین نشانه‌های قوز قرنیه در سنین بلوغ، روند کاهشی بینایی، نزدیک بینی و آستیگماتیسم است. با پیشرفت بیماری، به دلیل آستیگماتیسم نامنظم، حتی با استفاده از عینک نیز بینایی کافی فراهم نخواهد شد.
روش‌هایی برای تشخیص زودهنگام قوز قرنیه
وی گفت: برای تشخیص زودهنگام قوز قرنیه، ارزیابی‌های تصویری یا توپوگرافی قرنیه، و بررسی ضخامت آن از مرکز به سمت حاشیه با استفاده از دستگاه‌های ارب اسکن، پنتاکم یا او سی تی انجام می‌شود.
این فوق متخصص پیوند قرنیه و جراحی‌های عیوب انکساری ادامه داد: درمان قوز قرنیه باید به محض تشخیص آغاز شود و هدف آن پیشگیری از پیشرفت و اصلاح بینایی است. در مراحل ابتدایی، این درمان شامل تجویز عینک یا لنزهای تماسی نرم است و در مراحل پیشرفته می‌تواند شامل لنزهای سخت، لنزهای جدید هیبریدی و لنزهای اسکلرال باشد. اگر درمان با این لنزها مؤثر نباشد یا بیمار تمایلی به استفاده از لنزهای سخت نداشته باشد، رویکرد بعدی شامل تغییر ساختار قرنیه و بازسازی آن می‌باشد که امروزه با استفاده از کارگزاری رینگ یا حلقه‌هایی در ضخامت قرنیه و لیزر فمتوسکند به خوبی قابل اجراست تا شکل و قوس قرنیه دوباره به حالت طبیعی برگردد. این مداخلات به بیماران کمک می‌کند تا با عینک یا لنز تماسی دیدی خوب و کافی را به دست آورند.
هاشمیان افزود: اگر برای بهبود بینایی نیاز به عینک باشد و بیمار مایل به استفاده از آن نباشد، می‌توان از لنزهای جدید داخل چشمی مانند ICL و توریک بهره گرفت که در افزایش بینایی این افراد بسیار مؤثر خواهند بود؛ چنانچه بیمار مراجعه نکند و بیماری پیشرفت کند، ممکن است به ایجاد لکه بر روی قرنیه یا کاهش شدید بینایی منجر شود که در نهایت نیاز به عمل پیوند قرنیه خواهد بود و این پروسه باید به‌صورت لایه‌ای انجام شود. بیماران کاندید این عمل نباید دل نگرانی داشته باشند.