یک دکترای آموزش بهداشت و ارتقا سلامت با تأکید بر ضرورت ارتقای سواد دارویی در جامعه هشدار داد مصرف خودسرانه داروها، آنتیبیوتیکها و مکملها میتواند عوارض جدی برای سلامت افراد و نظام سلامت به همراه داشته باشد.
به نقل از وزارت بهداشت، دکتر مرضیه عربان با اشاره به اهمیت ارتقای سواد دارویی در جامعه اظهار کرد: افراد باید توانایی استفاده صحیح از داروها، مطالعه دقیق دستورالعملها و تصمیمگیری آگاهانه در مورد مصرف دارو و سایر فرآوردههای وابسته به سلامت را داشته باشند.
وی با بیان اینکه داروخانهها صرفاً محل عرضه دارو هستند، تصریح کرد: این تصور که هر دارو یا مکمل موجود در داروخانه برای همه افراد و در همه شرایط مفید است، کاملاً اشتباه است. داروها تنها برای شرایط خاص و بیماری مشخص تجویز میشوند و مصرف آنها بدون تجویز و نظارت پزشک میتواند پیامدهای جدی به دنبال داشته باشد.
عربان با اشاره به خطرات مصرف خودسرانه دارو و مکملها گفت: بسیاری از سرماخوردگیها منشأ ویروسی دارند و آنتیبیوتیک هیچ تأثیری بر ویروس ندارد. باور غلط مصرف سریع آنتیبیوتیک نهتنها هزینههای زیادی به افراد و نظام سلامت تحمیل میکند بلکه موجب بروز مقاومت میکروبی و حتی آسیب به محیط زیست میشود.
وی افزود: اصرار بیماران به پزشکان برای تجویز داروهای بیشتر اقدامی غیرمنطقی است. تعداد داروها نشاندهنده شدت بیماری نیست. پزشکان باید با توضیح علمی و روشن برای بیماران، آنان را از مصرف غیرضروری داروها بازدارند.
این عضو هیات علمی دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز با هشدار نسبت به مصرف خودسرانه ویتامینها و مکملها بهویژه ویتامینهای محلول در چربی مانند A و D خاطرنشان کرد: مصرف بیرویه این فرآوردهها میتواند منجر به آسیب شدید کبد و کلیه شود. افراد باید تنها بر اساس دستور پزشک اقدام به مصرف ویتامین و مکمل کنند و از مصرف خودسرانه آنها پرهیز کنند.
عربان با تأکید بر اینکه اطلاعات دارویی باید از تیم سلامت دریافت شود، گفت: نباید به تبلیغات اغراقآمیز شبکههای مجازی اعتماد کرد. وعدههای «درمان قطعی در مدت زمان کوتاه» نشانه شبهعلم و فاقد پشتوانه علمی معتبر است.
وی در ادامه با اشاره به استفاده از هوش مصنوعی در حوزه تجویز دارو توضیح داد: هوش مصنوعی هنوز در مرحله تکامل است و اطلاعات ارائهشده توسط آن باید صحتسنجی شود. افراد عادی توانایی تشخیص درست برای صحتسنجی اطلاعات دارویی هوش مصنوعی را ندارند بنابراین نباید سلامت خود را صرفاً بر اساس توصیههای هوش مصنوعی مدیریت کنند. در موارد دارویی و مسمومیتها، بهترین راه ارتباط با کارشناسان و داروسازان سازمان غذا و دارو از طریق سامانه ۱۹۰ و شمارههای داخلی مربوطه است.
این دکترای آموزش بهداشت و ارتقا سلامت با تأکید بر لزوم مصرف دارو تحت نظارت پزشک و داروساز گفت: نگهداری صحیح از داروها، توجه به بروشورها، پرسش از داروساز و رعایت سبک زندگی سالم از مهمترین راهکارها برای پیشگیری از عوارض جانبی داروها و ارتقای کیفیت زندگی به شمار میرود.
عربان در پایان یادآور شد: هر چیزی به اندازه نیکوست و مصرف بیش از حد دارو یا مکملها میتواند تهدیدی جدی برای اندامهای حیاتی بدن باشد، ازاینرو آگاهی، مشورت با تیم سلامت و پرهیز از خوددرمانی، سه اصل مهم برای حفظ سلامت فرد و جامعه است.