براساس گزارش منتشر شده از خبرگزاری خبرآنلاین، دولت ترامپ در هفته گذشته از لغو معافیت پیشین به عراق برای واردات انرژی از ایران خبر داد. این اقدام، بخشی از تحریم های جدید علیه جمهوری اسلامی به شمار می رود و نشان دهنده شدت یافتن فشارهای دولت واشنگتن به تهران است.
بیشتر بخوانید:
حضور رییس جمهور در ساختمان شیشه ای میرداماد/ آیا پزشکیان پایان «شوک درمانی» را اعلام کرد؟
آیا ادغام وزارتخانه های نفت و نیرو امکان پذیر است؟ / مرادی: مقامات دولت سیزدهم پس از ات وظایف خود را به خوبی انجام ندادند.
معماهای بدهی بغداد به تهران و جوانب مختلف آن
در سال های ۱۳۹۲ و ۱۳۹۴، ایران دو قرارداد مرتبط با صادرات گاز به عراق را به امضا رساند. هدف این قرارداد، تأمین روزانه حداکثر ۳۵ میلیون مترمکعب گاز برای این کشور بود. به موجب توافق نامه، ایران در فصل های سرد سال، روزانه ۲۰ میلیون مترمکعب و در فصل های گرم، این میزان را به ۳۵ میلیون مترمکعب افزایش می داد. قرارداد نهایی صادرات گاز به نیروگاه بغداد نیز در سال ۱۳۹۲ به امضا رسید و در نتیجه، عراق به یکی از مشتریان اصلی گاز ایران تبدیل شد.
پس از پایان دوره قراردادی، مذاکرات میان تهران و بغداد برای تمدید این صادرات آغاز شد و سرانجام در فروردین ماه سال جاری، این توافق به مدت پنج سال دیگر تمدید شد؛ اما با خروج آمریکا از توافق هسته ای و مشکلاتی که برای مسدودشدن حساب های بین المللی به وجود آمد، عراق نتوانست نسبت به پرداخت بدهی خود اقدام کند و میزان این بدهی به حدود ۱۱ میلیارد یورو رسیده است. در این میان، جنجال های رسانه ای نیز درخصوص این موضوع به راه افتاد و برخی منابع اشاره کردند که ایران میزانگاز ارسالی به عراق را به حداقل رسانده است.
با این حال، اظهارات مسئولان ایرانی و عراقی در این باره متناقض بود. اما در نهایت، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران در سال ۱۴۰۳ به خبرنگاران گفت: «عراق یکی از مشتریان خوب ماست که به موقع و به شکل نقدی پرداخت هایش را انجام می دهد و در حال حاضر هیچ بدهی وجود ندارد.» اگرچه منابع آگاه به پرداخت بدهی ها از طریق تهاتر کالا و عرضه نفت خام و نفت کوره اشاره کرده بودند و مسئولان وزارت نفت نیز در پاسخ به پرسش های رسانه ها این موضوع را انکار نکردند.
اکنون و بعد از اعمال تحریم های جدید آمریکا، مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران نیز واکنش نشان داد و بیان کرد: «خوشبختانه قرارداد میان ایران و عراق همچنان معتبر است، اما حجم صادرات بسته به شرایط قرارداد متغیر است.» با این حال، روشن نیست که آمریکا تا چه اندازه می تواند در ادامه این صادرات تأثیر بگذارد.
عراق در جستجوی خودکفایی در تأمین گاز
از سوی دیگر، تحرکات و مذاکرات بین المللی عراق نشان می دهد که این کشور به دنبال استقلال از واردات گاز ایران است و در این راستا، قراردادهای جدیدی به امضا رسانده است. به گفته نفت خبر، یکی از اقدامات مهم بغداد، امضای قرارداد با شرکت بریتیش پترولیوم (BP) برای توسعه چهار میدان نفتی و گازی در کرکوک است.
این قرارداد که به ارزش ۲۵ میلیارد دلار و تحت طی یک دوره ۲۵ ساله منعقد شده، تولید نفت عراق را از ۳۰۰ هزار بشکه در روز به ۴۵۰ هزار بشکه در روز در طی ۲ تا ۳ سال آینده افزایش می دهد. علاوه بر این، توسعه گاز طبیعی نیز در این پروسه پیش بینی شده تا نیازهای انرژی داخلی عراق تأمین و وابستگی این کشور به واردات کمتر شود.
علاوه بر این، توافقی با شرکت هالیبرتون برای توسعه میدان نفتی «نهر بن عمر» در حال نهایی شدن است. این پروژه به دنبال افزایش تولید نفت از ۵۰ هزار بشکه در روز به ۳۰۰ هزار بشکه خواهد بود و همچنین تولید ۳۰۰ میلیون فوت مکعب گاز را به همراه خواهد داشت.
ترکیب این توافقات، نشان دهنده عزم جدی عراق برای بهره برداری حداکثری از منابع نفت و گاز خود است. به علاوه، یکی از اولویت های کلیدی بغداد، کاهش شدید وابستگی به واردات گاز از ایران است.
در حال حاضر، عراق تقریباً روزانه ۲۸ میلیون مترمکعب گاز از ایران وارد می کند که معادل یکی از فازهای پارس جنوبی است، اما این کشور به شرکت های آمریکایی برای اکتشاف در ۱۰ بلوک گاز پیشنهاد همکاری داده است تا تولیدات داخلی گاز را به حداکثر برساند.
همچنین، پروژه ای در میدان نفتی «الفیحاء» با ظرفیت تولید ۱۲۵ میلیون فوت مکعب گاز تا پایان سال جاری به اجرا درمی آید. پروژه هایی که در میدان گازی «عکاز» و سرمایه گذاری در میدان های گازی در کردستان عراق نیز از موارد دیگر اقدام های عملی برای افزایش تولید گاز در این کشور به شمار می آید.
با در نظر گرفتن این موارد، در شرایط فعلی و به دلیل تحریم های ایران و محدودیت های موجود در صادرات انرژی، عراق این فرصت را دارد تا به یکی از بازیگران اصلی در حوزه گاز طبیعی در منطقه تبدیل شود. این کشور می تواند با برنامه ریزی های هوشمندانه، نیازهای داخلی اش را تأمین کرده و به عنوان یک صادرکننده گاز نیز مطرح شود.
۲۲۳۲۲۳