بروز درد شکمی تجربهای است که برای هر فرد در زمانهای مختلف رخ میدهد. در واقع، ممکن است با اصطلاحات دیگری نیز به این درد اشاره شود، از جمله درد معده و درد احشایی. این گونه دردها میتوانند بهشدت متفاوت باشند؛ از شدت کم تا زیاد، بهصورت مداوم یا مقطعی و حتی به شکل حاد یا مزمن.
درد شکمی
چنانچه درد به قدری شدید باشد که حرکت بهراحتی ممکن نباشد و نشستن در یک وضعیت راحت امکانپذیر نگردد، ضروری است حتماً با پزشک مشورت شود. در صورتی که درد با نشانههای نگرانکننده زیر همراه باشد، مراجعه به متخصص ضرورت دارد:
درد شدید
تب
مدفوع خونی
حالت تهوع و استفراغ مداوم
کاهش وزن
زرد شدن پوست
تورم در ناحیهی شکم
علل
درد شکمی میتواند به دلایل متعددی بروز کند. رایجترین علل از قبیل دلدرد ناشی از گاز روده، سوءهاضمه یا کشیدگی عضله، معمولاً جدی نیستند. از سوی دیگر، عوارضی نیز وجود دارند که ممکن است نیاز به توجه فوری پزشکی داشته باشند. با وجود این که محل و الگوی درد میتواند اطلاعات ارزشمندی در اختیار بگذارد، سیر زمانی درد بهویژه برای یافتن علت آن مهم است.
درد شکمی حاد معمولاً در زمانهای کوتاه، از چند ساعت تا چند روز، بروز و برطرف میشود. اما درد مزمن ممکن است بهصورت متناوب و در نقاط خاصی ظاهر شود؛ بهاین معنا که این نوع درد ممکن است برای هفتهها، ماهها و حتی سالها ادامه یابد. در برخی موارد، عوارضی وجود دارند که باعث تشدید دردها بهصورت پیشروندهای خواهند شد.
حاد
انواع مختلفی از عوارض میتوانند موجب بروز درد شکمی حاد شوند که معمولاً با نشانههای دیگر همراه هستند و ظرف چند ساعت تا چند روز تقویت میشوند. این علل ممکن است از عوارض خفیفی که نیاز به درمان ندارند تا شرایطی که مستلزم مداخله پزشکی فوری هستند، متفاوت باشند:
آنوریسم آئورت شکمی
آپاندیسیت (التهاب آپاندیس)
التهاب مجرای صفراوی
کُلهسیستیت (التهاب کیسهی صفرا)
سیستیت (التهاب مثانه)
کتواسیدوز دیابتی (سطوح بالای کتونها در خون)
دایورتیکولیتیس
دئودنیت (التهاب در بخش ابتدایی رودهی باریک)
حاملگی نابجا
گیرافتادگی مدفوع (مدفوع سختشده که نمیتواند دفع شود)
حملهی قلبی
آسیب
دخول بخشی از روده در بخشی دیگر (در کودکان)
عفونت کلیوی
سنگهای کلیوی
آبسهی کبدی (ورم چرکی در کبد)
ایسکمی مزانتریک (کاهش جریان خون به رودهها)
لیمفادنیتیس مزانتریک (غدد لنفی متورم در چینهای غشایی که ارگانهای شکمی را در جای خود نگه دارند)
ترومبوزیس مزانتریک (لختهی خون در وریدی که خون را از رودهی دور میکند)
پانکراتیت (التهاب در پانکراس)
پریکاردیت (التهاب بافت اطراف قلب)
پریتونیت (عفونت در آستر روده)
پلوریسی (التهاب در پردههای جنب اطراف ریهها)
نومونیا (سینهپهلو)
زوال جریان خون به ریهها
پارگی طحال
سالپنژیت (التهاب در لولههای فالوپ)
عفونت در طحال
آبسهی طحال
کولون پارهشده
عفونت مجرای ادراری
آنفولانزای معدهای یا گاستروانتریت ویروسی
مزمن (متناوب یا قسمتی)
شناسایی و تشخیص دردهای مزمن شکمی، غالباً کار دشواری است. نشانهها میتوانند از شدت کم تا زیاد متغیر باشند و در برخی موارد بروز یابند، اما به طور لزومی با گذشت زمان بدتر نمیشوند. عواملی که ممکن است چنین دردهایی را ایجاد کنند شامل موارد زیر است:
آنژین (کاهش جریان خون قلبی)
بیماری سیلیاک
اندومتریوزیس
سنگ کیسهی صفرا
گاستریتیت (التهاب در مخاط معده)
بیماری رفلاکس معدهای_مروی
فتق اینگوئینال
بزرگشدن طحال
درد مرتبط با تخمکگذاری (Mittelschmerz)
درد معده به غیر از زخم در آن
آنمی وابسته به سلولهای داسیشکل
بیماری التهابی لگنی (عفونت در دستگاه تناسلی زنانه)
کیستهای تخمدان
زخم معده
سفتشدن یا کشیدگی ماهیچهی شکمی
ورم زخمی مخاط رودهی بزرگ
پیشرونده
درد شکمی که به تدریج با گذشت زمان شدیدتر میشود، معمولاً با ظهور دیگر نشانهها شدن به عنوان جدی به حساب میآید. علل این درد عبارتند از:
سرطان
بیماری کرون
بزرگشدگی طحال
سرطان کیسهی صفرا
هپاتیت (التهاب کبد)
سرطان کلیه
مسمومیت با سرب
سرطان کبد
لنفومای غیرهاجکینی
سرطان پانکراس
سرطان معده
آبسهی تخمدان و لولهی فالوپ
اورمی (بساز مواد زائد در خون)