پرسپولیس و استقلال که به تازگی تحت کنترل سازمان خصوصیسازی به دو شرکت و کنسرسیوم اقتصادی واگذار شدهاند، این واگذاریها مشروط و ممکن است با اوجگیری بحران ناشی از جنگ، دوباره دچار تغییرات شود.
به نقل از سرویس ورزشی تابناک، اگرچه جنگ ۴۰ روزه که بههمراه اتحاد آمریکایی-اسرائیلی علیه ایران رخ داده، به طور موقتی به آتشبس رسیده و در هر لحظه ممکن است دوباره شعلهور شود یا با مذاکرات و توافقاتی همراه گردد، اما در نهایت سرنوشت آن تاثیری بر وضعیت کنونی فوتبال ایران نخواهد داشت.
فوتبال ایران سالها به سمت ورشکستگی پیش رفته و با حذف درآمدهایی مانند حقپخش نامناسب یک دهه گذشته، عدم حضور تماشاگران در بازیها [که درآمد بلیتفروشی را کاهش داده]، افت آگهیهای دور زمین و ناکارآمدی باشگاهها در عرصه فروش اقلام تیمی، به شکل قابل توجهی محتوای این تیمها را به بنگاههای زیانده تبدیل کرده است. بهطور مشخص، هزینههای اصلی این باشگاهها به عهده دولت یا شرکتهای وابسته به آن است. از پرسپولیس که با همکاری یک کنسرسیوم بانکی اداره میشود تا استقلال که اکنون تحت نظر هلدینگ پتروشیمی خلیجفارس قرار دارد. باشگاههایی از جمله سپاهان، ذوبآهن، فولاد خوزستان و سایرین نیز متکی به بنگاههای اقتصادی شامل دولت بوده و از این رو، بهدنبال جنگی که برخی زیرساختهای اقتصادی دولت را ویران کرده یا باعث ناپایداریهای جدی اقتصادی شده، شرایط این باشگاهها دشوارتر به نظر میرسد.
اخیراً خبری درز کرد که وزارت صنعت، معدن و تجارت (صمت) در نامهای به سازمان لیگ اعلام کرده است که بهدلیل حمله به دو کارخانه بزرگ فولاد مبارکه اصفهان و فولاد خوزستان، دو تیم سپاهان و فولاد تا اطلاع ثانوی در لیگ شرکت نخواهند کرد. با این شرایط، برخی پیشبینیها در مورد دیگر باشگاهها، بهویژه تیمهایی که به صنایع فولاد، خودروسازی و پتروشیمی وابستهاند، به بحران نزدیک میشود. این بحران همچنین میتواند گریبان بانکها را نیز بگیرد و بهدلیل مشکلات اقتصادی بنگاههای دولتی، وضعیت بانکها بهطرز جدی تحت تاثیر قرار گیرد، بنابراین پرسپولیس نیز ممکن است با چالشهایی مواجه شود.
در حال حاضر برخی باشگاهها، نظیر سپاهان، علیرغم ادعای عدم حضور در لیگ برتر، بحران را انکار نمیکنند و مدیرعامل این باشگاه اعلام کرده که درصدد یافتن راهحلهایی برای خروج از این وضعیت بحرانی هستند. از جمله اقداماتی مانند فروش بازیکنان کلیدی و استفاده از نیروهای آکادمی سپاهان تا به این ترتیب هزینههای باشگاه، عمدتاً مربوط به خرید بازیکنان فوتبال، کاهش یابد و به درآمدزایی از فروش بازیکنان نیز دست یابند. گرچه هنوز وضع پتروشیمیها و احتمال کاهش بودجه استقلال نامشخص است، اما این احتمال نیز برای استقلال مطرح است. پرسپولیس و استقلال که به تازگی به دو کنسرسیوم اقتصادی واگذار شدهاند، این واگذاریها مشروط بوده و ممکن است با ایجاد بحران دوباره متحول شود. در صورتی که هلدینگ خلیجفارس و کنسرسیوم بانکی به دلیل مشکلات مالی از مدیریت باشگاه کنار بروند، محتمل است که مدیریت دوباره به دولت برگردد یا سازمان خصوصیسازی بهدنبال مالک جدیدی برای آنها باشد.
با این حال، تمام این موارد سناریوهایی هستند که باید در نظر گرفته شوند؛ مسیرهایی که در سالهای اخیر وجود داشته، نتایجی برای باشگاهها و فوتبال ایران نداشته و حتی وضعیت را وخیمتر کرده است. شاید برای خروج از بحران کنونی، لازم است که مسیر جدیدی را بررسی کرد. یکی از این مسیرها که سالهاست دچار بنبست بوده، وابستگی فوتبال به حقپخش است که قانونی و الزامی بهشمار میآید و در مجلس نیز تایید شده، اما به مرحله عملیاتی نمیرسد. در این شیوه صداوسیما که مدیریت پخش مسابقات فوتبال بهطور انحصاری دارد، باید درآمدهای حاصل از مسابقات فوتبال را به باشگاهها پرداخت کند تا آنها به درآمد پایداری و قابل اطمینان دست یابند. بهعلاوه، راهکار مدیرعامل سپاهان که مدتهاست در بسیاری از باشگاهها نادیده گرفته شده، جدا از مسیرهای جانبی برای کاهش هزینههاست؛ بهگونهای که باشگاهها به آکادمیهای خود وابسته شوند تا هم هزینه خرید بازیکنان را کاهش دهند و هم با فروش استعدادهای جوان به باشگاههای خارجی درآمدزایی کنند.
بدیهی است کسانی که بر اقتصاد فوتبال تسلط بیشتری دارند، میتوانند تدابیر دیگری را برای خروج باشگاهها از بحران کنونی پیشنهاد دهند، اما آنچه حائز اهمیت است این است که فوتبال باید از وابستگی به دولت و بنگاههای اقتصادی دولتی رهایی یابد و برپای خود ایستاده شود. جنگ هرگز یک پدیده مثبت نبوده است، اما شاید این بار دشمن، برای فوتبال مفید واقع شود و آن را از گرداب ورشکستگی که سالهاست در آن بوده، نجات دهد.