روسیه به طور تاریخی توانسته است ناوگانی وسیع از هواپیماهای جنگی را تولید کند. گرچه بسیاری از افراد احتمالاً با خانواده جتهای جنگنده میگ آشنا هستند، اما این کشور تنها تولیدکننده این نوع هواپیماها نیست. شرکت JSC Sukhoi، که از پیش از جنگ جهانی دوم فعالیت خود را آغاز کرده، نقش مهمی در این رقابت ایفا میکند.
به گزارش روزیاتو، جتهای جنگنده سوخو نیز به اندازه میگ در بازار جهانی شناخته شده و به خاطر ویژگیهای برجسته خود معروف هستند.
در حال حاضر، جدیدترین مدل جنگنده سوخو، یعنی Su-۵۷ Felon، یک جنگنده چندمنظوره نسل پنجم با قابلیت پنهانکاری است که به عنوان جانشینی برای جتهای باقیمانده MiG-۲۹ و Su-۲۷ طراحی شده است. در حالی که روسیه ناوگان بزرگ و با ارزشی از جتهای سوخو را در اختیار دارد، این کشور همچنین به تولید این هواپیماها برای صادرات توجه خاصی دارد. همین عامل موجب شده تا شمار زیادی از این جتها در نیروهای هوایی کشورهای دیگر به پرواز درآیند.
جتابا، روسیه بزرگترین متقاضی و دارنده جتهای سوخو است و بیش از ۱،۰۰۰ فروند از این هواپیماهای مختلف را دارد. پس از روسیه، نُه کشور دیگر نیز دارای حداقل ۵۰ فروند از این جتها هستند، در حالی که ۲۵ کشور دیگر کمتر از ۵۰ فروند را در ناوگان هوایی خود به کار گرفتهاند.
کشورهایی که دارای بیشترین ناوگان هواپیماهای جنگنده سوخو هستند
فدراسیون روسیه تعداد بالایی از جتهای سوخو را در فهرست خود دارد که این امر قابل درک است، زیرا این کشور خود تولیدکننده این هواپیماهاست. طبق آمار World Air Forces ۲۰۲۴ که به ردیابی هواپیماهای نظامی فعال در سطح جهان پرداخته، روسیه دارای ۱،۰۸۲ فروند جنگنده سوخو است، که در این میان ۴۹ فروند برای آموزش اختصاص داده شده و ۱۱۰ فروند دیگر نیز در حال سفارش هستند. چین با ۳۹۹ فروند جنگنده سوخو در رتبه دوم قرار دارد.
هند، که هند به عنوان سومین کشور با بیشترین تعداد جنگنده سوخو، ۲۶۶ فروند از این نوع را در نیروی هوایی خود نگهداری میکند. بعد از هند، سهم جنگندهها در دیگر کشورها بسیار کمتر است، با الجزائر که ۱۰۵ فروند از سوخو را در اختیار دارد و در مکان چهارم قرار میگیرد. به گزارش Military Watch Magazine در تاریخ ۱۵ سپتامبر، اوکراین برخی از آخرین جنگندههای Su-۲۷ خود را از دست داده که این موضوع میتواند نشاندهنده عدم دقت برخی از آمارهای موجود از سوی World Air Force باشد.
سایر کشورهایی که دارای حداقل ۵۰ جنگنده سوخو هستند شامل بلاروس با ۶۱، سوریه با ۵۷ و کره شمالی با ۵۶ فروند سوخو میباشند. به طور کلی، این ۱۰ کشور در مجموع ۲،۲۳۹ فروند جنگنده سوخو را مدیریت میکنند. این عدد نشان میدهد که تنها ۸۵.۲ درصد از کل جتهای فعال جنگنده سوخو در دست همین ۱۰ کشور قرار دارد.
بدیهی است که تمامی جنگندههای سوخو از مشابهتهای یکسانی برخوردار نیستند. شمار زیادی از این جنگندهها که در سراسر جهان فعالیت دارند، مدلهای قدیمیتری هستند.
خانواده جتهای جنگنده سوخو
تحلیل دقیق اینکه کدام کشورها بیشترین تعداد جت سوخو را دارند، به دلیل تنوع مدلها کمی چالشبرانگیز است. اگرچه نسلهای مختلفی از جنگندههای سوخو تولید شده، اما تنها تعداد کمی از آنها هنوز در حال خدمت هستند. این نسخهها شامل Su-۲۲ Fitter D، Su-۲۴ Fencer، Su-۲۵ Frogfoot، Su-۲۷ Flanker، Su-۳۰ Flanker C، Su-۳۳ Flanker D، Su-۳۴ Fullback، Su-۳۵ Flanker E و نسخه جدیدتر Su-۵۷ Felon میشوند که هر کدام ویژگیهای خاص خود را دارند. مانند دیگر تجهیزات نظامی ساخته شده در غرب، جنگندههای سوخو نیز در طول زمان با بهروزرسانیهای متعددی مواجه شدهاند.
در بین جتهای سوخو، Su-۳۰ به عنوان پرطرفدارترین مدل در میان کشورهایی که از این هواپیماها بهره میبرند، شناخته میشود و ۱۰.۸ درصد از کل ناوگان جنگندههای سوخو را شامل میشود. این هواپیما که به عنوان جنگندهای چندمنظوره از نسل چهارم شناخته شده، قابلیت انجام ماموریتهای گوناگون را دارد. از لحاظ اندازه و عملکرد، این جنگنده نزدیک به F-۱۵E Strike Eagle آمریکایی است. عمده جتهای سو-۳۰ که در حال حاضر فعال هستند، در هند مستقر میباشند، به طوری که تمامی ۲۶۶ فروند جنگنده سوخو این کشور از نوع Su-۳۰ بوده و ۱۲ فروند دیگر نیز در دست سفارش است. همچنین روسیه نیز ناوگان بزرگی از Su-۳۰ را داراست، گرچه آمار کلی این جنگندهها با Su-۲۷ و Su-۳۵ نیز محاسبه میشود.
دومین هواپیمای پرطرفدار در میان کشورهای مختلف، Su-۲۴ بوده که ۱۰.۷ درصد از کل جتهای فعال سوخو را تشکیل میدهد. Su-۲۴ به عنوان یک بمبافکن در نظر گرفته شده و از اوایل دهه ۱۹۷۰ مورد استفاده قرار گرفته است. این هواپیما در مقایسه با دیگر جنگندهها قابلیت حمله هوا به هوا نیز دارد و به عنوان یک بازدارنده نیز مورد استفاده قرار میگیرد. سوخو به بهبود و ارتقاء خانواده جنگندههای خود ادامه میدهد و احتمال میرود در آینده مدلهای جدیدتری نیز، از جمله Su-۷۵ Checkmate که در سال ۲۰۲۱ به مرحله توسعه رسید، معرفی شوند.
کشورهایی با کمترین تعداد از خانواده جنگندههای سوخو
اگرچه فقط ۱۰ کشور بیش از ۸۵ درصد از جتهای جنگنده سوخو فعال در سطح جهان را در اختیار دارند، اما هنوز هم تعداد قابل توجهی از این جنگندهها در ۲۵ کشور دیگر موجود است. پس از ۵۶ فروند سوخو که در اختیار کره شمالی است، کشورهای آنگولا و ازبکستان هر کدام با ۳۸ فروند سوخو در جایگاههای بعدی قرار دارند. ایران و لهستان نیز با ۳۲ فروند سوخو در نیروی هوایی خود به همین ترتیب در رتبههای بعدی هستند. عراق از ۳۰ فروند جنگنده سوخو بهره میبرد و به دنبال آن ترکمنستان ۲۵، یمن ۲۳، ونزوئلا ۲۱ و اتیوپی نیز ۲۱ فروند سوخو دارند.
بعد از اتیوپی، تعداد این جنگندهها به طور قابل توجهی کاهش مییابد و مالزی تنها ۱۸ فروند سوخو را در اختیار دارد. کشورهای ارمنستان با ۱۷ فروند و اندونزی و سودان به ترتیب با ۱۶ و ۱۵ جنگنده سوخو در ردههای بعدی قرار دارند. همچنین آذربایجان ۱۲، چاد ۹، پرو ۸ و بلغارستان ۷ فروند سوخو دارند. جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا هر کدام دارای ۶ جت جنگنده سوخو هستند، در حالی که گینه استوایی چهار فروند از این نوع در اختیار دارد. لیبی در حال حاضر دارای ۳ جنگنده سوخوی فعال است و کشورهای اریتره، ساحل عاج، میانمار و نیجر تنها دو فروند سوخو را در ناوگان هوایی خود دارند. به طور کلی، این ۲۵ کشور بییش از ۳۸۹ فروند از جتهای جنگنده سوخو را در حال فعالیت به کار میبرند.
این روزها، روسیه دیگر به مانند گذشته سیستمهای تسلیحاتی و هواپیماهای خود را به راحتی نمیفروشد. به دلیل جنگ جاری در اوکراین، منابع نظامی این کشور ضعیف شده و تحریمها نیز مانع از تجارت آن با مشتریان سابق خود شده است. به همین دلیل، تعداد کمتری از جتهای سوخو قادر به ترک خاک این کشور هستند. با این حال، در صورتی که اوضاع بهبود یابد، احتمال دارد که روسیه به صادرات جتهای سوخو خود به هر کشوری که تمایل به سرمایهگذاری در خرید آنها داشته باشد، ادامه دهد.