، هر ساله دهها هزار مسلمان در شهر مکه جمع میشوند تا بزرگترین مراسم زیارتی مسلمانان را به جا آورند. انجام مناسک اصلی حج حدود یک هفته به طول میانجامد و در خلال این مدت، صدها هزار زائر از کشورهای گوناگون جهان به این شهر مقدس سفر میکنند.
کشور عربستان سعودی هر ساله با توجه به تعداد مسلمانان مقیم در کشورهای مختلف، سهمیه حج را تعیین مینماید. به عبارت دیگر، هر چه تعداد مسلمانان ساکن در یک کشور بیشتر باشد، آن کشور احتمالاً سهم بیشتری خواهد داشت. با این حال، عوامل متعددی میتواند بر میزان سهمیه یک کشور تأثیرگذار باشد. بررسی سهمیه برخی از کشورها نشان میدهد که روابط دیپلماتیک با عربستان به عنوان میزبان، در سالهای گذشته نقش مهمی در تعیین این سهمیه ایفا کرده است.
براساس آمارهای اخیر عربستان، در سالهای گذشته بیشترین تعداد زائران حج از کشور اندونزی بوده و در سال گذشته، کشورهای پاکستان و هند به ترتیب در مقامهای دوم و سوم قرار گرفتند.
| نام کشور | تعداد سهیمه حج (۲۰۲۳ – ۱۴۰۲) |
| ۱.اندونزی | ۲۲۱.۰۰۰ نفر |
| ۲.پاکستان | ۱۸۰.۰۰۰ |
| ۳.هند | ۱۷۵.۰۲۵ |
| ۴.بنگلادش | ۱۲۷.۱۹۸ |
| ۵.نیجریه | ۹۵.۰۰۰ |
| ۶.ایران | ۸۷.۵۵۰ |
| ۷.الجزایر | ۴۱.۳۰۰ |
| ۸.ترکیه | ۳۷.۷۷۰ |
| ۹.مصر | ۳۵.۳۷۵ |
| ۱۰. سودان | ۳۲.۰۰۰ |
| ۱۱.مالزی | ۳۱.۶۰۰ |
| ۱۲.روسیه | ۲۵.۰۰۰ |
| ۱۳. سوریه | ۲۲.۵۰۰ |
| ۱۴. اتیوپی | ۱۹.۶۱۹ |
| ۱۵. مراکش | ۱۵.۳۹۲ |
| ۱۶.عراق | ۱۵.۲۵۲ |
| ۱۷.عمان | ۱۴.۰۰۰ |
| ۱۸.افغانستان | ۱۳.۵۸۲ |
| ۱۹.سنگال | ۱۲.۸۰۰ |
| ۲۰.انگلستان | ۱۲.۳۴۸ |
اگرچه حج به صورت سهمیهبندی شده انجام میشود و این سهمیه هر سال ممکن است تغییر کند، اما به گفته کارشناسان حوزه حج، این روش مزایای خاص خود را دارد. بهعنوان مثال، اختصاص یک سهمیه مشخص به هر کشور به برقراری عدالت در این زمینه کمک میکند، زیرا هر مسلمان تشویق میشود که در مدت زندگیاش، صرفنظر از محل سکونت، این زیارت را انجام دهد. این سهمیهها همچنین از اطمنان خاطر زائران کمک کرده و به جلوگیری از ازدحام بیش از حد کمک میکنند.
مقصد اصلی میزبان این بوده که تا حد امکان از زائران پذیرایی کرده و در عین حال مراحل تدارکات را مدیریت نماید و بر این اساس، سالانه به دهها هزار نفر اجازه میدهد در یک بازه زمانی کوتاه به مکه و اطراف آن تشریف بیاورند.
با این تفاسیر، ایران در سالهای اخیر و بهویژه پس از کاهش محدودیتهای ناشی از کرونا، تقریباً یک سهمیه مشخص داشته است. سهم حج ایران در سال گذشته و امسال تفاوت قابل توجهی نداشته و به حدود ۸۷ هزار و ۵۰۰ نفر میرسد، که در سال گذشته ایران در مقام ششم از لحاظ سهمیه قرار داشت. با این حال، ایران درخواست کرده تا با توجه به رشد جمعیت، این سهمیه به ۱۰۰ هزار نفر افزایش یابد که تا کنون این درخواست محقق نشده است.
طبق آخرین گزارش سازمان حج و زیارت، نزدیک به ۹۰۰ هزار نفر در ایران در انتظار اعزام به حج واجب هستند و با در نظر گرفتن سهمیه کنونی ایران و عدم افزایش آن، اعزام تمامی آنها به حج تمتع ممکن است حدود ۱۰ سال به طول بینجامد.
