کیفیت وجود ما به طور مستقیم به میزان توجه و مراقبت از بدنمان مرتبط است، زیرا ارگانهای داخلی نقش بسزایی در این حوزه ایفا میکنند. احساس خستگی هنگام بالا رفتن از پلهها یا در حین سرگرمی با کودکان و انجام کارهای روزمره میتواند نشانهای از کاهش عملکرد ریهها باشد. یک فرد بالغ بطور متوسط بهطور روزانه تا بیست هزار بار هوا را به درون ریههای خود میکشد. به همین دلیل، حفظ سلامت ریهها امری حیاتی به شمار میآید. در ادامه به بررسی علائمی میپردازیم که نشاندهنده ضعف ریهها هستند.
خستگی
شاید در گذشته به آسانی با پای پیاده تردد میکردید، به راحتی از پلهها بالا و پایین میرفتید و کارهای خانه را با انرژی بیشتری انجام میدادید. اما اکنون ممکن است حس کنید نمیتوانید همچون گذشته با طراوت به کارهای روزمره بپردازید و حتی با انجام کارهای ساده نیز خیلی زود خسته میشوید. در این صورت، ممکن است ریههایتان دچار مشکل شده باشند؛ از این رو، مراجعه به پزشک مرتبط ضروری است.
خس خس سینه
اگر هنگام نفس کشیدن صدای عبور هوا از مجاری تنفسی را بشنوید، این موضوع نمیتواند طبیعی باشد. اگر در حین تلاش برای تنفس صدای غیرمعمولی از ریههایتان به گوش میرسد، به یک متخصص ریه مراجعه کنید، زیرا به احتمال زیاد این ارگانهای ارزشمند دچار اختلال شدهاند.
سرفههای مداوم و آنفولانزا
در دوره زمستان، به دلیل ویروسها، سرماخوردگی و آنفولانزا امری عادی تلقی میشود. اما مشکل در این است که اگر آنفولانزا و سرفه ادامهدار شود و بهبود نیابد، حتماً به پزشک متخصص مراجعه کنید تا وضعیت ریههای شما بررسی شود.
وجود خلط
ترکیب بزاق و ترشحات در مجاری تنفسی سبب ایجاد خلط میشود.
تنگی نفس: در بسیاری از موارد، افراد سیگاری با مشکل خلط سینه مواجه هستند که به خصوص در صبحها خصوصاً آزار دهنده است. این مشکل فرد را وادار میکند تا به طور مکرر ترشحات را «تف» کرده و تخلیه کند. اگر به این نقاط ناخواسته توجه کردید، نباید این مسئله را نادیده بگیرید.
در صورتی که با مشکل در تنفس روبرو هستید و به سختی نفس میکشید، این میتواند نشاندهنده یک نقص در ریهها باشد. عمل تنفس برای ما آنقدر طبیعی است که معمولاً متوجه آن نمیشویم. مشکلات تنفسی یکی از نشانههایی هستند که از کاهش قدرت ریهها حکایت دارند.
فشار در قفسه سینه
اگر در ناحیه قفسه سینه احساس سنگینی، تنگی یا فشاری دارید و این احساس در هنگام سرفه، پیادهروی، غذا خوردن، نفس عمیق کشیدن یا حتی خم شدن به منطقهای دیگر افزایش مییابد، به احتمال زیاد ریههای شما دچار مشکل هستند. این علائم را نادیده نگیرید و به پزشک متخصص مراجعه کنید.
کاهش حجم عضلانی
زمانی که تبادل اکسیژن در بدن دچار اختلال گردد، حجم عضلات نیز کاهش مییابد. البته، این مسأله به شرایط دیگری نیز بستگی دارد. اگر کاهش حجم عضلانی همزمان با علائم ذکر شده رخ دهد، احتمالاً ریهها دچار اختلال هستند.
تب بدون دلیل
تب ناگهانی و بیدلیل امری غیرطبیعی است. تب در واقع یک واکنش دفاعی از سوی بدن است که نشان میدهد مشکلی وجود دارد و معمولاً با التهابی در غدد لنفاوی نیز همراه میشود.
سرفه همراه با خون
وجود خون در هنگام سرفه نشاندهنده بیماریهای پیشرفته ریوی مانند آمبولی ریه یا سل است. در چنین شرایطی، باید به سرعت به پزشک مراجعه کنید.
کاهش اشتها
این موضوع شاید بیارتباط به نظر برسد، اما اختلال در عملکرد ریهها میتواند منجر به بیاشتهایی شود و عاملی برای کاهش انرژی باشد. اگر بیاشتهایی با دیگر علائم ذکر شده همراه باشد، باید نسبت به مشکلات ریوی هوشیار باشید.
پیشنهاداتی برای حفظ سلامت ریهها
تغییرات و علائم ذکر شده در بالا نشاندهنده وجود مشکلاتی در ریهها هستند که نباید به سادگی از کنار آنها گذشت. دقت به این علائم و مشاوره با پزشک میتواند به تشخیص به موقع هر نوع بیماری و سرعتبخشیدن به روند درمان کمک کند.
سلامت کلی بدن تنها به تغییرات جسمانی مربوط نمیشود و پیشگیری از بیماریها نیز از اهمیت بسیاری برخوردار است. برخی از کارها میتوانند به تقویت ریهها کمک کرده و از آسیب به دستگاه تنفسی جلوگیری کنند.
توصیه میشود بهطور منظم فرایند سمزدایی بدن را انجام دهید. مصرف مواد غذایی در این زمینه نقش بسزایی دارد. انتخاب غذاهای غنی از آهن مانند شاهی و پسته و همچنین مواد سرشار از ویتامین E در بهبود سلامت ریهها مؤثر است. برای حفظ ریههای سالم، مهمترین نکته پرهیز از استعمال سیگار است. تقویت ریهها با تمرینات تنفسی مناسب میسر است. همچنین تمرینات یوگا تأثیرات مثبتی در تقویت ریهها دارد.
از قرار گرفتن در معرض آلودگیهای محیطی دوری کنید. البته انجام این کار در شهرهای بزرگ دشوار است، اما باید تلاش کنید تا جایی که ممکن است از هوای آلوده و دود سیگار فاصله بگیرید.
بهجای قهوه و چای، از دمنوشهای گیاهی استفاده کنید که به پاکسازی ریهها کمک میکنند. از جمله این گیاهان میتوان به پوست پرتقال، آویشن و اوکالیپتوس اشاره کرد.
بیماریهای ریوی شایع
یکی از شایعترین بیماریهایی که به دستگاه تنفسی آسیب میزند، بیماری مزمن انسدادی ریه است. این بیماری معمولاً در افرادی که از سن ۲۰ سالگی به سیگار روی میآورند بیشتر مشاهده میشود. اگرچه احتمال ابتلا به این بیماری به مصرف دخانیات وابسته است، اما افرادی که به بخارهای شیمیایی، آلودگیهای محیطی و گرد و غبار نیز دچار میشوند، در معرض خطر ابتلا به این بیماری قرار دارند.