بسیاری از مردان از رفتن به پزشک برای انجام چکاپ، بهخصوص چکاپهای مرتبط با سرطان، reluctance دارند؛ در حالی که مراقبتهای پیشگیرانه و منظم میتواند به شناسایی سرطان و دیگر بیماریها در مراحل اولیه کمک کند. این مرحله به معنی این است که انتخابهای درمانی بیشتری وجود دارد و شانس بهبودی نیز بالاتر است. برخی از مردان تنها به دلیل نگرانی همسرانشان تن به مراجعه به پزشک میدهند.
در بیشتر مواقع، زنان هستند که همسرانشان را تشویق میکنند تا برای چکاپ سرطان به پزشک مراجعه کنند. کارشناسان بر این باورند که مردان میتوانند با آگاهی نسبت به علائم خاص سرطان و توجه به آنها، از امکان پیشرفت بیماری جلوگیری کنند.
برخی از این علائم به مردان اختصاص دارد و به بخشهای خاصی از بدن مربوط میشود و ممکن است بهطور واضح نشاندهد که سرطان وجود دارد. در حالی که برخی دیگر از علائم مبهمتر هستند. بهعنوان مثال، درد در یک نقطه خاص از بدن میتواند به دلایل زیادی باشد، اما نباید از احتمال وجود سرطان غافل شد و باید به پزشک مراجعه کرد.
۱- تودههای پستانی
اگر شما هم جزو اکثر مردان باشید، احتمالاً هرگز به این نکته فکر نکردهاید که مردان هم ممکن است به سرطان پستان دچار شوند. هرچند که سرطان پستان در آقایان نادر است، اما قابل وقوع است. هر توده جدیدی در ناحیه پستان باید توسط پزشک بررسی شود. علائمی که هم در زنان و هم در مردان میتواند نشاندهنده سرطان پستان باشد شامل: تغییر در ظاهر پوست ناحیه پستان، کشیده شدن یا فرورفتن نوک پستان، قرمزی و پوستهریزی در نوک پستان یا پوست آن و همچنین ترشح مایع از نوک پستان هستند. اگر با این علائم به پزشک مراجعه کنید، او علاوه بر گرفتن اطلاعات دقیق و معاینه جسمی، ممکن است ماموگرافی، نمونهبرداری و آزمایشهای دیگری را برای شما تجویز کند.
۲- درد
افراد ممکن است در هر سنی به دردهای مبهم یا شدید مبتلا شوند، اما درد، حتی به صورت نامحسوس، ممکن است نشانهای از برخی سرطانها باشد. اگرچه در بیشتر موارد درد ناشی از سرطان نیست، اما هر دردی که بیش از مدت معینی ادامه یابد باید توسط پزشک بررسی شود. او بر اساس تاریخچه پزشکی شما تصمیم خواهد گرفت که آیا به آزمایشهای بیشتری نیاز است یا نه و چه نوع آزمایشی لازم است. حتی اگر سرطان وجود نداشته باشد، ملاقات با پزشک میتواند به شناسایی علت درد و ارائه راهکارهای تسکین آن کمک کند.
۳- تغییرات در بیضهها
سرطان بیضه معمولاً در مردان ۲۰ تا ۳۹ ساله مشاهده میشود. انجمن سرطان آمریکا به مردان توصیه میکند که بیضههای خود را به عنوان بخشی از چکاپهای سرطان بهطور منظم معاینه کنند. برخی پزشکان نیز معاینه ماهیانه بیضهها توسط خود فرد را توصیه میکنند. هرگونه تغییری در اندازه بیضه، چه بزرگ شدن و چه کوچک شدن، باید مورد توجه قرار گیرد. همچنین هر گونه توده یا تورم در بیضهها نیز نباید نادیده گرفته شود. احساس سنگینی در کیسه بیضه (اسکروتوم) نیز نیازمند بررسی است. برخی از سرطانهای بیضه ممکن است به سرعت رشد کنند، بنابراین شناسایی زودرس آنها بسیار حیاتی است. در صورت احساس هر توده سختی در بیضه، فوراً به پزشک مراجعه کنید. پزشک معاینه بیضه را انجام داده و سلامت عمومی شما را ارزیابی خواهد کرد. اگر او به سرطان مشکوک شود، ممکن است آزمایشهای خون تجویز کند و همچنین سونوگرافی نیز انجام دهد. در نهایت، ممکن است پزشک تصمیم به نمونهبرداری از بافت بیضه برای بررسی احتمال سرطان بگیرد.
۴- تغییرات در گرههای لنفاوی
اگر متوجه یک توده یا تورم در گرههای لنفاوی زیر بغل، گردن یا هر نقطه دیگری در بدنتان شدید، به آن توجه کنید. اگر گره لنفاوی به طور مداوم بزرگتر شده و این وضعیت بیش از یک ماه ادامه یابد، باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک معاینه شما را انجام داده و بیماریهای مرتبط، از جمله عفونتها را بررسی خواهد کرد. اگر عفونتی پیدا نشود، پزشک معمولاً دستور نمونهبرداری از گره لنفاوی را خواهد داد.
۵- تب
اگر تب دارید و علت آن مشخص نیست، ممکن است سرطان مسئول آن باشد. تب همچنین میتواند علامتی از بیماریهایی مانند ذاتالریه باشد که نیاز به درمان دارند. معمولاً در یک مرحله از پیشرفت سرطان، تب بروز میکند. اغلب، تب در زمانی رخ میدهد که نوعی سرطان به سایر نقاط بدن گسترش یافته باشد. این علامت همچنین میتواند نشانهای از سرطانهای خونی نظیر لنفوم و لوسمی باشد. بهترین کار این است که تب بدون دلیل مشخص را نادیده نگیرید و با پزشک مشورت کنید. پزشک با انجام معاینه و تجویز آزمایشها، علت تب را شناسایی کرده و درمانهای لازم را انجام خواهد داد.
۶- کاهش وزن غیرمنتظره
کاهش وزن بدون دلیل باید جدی گرفته شود. کاهش وزن بهسادگی و بدون علت خاصی رخ نمیدهد. منظور از کاهش وزن بهعنوان نشانهای از سرطان، کاهش وزنی قابل توجه و غیرمنتظره است و نه چند کیلو کاهش وزن به دنبال فعالیت بدنی بیشتر یا کمغذا خوردن به علت مشغلههای شغلی. اگر مردی بیش از ده درصد از وزن بدن خود را در مدت زمان کوتاهی از دست دهد، زمان مراجعه به پزشک رسیده است. پزشک معاینه عمومی شما را انجام داده و سوالاتی در مورد رژیم غذایی، برنامه ورزشی و وجود سایر نشانهها خواهد کرد. بر اساس اطلاعات به دست آمده، آزمایشهای لازم به شما تجویز خواهد شد.
۷- درد شکمی و افسردگی
هر مردی که درد شکمی دارد و احساس افسردگی نیز میکند باید تحت بررسی قرار گیرد. متخصصان رابطهای بین سرطان لوزالمعده و افسردگی یافتهاند. دیگر نشانههای سرطان لوزالمعده شامل زردی یا تغییر رنگ مدفوع به رنگ خاکستری است. پزشک معاینه کاملی از شما انجام داده و تاریخچه پزشکیتان را بررسی خواهد کرد. سپس ممکن است برای شما رادیوگرافی قفسه سینه، سیتیاسکن، امآرآی یا سایر آزمایشهای تشخیصی توصیه کند.
۸- خستگی
خستگی یکی دیگر از علائم مبهم است که ممکن است به سرطان مرتبط باشد. البته عوامل دیگری نیز میتوانند باعث خستگی شوند. خستگی معمولاً در زمانی بروز میکند که سرطان پیشرفت کرده، ولی در بعضی از سرطانها مانند سرطان خون یا لوسمی، یا حتی در برخی سرطانهای معده یا روده بزرگ، ممکن است در مراحل اولیه بیماری رخ دهد. اگر احساس خستگی شدید دارید و با استراحت هم بهبودی احساس نمیکنید، باید به پزشک مراجعه کنید. پزشک با انجام معاینه، دیگر علائم را نیز بررسی کرده و درمان مناسب را تجویز خواهد کرد.
۹- سرفهی مداوم
سرفه معمولاً نشانهای شایع از سرماخوردگی، آنفلوانزا و حساسیتهاست و ممکن است نتیجه جانبی برخی داروها باشد؛ اما سرفهای که بیش از ۳ تا ۴ هفته طول بکشد، نباید نادیده گرفته شود و برای بررسی آن باید به پزشک مراجعه کرد. سرفههای طولانیمدت میتوانند نشانه بیماریهای دیگر مانند برونشیت مزمن یا ریفلاکس اسید نیز باشند. پزشک سابقه پزشکی شما را بررسی کرده، گلو و عملکرد ریههایتان را معاینه کرده و برای شما، به خصوص در صورت سیگاری بودن، ممکن است رادیوگرافی قفسه سینه را تجویز کند. بعد از کشف علت سرفه، پزشک درمان مناسبی را برای شما در نظر خواهد گرفت.
۱۰- مشکل در بلع
برخی مردان ممکن است از مشکل در بلع شکایت کنند. آنها ممکن است برای غلبه بر این مشکل سعی کنند رژیم غذایی خود را تغییر دهند و مواد غذایی نرمتر یا مایع مصرف کنند، ولی مشکل بلع میتواند نشانهای از سرطانهای گوارشی از جمله سرطان مری باشد. اگر در بلع غذا با مشکل مواجه شدهاید، به پزشک خود اطلاع دهید. او پس از بررسی تاریخچه پزشکی شما ممکن است رادیوگرافی قفسه سینه را تجویز کند و همچنین ممکن است به متخصص گوارش ارجاع داده شود تا با آندوسکوپی، مری و بخش بالایی دستگاه گوارش شما را مورد بررسی قرار دهد.
۱۱- تغییرات پوست
شما باید نه تنها از تغییرات در خالهایتان مطلع باشید (که نشانهای شناخته شده از سرطان پوست است) بلکه باید به هرگونه تغییر در رنگ پوست نیز توجه کنید. همچنین زخمها و خونریزیهای ناگهانی روی پوست و پوستهریزی بیش از حد نیز باید بهوسیله پزشک مورد بررسی قرار گیرد. تعیین زمان مناسب برای مراجعه به پزشک به راحتی قابل گفتن نیست، اما اغلب کارشناسان توصیه میکنند که نباید بیش از چند هفته صبر کنید. پزشک از شما تاریخچه دقیقی را اخذ کرده و معاینه کاملی انجام میدهد. همچنین ممکن است برای رد امکان سرطان نمونهبرداری از بافت پوست را تجویز کند.
۱۲- مشاهده خون در نواحی غیرمعمول
اگر در ناحیهای از بدن که معمولاً دچار خونریزی نمیشود، خون مشاهده کردید، باید به پزشک خود مراجعه کنید. اگر شروع به سرفه کردن و بالا آوردن خلط خونی کردید، یا اگر در مدفوع یا ادرار خود خون دیدید، مراجعه به پزشک ضروری است. به خاطر داشته باشید که نسبت دادن خون در مدفوع به بواسیر (هموروئید) اشتباه است. این خونریزی ممکن است نشانهای از سرطان روده بزرگ باشد. پزشک سوالات مرتبط را از شما خواهد پرسید. ممکن است آزمایشهایی از جمله کولونوسکوپی (آندوسکوپی روده بزرگ با استفاده از لولهای انعطافپذیر که سر آن دوربینی نصب شده است) را توصیه کند. هدف از کولونوسکوپی پیدا کردن نشانههای سرطان، ضایعات پیشسرطانی و هرگونه ضایعهای است که سبب خونریزی شده باشد.
۱۳- تغییرات دهانی
اگر شما سیگار میکشید یا توتون میجوید، بهویژه باید نگران بروز لکهای سفید درون دهان یا نقاط سفید روی زبان خود باشید. این تغییرات میتواند نشانه ظهور «لوکوپلاکیا» باشد، که یک ضایعه پیشسرطانی است که ممکن است به دلیل تحریک مداوم پوشش دهان و زبان به وجود آمده باشد و ممکن است به سرطان دهان منجر شود. این تغییرات را باید به پزشک یا دندانپزشک خود اطلاع دهید. پس از بررسی سوابق پزشکی و معاینه این تغییرات، پزشک یا دندانپزشک تصمیم خواهد گرفت که چه اقداماتی لازم است انجام شود.
۱۴- مشکلات ادراری
با افزایش سن، بروز مشکلات ادراری در مردان افزایش مییابد. مردان ممکن است از تکرر ادرار، احساس اضطرار برای ادرار کردن و احساس باقی ماندن ادرار در مثانه شکایت کنند. این علائم ممکن است به دلایل مختلفی رخ دهند، اما باید توجه شود که این موارد نیز میتواند ناشی از سرطان باشد؛ بهویژه اگر این مشکلات بهطور پیوسته بدتر شوند. پزشک با معاینه انگشتی پروستات از راه مقعد، اندازه آن را بررسی خواهد کرد. پروستات بهطور طبیعی با افزایش سن بزرگ میشود و این بزرگ شدن عمدتاً ناشی از یک عارضه غیرسرطانی و خوشخیم به نام «هیپرپلازی خوشخیم پروستات» یا BPH است. پزشک میتواند آزمایش خون برای میزان آنتیژن اختصاصی پروستات (PSA) را تجویز کند.
آزمایش PSA برای ارزیابی وجود سرطان پروستات مورد استفاده قرار میگیرد. اگر پزشک در معاینه متوجه ناهنجاریهایی در پروستات شود یا میزان PSA بالاتر از حد معمول باشد، شما به متخصص مجاری ادراری- تناسلی (اورولوژیست) ارجاع داده میشوید و ممکن است برای انجام نمونهبرداری از بافت پروستات نیز تصمیمگیری شود.
۱۵- سوءهاضمه
بسیاری از مردان، به ویژه در سنین بالا، وقتی دچار سوءهاضمه میشوند، بهخصوص اگر در خوردن و نوشیدن افراط داشته باشند، گمان میکنند دچار «حمله قلبی» شدهاند، اما سوءهاضمه مکرر همچنین میتواند نشانهای از سرطان مری، گلو یا معده باشد و باید به پزشک اطلاع داده شود. پزشک سوالاتی درباره سوابق پزشکی شما مطرح خواهد کرد و در مورد دورههای سوءهاضمه شما پرسش خواهد نمود. بر اساس تاریخچه پزشکی و پاسخهای شما، پزشک درباره آزمایشها و نوع درمان تصمیمگیری خواهد کرد.