آلبرت انیشتین، دانشمند نامی با زمینههای نظری فیزیک و اصالت آلمانی، به عنوان یکی از برجستهترین شخصیتهای علمی تاریخ شناخته میشود. اگرچه عمدتاً به خاطر طرح نظریه نسبیت مشهور است، اما او به پیشرفت مکانیک کوانتومی نیز تأثیرات چشمگیری داشته است.
بیتردید آلبرت انیشتین معروفترین دانشمند سده بیستم به شمار میآید. بسیاری با معادله برجسته E=mc۲ او آشنا هستند. اما طبق گزارش ایتنا و به نقل از لایوساینس، زندگی و دستاوردهای انیشتین به این معادله محدود نمیشوند. در این مقاله به واقعیتهای جالبی درباره او میپردازیم؛ از شروع بیسر و صدایش به عنوان کارمند اداری در دفتر ثبت اختراعات تا پیشنهاد او برای رهبری یک کشور کوچک که در نهایت رد کرد.
۱. انیشتین به این نتایج رسید که جهان محدودیت سرعت دارد. نظریه نسبیت خاص او رابطه بین جرم، زمان و فضا را به وضوح بیان میکند و نشان میدهد که با نزدیک شدن به سرعت نور، جرم و انرژی به بینهایت میرسند؛ بنابراین، عبور از سرعت نور ممکن نیست.
۲. او نشان داد که فضا و زمان به صورت متقابل با یکدیگر در ارتباط هستند. هرچند انیشتین مفهوم فضا-زمان را اختراع نکرد، اما نظریه نسبیت خاص او ثابت کرد که این دو بعد با هم دچار تغییر میشوند تا سرعت نور برای ناظر ثابت باقی بماند. به عبارتی، وقتی در فضا حرکت میکنیم، زمان به طرز عجیبی کندتر میگذرد و در سرعتهای بسیار بالایی مانند سرعت نور، زمان متوقف میشود.
۳. انیشتین برای توضیح اثر فوتوالکتریک موفق به دریافت جایزه نوبل شد. این پدیده به زمانی اشاره دارد که صفحات فلزی، تحت تابش نور قوی، الکترونها را آزاد میکنند. انیشتین بیان نمود که نور میتواند به هر دو صورت ذره و موج قابل توصیف باشد و فرکانس موج، انرژی ذره را معین میکند و بالعکس.
۴. انیشتین نگرش فیزیکدانان به نور را دگرگون ساخت. قبل از نظریه نسبیت خاص او، دانشمندان بر این باور بودند که نور در مادهای با نام «اتر نوری» سفر میکند. در اواخر قرن نوزدهم، آزمایشهایی برای اثبات وجود این ماده انجام شد.
۵. علاقه انیشتین به فیزیک از سنین پایین شروع شد. او از پنج سالگی تحت تأثیر نیروهای نامرئی قرار گرفت که سوزن قطبنما را حرکت میداد و این احساس، او را به جستوجوی دائمی برای توضیح این نیروها سوق داد.
۶. او در سن ۱۲ سالگی، به طور خودآموز به یادگیری هندسه پرداخت. برای این منظور، از کتاب درسیای که نامش را «کتاب مقدس هندسه» نهاده بود، بهره میبرد.
۷. انیشتین در نظر معلمانش چندان محبوب نبود. یکی از آموزگاران او در مدرسه لوتپولد مونیخ به او گفته بود که آینده روشنی در انتظارش نیست!
۸. انیشتین به نواختن ویولن نیز میپرداخت. مادرش از سن پنج سالگی او را به کلاس ویولن فرستاد. در ابتدا از نواختن این ساز رویگردان بود، اما پس از آشنایی با آثار موتسارت، به این هنر علاقهمند شد و تا پایان عمر به نواختن آن ادامه داد.
۹. اولین مقاله علمی او در سن ۱۶ سالگی به نگارش درآمد. عنوان این مقاله «بررسی وضعیت اتر در میدان مغناطیسی» بود و در آن، تأثیر میدانهای مغناطیسی بر «اتر» (ماده تئوری که در آن زمان تصور میشد انتقال امواج الکترومغناطیسی را ممکن میکند) بررسی گردید.
۱۰. بعد از دانشگاه، انیشتین موفق به بدست آوردن هیچ موقعیت علمی نشد. در نهایت به سمت ارزیابی ادعاهای اختراعات برای دولت سوئیس پذیرفته شد و او این شغل را «نوعی نجات» نامید که به او امکان میداد به حل مسائل فیزیکی تمرکز کند.
۱۱. او در اثبات وجود اتمها به شدت تأثیر گذاشت. انیشتین به بررسی مسأله حرکت براونی (یعنی مشاهده حرکت ناهمگون اشیاء ریز در آب) پرداخت و اظهار داشت که ذرات نامرئی با گردهها برخورد میکنند و موجب حرکت آنها میشوند و برای توصیف این پدیده فرمولهایی ارائه داد.
۱۲. انیشتین یک صلحطلب بود. او در سن ۱۶ سالگی برای فرار از خدمت نظام وظیفه به آلمان مهاجرت کرد و سپس یکی از چهار روشنفکر آلمانی بود که علناً مخالفت خود را با مشارکت آلمان در جنگ جهانی اول اعلام کردند و ملیگرایی را به عنوان «سرخک نژاد بشر» توصیف کردند.
۱۳. نظریههای نسبی انیشتین به چالش دیدگاههای ثابت از جهان پرداختند. معادلات او نشان دادند که جهان پویاست و ممکن است در حال انبساط یا انقباض باشد. انیشتین که از این یافته شگفتزده شده بود، «ثابت کیهانی» را معرفی کرد تا ابعاد ثابتی برای جهان بیان کند. اما وقتی ادوین هابل کشف کرد که جهان واقعاً در حال گسترش است، انیشتین آن ثابت را «بزرگترین خطای» خود نامید.
۱۴. در یک سال، انیشتین چهار مقاله مهم را منتشر نمود. سال ۱۹۰۵ که به سال معجزات انیشتین شهرت یافته، او توضیحاتش در مورد اثر فوتوالکتریک، نظریهاش درباره حرکت براونی و دو مقاله دیگر درباره نظریه نسبیت عام خود را منتشر کرد.
۱۵. انیشتین با چارلی چاپلین دوستی داشت. چاپلین انیشتین و همسرش السا را به عنوان مهمانان ویژه در نخستین نمایش فیلمش در سال ۱۹۳۱ با عنوان «روشناییهای شهر» دعوت کرد و گفته شده که به انیشتین گفت: «مردم به خاطر درک من دست میزنند، اما برای تو دست میزنند چون کسی نمیتواند تو را درک کند»!
۱۶. انیشتین به خدا اعتقاد داشت، اما نه به عنوان شخصی که دعاها را پاسخ میدهد. او بر این باور بود که خدا از طریق «هماهنگی» جهانی خود را آشکار میسازد. مشهور است که او گفته است: «خدا تاس نمیریزد».
۱۷. انیشتین رویای توصیف کل جهان را در سر داشت. او این آرزو را «نظریه یگانگی بزرگ» نامید. هرچند هرگز به این هدف دست نیافت، اما فیزیکدانان هنوز بهدنبال آن هستند.
۱۸. انیشتین هدف نهاییاش را توصیف عملکرد کل جهان، از ذرات زیراتمی تا دورترین نقاط عالم، با یک نظریه واحد میدانست.
۱۹. او عضو انجمن ملی پیشرفت افراد رنگینپوست (NAACP) بود. انیشتین در این سازمان شباهتهایی میان تجربیات آمریکاییهای آفریقاییتبار و تجارب خود به عنوان یک یهودی در آلمان نازی میدید و در سخنرانی خود در کالج لینکلن، جداسازی نژادی را محکوم کرده و آن را «بیماری مردم سفیدپوست» تلقی کرد.
۲۰. افبیآی یک پرونده ۱۴۰۰ صفحهای درباره او تشکیل داده بود. موضع صلحطلبانه و دیدگاههای چپگرای او او را به عنوان یک «رادیکال افراطی» معرفی کرده بود.
۲۱. انیشتین به وجود سیاهچالهها باور نداشت. وی در مقالهای در سال ۱۹۳۹ به ارائه استدلالهایی برای اثبات غیرممکن بودن سیاهچالهها پرداخت، اما نظریه نسبیت عام او نشان میدهد که این پدیده واقعاً存在 دارد.
۲۲. او به وجود کرمچالهها اعتقاد داشت. انیشتین و فیزیکدان ناتان روزن در مقالهای که در سال ۱۹۳۵ منتشر شد، پیشنهاد کردند که در نزدیکی اشیاء با جرم زیاد، فضا-زمان ممکن است به شکل یک لوله لاستیکی خم شود و تنگنایی بین دو ناحیه ایجاد کند.
۲۳. انیشتین از پوشیدن جوراب امتناع میکرد! او به حدی از سوراخ شدن جورابها بیزار بود که به صورت کلی از پوشیدن آنها خودداری میکرد.
۲۴. مغز انیشتین به سرقت رفت! پس از فوت او در سال ۱۹۵۵، آسیبشناس توماس هاروی مغز انیشتین را در während کالبدشکافی به سرقت برد تا به پژوهشهای آناتومیکی نبوغ او بپردازد.
۲۵. علاقه وافری به قایقرانی داشت. با این حال، انیشتین در این زمینه مهارت چندانی نداشت و همسایگانش گهگاه مجبور بودند او را از غرق شدن نجات دهند.
۲۶. تاریخ تولد انیشتین مصادف با روز عدد پی است. هر سال در ۱۴ مارس، به دلیل تطابق عددی آن با سه رقم اول عدد پی (۳٫۱۴)، این روز به عنوان یک روز ویژه شناخته میشود و سال تولد انیشتین نیز ۱۸۷۹ بوده است.
۲۷. انیشتین یخچال را اختراع کرد. این دستگاه که او به همراه همکارش لئو زیلارد توسعه داد، بدون نیاز به موتور یا خنککننده کار میکند و از یک محفظه برای جذب انرژی و کاهش دما با جوشاندن گاز بوتان استفاده میکند.
۲۸. او به شدت در بحثهای علمی مربوط به فیزیک کوانتومی فعال بود و در تلاش برای یافتن نظریهای جامع برای توجیه کلیه پدیدههای فیزیکی متعهد بود.
۲۹. نظریههای انیشتین به توسعه بمب اتمی منجر شدند. معادله E=mc۲ اساس نظری چنین سلاحهایی را فراهم آورد، گرچه توضیحی در خصوص چگونگی ساخت آنها نداشت.
۳۰. در آغاز جنگ جهانی دوم، انیشتین به فرانکلین روزولت (رئیسجمهور ایالات متحده) نامه نوشت و درباره تحقیقات احتمالی در آلمان در مورد سلاحهای هستهای به او هشدار داد.
۳۱. پس از بمباران هیروشیما و ناگازاکی، او گروه اضطراری دانشمندان هستهای را تأسیس کرد تا به آمریکاییها در خصوص خطرات سلاحهای هستهای آموزش دهد.
۳۲. نظریههای انیشتین هنوز الهامبخش فیزیکدانان هستند و برای توصیف تمامی پدیدههای جهان، از ذرات زیراتمی تا دورترین نقاط فضا، در حال دستیابی به یک نظریه واحد، همچنان موضوع تحقیق و پژوهش قرار دارند.