هر زمانی که یک فیلم در گیشه موفق به فروش بالا میشود، این سؤال همیشگی مطرح میشود که «چه عواملی موجب این موفقیت شدهاند؟»، به ویژه زمانی که آن فیلم تشابه زیادی با آثار قبلی داشته باشد. در این وضع، پرسشی دیگر نیز به وضوح در ذهن شکل میگیرد: «چرا استفاده مکرر از عناصر کلیشهای هنوز در بستر گیشه، موفق عمل میکند؟» این سوالات به وضوح در مورد فیلم «زودپز» ساخته رامبد جوان که در این روزها به یکی از پرفروشترین آثار سینما تبدیل شده است، قابل طرح است: چرا این فیلم توانسته چنین فروش قابل توجهی داشته باشد و استفاده مکرر از عناصر کلیشهای در آن هنوز به نتیجه رسیده است؟ در ادامه، ۵ دلیل برای این موضوع ذکر کردهایم:
۱. کمدی برنده است
از بین ۲۰ فیلم پرفروش در تاریخ سینمای ایران پس از انقلاب، ۱۷ فیلم در ژانر کمدی، یک فیلم انیمیشن، یک فیلم درام تاریخی و یک فیلم درام اجتماعی قرار دارد. در حال حاضر و تا زمان نگارش این گزارش، «زودپز» دوازدهمین فیلم پرفروش پس از انقلاب به شمار میآید و به شدت محتمل است که به زودی به رتبه ششم صعود کند و همچنین مشغول رقابت برای ورود به جمع ۵ فیلم پرفروش اول با فروشهایی در دامنه ۱۲۰ تا ۳۲۴ میلیارد تومان باشد. تأکیدی که در تبلیغات فیلم، چه در پوسترها و چه در تیزرها و خلاصه داستانها، بر کمدی بودن اثر شده، باعث انگیزهمند شدن تماشاگر برای دیدن آن، صرفنظر از کیفیت آن، میشود.
۲. جذابیت بازیگران
نوید محمدزاده پیش از «زودپز» در هیچ کمدی ظاهر نشده بود و تماشاگران او را بیشتر با نقشهایش در درامهای اجتماعی به خاطر دارند. محمدزاده در ذهن مخاطب به عنوان محسن معتاد از «ابد و یک روز»، شاهین آسیبدیده از «مغزهای کوچک زنگزده» و ناصر خاکزاد قاچاقچی در «متری شیش و نیم» شناخته میشود. بنابراین، طبیعی است که اولین حضور او در سبک کمدی برای تماشاگر جذاب باشد. بازیگر دیگری که در این فیلم ایفای نقش میکند محسن تنابنده است که شهرتش عمدتا به خاطر نقش «نقی معمولی» در سریال محبوب «پایتخت» است. هرچند تنابنده در سینما تجربه بازی در فیلمهای کمدی دارد (گینس، ۱۳۹۴)، اما بیشتر به عنوان بازیگر درام شناخته شده و بنابراین، حضور او در «زودپز» نیز برای تماشاگر جذابیت دارد.
۳. جذابیت دهه ۱۳۶۰
قصة فیلم پرفروش تاریخ سینمای ایران، «فسیل»، در دهه ۱۳۶۰ رخ میدهد. این دهه در واقع منبع الهام چندین کمدی پرفروش دیگر نیز بوده است؛ از جمله «اخراجیها»، «ضدگلوله»، «نهنگ عنبر»، «مطرب» و «هزارپا». این کمدیها به گونهای طراحی شدهاند که سیاست را به زیباییشناسی عرضه کرده و زیباییشناسی را به سیاست بکشانند. خلاصه اینکه، در این فیلمها محدودیتها و تنگناهایی که در دهه ۱۳۶۰ ناراحتکننده بودند، به شیوهای دلپذیر و با احساسی نوستالژیک به تماشاگر ارائه میشود و تصویر متفاوتی از آن دوران را به نمایش میگذارد. «زودپز» نیز این فضا را بازتاب میدهد و مانند فیلمهای قبلی، با بازیگران آن که به سبک خاص آن دوران پوشاک خود را انتخاب کردهاند، سعی دارد احساس نوستالژیک را به مخاطب منتقل کند.
۴. جذابیت حواشی
سال گذشته، فیلم رامبد جوان نتوانست به جشنواره راه یابد. گفته میشد که موضوع آن حساس و حاشیهای است و در راستای خطوط قرمز حرکت کرده است. هر گاه فیلمی با حواشی روبرو شود، به ویژه حواشی ناشی از مشکلاتی مانند سانسور و حذف، حتی اگر در زمان جشنواره بهای سنگینی بپردازد، احتمالاً در اکران عمومی به سودش خواهد بود. حتی اکنون که فیلم بدون مشکل در حال اکران است، اخیراً خبری مبهم منتشر شد که بیان میداشت فیلم ممکن است توقیف شود. به یقین، این گونه اخبار و شاید خبرسازیها تأثیری مثبت بر روی فیلم خواهد داشت و تماشاگران را با کنجکاوی بیشتری به تماشای فیلمی وادار میکند که احتمال میرود هر لحظه از اکران خارج شود.
۵. جذابیت تماشاگران
تماشاگری که روز به روز با اخبار نگرانکننده و دغدغههای اجتماعی و سیاسی رو به رو میشود، حق خود میداند که برای مدتی از این جو فاصله بگیرد و بهمدت دو ساعت از دنیای واقعی دور شود. چنین تماشاگرانی، که به دنبال راهی برای جدا شدن از مسائل جاری هستند، به تماشای فیلمهایی مثل «زودپز» میپردازند. این فیلم شاید به ظاهر به مشکلات فعلی بیاعتنا باشد، اما در واقع به شکل عمیقتری بر روی بازماندههای وضعیت کنونی کار میکند.观看 «زودپز» برای تماشاگر عمومی نوعی آرامش بخش و درمان اضطراب محسوب میشود که به این ترتیب آن را تجربه میکند.