۸ دلیل برای بیماری و اختلالات کبدی

چه در یک بازه زمانی طولانی چند ساله و چه در دوره‌ای کوتاه چند هفته‌ای، نارسایی کبد به یکی از جدی‌ترین مسائل بهداشتی تبدیل می‌شود که در غیاب درمان مناسب، می‌تواند به پایان زندگی بیمار منتهی گردد. نارسایی کبد به دو دسته تقسیم می‌شود: نوع حاد که به سرعت ایجاد می‌شود و نوع مزمن که ممکن است طی سال‌ها ادامه یابد.

اگرچه افرادی که با نارسایی‌های کبدی حاد و مزمن مواجه هستند، بیشتر اوقات با علائم مشابهی روبرو می‌شوند،‌ اما علل و درمان‌های این دو نوع ممکن است بسیار متفاوت باشد. با این حال، به دلیل اینکه نتیجه نهایی هر دوی این شرایط ممکن است به مرگ منجر شود، آگاهی از انواع و دلایل نارسایی‌های کبدی برای همه افراد ضروری است.

استامینوفن بیش از حد

بسیاری از افراد هنگام احساس اولین نشانه‌های درد خفیف تا متوسط، نظیر سردرد یا کمر درد، به مصرف استامینوفن روی می‌آورند. معمولاً اگر به دقت به دستورالعمل‌های مصرف این داروها پایبند باشید، مشکلی پیش نخواهد آمد.

با این حال، مصرف بیش از حد استامینوفن می‌تواند به یک مشکل جدی تبدیل شود. این موضوع می‌تواند تأثیرات منفی قابل توجهی بر روی کبد و عملکردهای آن داشته باشد. استفاده طولانی‌مدت از دوز بالا این دارو می‌تواند آسیب‌هایی را ایجاد کند که در نهایت به نارسایی حاد کبد منجر می‌شود و در شرایط حادتر، ممکن است بیمار نیاز به پیوند کبد داشته باشد.

مصرف بیش از حد دارو‌های تجویزی

مصرف بیش از نیاز برخی دارو‌های تجویزی می‌تواند به کبد آسیب جدی وارد کرده و حتی به نارسایی حاد کبد منتهی شود. میان این داروها، آنتی‌بیوتیک‌ها سهم قابل توجهی دارند، که برای درمان طیف وسیعی از بیماری‌ها و در هر سنی تجویز می‌شوند.

از دیگر داروهای تجویزی که مصرف بیش از حد آن‌ها می‌تواند کبد را در خطر قرار دهد می‌توان به داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی مثل ایبوپروفن و ناپروکسن، و همچنین داروهایی که برای کنترل تشنج طراحی شده‌اند، اشاره کرد.

مکمل‌های گیاهی

عده‌ای از افراد ترجیح می‌دهند به جای داروهای شیمیایی، از مکمل‌های گیاهی و درمان‌های طبیعی استفاده کنند. درست است که بسیاری از این مکمل‌ها بی‌خطر بوده و عوارض کمتری نسبت به داروهای تجویزی دارند.

اما مصرف نادرست یا زیاد برخی مکمل‌های گیاهی می‌تواند منشأ مشکلات جدی بهداشتی باشد، به ویژه در صورت مصرف بیش از حد. برای مثال، دوز بالای پنی‌رویال، افدرا، کاوا یا اسکال‌کپ ممکن است منجر به نارسایی حاد کبد شود.

هپاتیت و سایر ویروس‌ها

انواع مختلفی از ویروس‌های هپاتیت وجود دارد که اثرات مخرب زیادی بر سلامت فرد می‌گذارند. ویژگی مشترک هپاتیت A، B و E این است که بدون درمان موثر می‌توانند به نارسایی حاد کبدی منجر شوند.

ویروس‌های دیگری نیز وجود دارند که قادر به ایجاد آسیب‌های جدی به کبد هستند، از جمله ویروس اپشتین بار، ویروس سیتومگالو و ویروس هرپس سیمپلکس. در صورت تشخیص هر یک از این ویروس‌ها، باید تحت نظر پزشک به درمان خود ادامه دهید تا از بروز آسیب‌های جدی به کبد جلوگیری شود.

بیماری

برخی بیماری‌ها با آسیب به قسمت‌های مختلفی از بدن که با کبد در ارتباط هستند، می‌توانند منجر به آسیب مزمن یا حاد کبدی شوند. به عنوان مثال، بیماری‌های خودایمنی که به سلول‌های کبدی حمله می‌کنند، ممکن است باعث ایجاد التهاب شدید شوند و به شکل‌گیری نارسایی حاد کبد منجر گردد.

دو نمونه دیگر از بیماری‌هایی که می‌توانند عملکرد کبد را تحت تأثیر قرار دهند، عبارتند از سندرم باد-کیاری و بیماری ویلسون. سندرم باد-کیاری یک اختلال عروقی است که جریان خون به کبد را مختل کرده و می‌تواند به انسداد جدی سیاهرگ‌ها بینجامد، در حالی که بیماری ویلسون، یک اختلال متابولیکی نادر است که در صورت عدم درمان، می‌تواند به نارسایی حاد کبد منجر شود.

مشکلات ژنتیکی

مانند بسیاری از بیماری‌های دیگر، عوامل ژنتیکی نقش مهمی در بروز مشکلات کبدی ایفا می‌کنند. به واقع، احتمال وجود یک ژن معیوب که از والدین به ارث رسیده، می‌تواند عامل شکل‌گیری نارسایی حاد یا مزمن کبد باشد.

بیماری‌های مرتبط با کبد و ژنتیک شامل هموکروماتوز، بیماری ویلسون، هایپرواکسالوریا و اگزالوز می‌باشند. به علاوه، ژنتیک نقش عمده‌ای در ابتلا به انواع سرطان‌های کبدی مانند سرطان مجرای صفراوی و سرطان کبد ایفا می‌کند.

مصرف الکل

نوشیدن الکل می‌تواند فرد را با طیف وسیعی از مشکلات بهداشتی مواجه کند، از چاقی تا آسیب‌های جدی به اندام‌های مختلف از جمله مغز، معده و روده‌ها.

با این حال، کبد بیشتر از سایر اندام‌ها تحت تأثیر مصرف الکل قرار می‌گیرد. این اندام وظیفه پردازش الکل را بر عهده دارد و در گذر زمان، این وظیفه می‌تواند آسیبی جدی به آن وارد کند. مصرف الکل می‌تواند به نارسایی کبدی منجر شود و در برخی موارد فرد ممکن است نیاز به عمل پیوند کبد داشته باشد.

مواد مخدر

بسیاری از مواد مخدر به دلیل ایجاد رفتارهای خطرناک و غیرطبیعی، غیرقانونی هستند. علاوه بر این، بسیاری از این مواد برای سلامت انسان مضر هستند و مصرف بیش از حد آن‌ها می‌تواند به نارسایی کبدی منجر گردد.

از جمله مواد مخدری که می‌توانند آسیب‌های جدی به کبد وارد کنند، می‌توان به هروئین، مسکن‌های مبتنی بر مواد شبه افیونی، کوکائین، اکستازی و مت‌آمفتامین اشاره کرد. بهترین گزینه این است که به هر قیمتی از مصرف این مواد پرهیز شود.