در دنیای امروز، مزایای علمی چرت زدن در طی روز به طور قطعی اثبات شده است.
به هنگام بررسی موضوع چرت زدن روزانه، باید خاطرنشان کرد که نمی توان کمبود خواب شب را با خوابیدن در روز جبران کرد. این نوع جایگزینی می تواند تهدیدی برای سلامت فرد باشد. اما اگر کنار این نکته بگذریم، یک چرت کوتاه (حدود ۲۰ دقیقه تا حداکثر ۳۰ دقیقه) و چند ساعت قبل از زمان خواب شبانه، می تواند مزایای زیادی از جمله تقویت عملکرد مغز، کاهش استرس و فواید مهم دیگر را به همراه داشته باشد.
از سویی، چرت زدن روزانه تا پیش از اثبات علمی آن، نه تنها از سوی پژوهشگران توصیه نمی شد، بلکه بسیاری از افراد نیز این عمل را عادت ناپسند می دانستند. حتی افرادی که به موفقیت های عظیمی دست یافته بودند، به انتقاد از فواید چرت زدن می پرداختند و تأثیر آن بر افزایش بهره وری و احیای انرژی را باور نمی کردند. همچنین عواملی چون مسائل اقتصادی و فرهنگی بر روی رفتارها تأثیر می گذارند و ممکن است یک عادت مثبت به دلیل تضاد با این عوامل ترک شود. با این حال، می توان گفت که در نقطه مقابل، باورها و فرهنگ یک جامعه می توانند مشوق ایجاد عادت های مفید نیز باشند.
اما تحقیقات جدید علمی به ما نشان می دهند که در زمان چرت زدن، مغز و بدن ما انرژی خود را تجدید می کنند و هیچ روش دیگری نمی تواند به اندازه چرت زدن در این زمینه مؤثر باشد.
۱. انرژی از دست رفته روز را بازمی گرداند
به طور طبیعی، مغز ما در نیمه اول بعد از ظهر، ترشح هورمون ملاتونین را کمی افزایش می دهد. این فرایند طبیعی یکی از دلایل خواب آلودگی در روز است که اغلب نادیده گرفته می شود. الگوی طبیعی خواب و بیداری به ما کمک می کند تا بهتر از نتایج تحقیقات علمی بهره مند شویم. بر اساس همین الگو، پژوهشگران زمان های ابتدایی بعد از ظهر را بهترین فرصت برای چرت زدن در طول روز می دانند. رعایت این توصیه علمی می تواند منجر به بهره مندی بیشتر از مزایای چرت زدن شود.
به جای آنکه روز خود را با کمترین سطح انرژی ادامه دهید، چرتی در ساعات ابتدایی بعد از ظهر می تواند به شما کمک کند تا ساعت بیولوژیکی بدنتان را بهبود ببخشید و انرژی از دست رفته ی خود را بازیابی کنید. چرت بعد از مظهر یک سرمایه گذاری کوتاه مدت است که به شما بازدهی در ساعات بعدی روز می دهد.
۲. توانایی حل مسائل را بهتر می کند
مطالعات نشان داده اند افرادی که در طول روز زمان هایی را برای چرت زدن اختصاص می دهند، عملکرد بهتری در حل مشکلات دارند. در حقیقت، چرت زدن به آن ها این امکان را می دهد که اطلاعات مهم را از جزئیات زائد تفکیک کنند.
به بیان دیگر، چرت زدن موجب تقویت مهارت های تحلیلی، کارکردهای اجرایی، تفکر خلاق و نوآوری می شود. بنابراین، چرت زدن به ما کمک می کند تا در فرآیندهای ذهنی از انطباق و انعطاف پذیری بیشتری برخوردار شویم و ایده های جدیدی ارائه دهیم. همچنین این کار سبب افزایش تاب آوری روانی خواهد شد.
۳. به بهبود عملکرد مغز کمک می کند
یکی از عادات رایج برای افزایش حالت هوشیاری و تمرکز ذهنی، مصرف کافئین است. بسیاری از افراد به ویژه برای مقابله با خواب آلودگی طی روز، از نوشیدنی های حاوی کافئین مانند چای یا قهوه استفاده می کنند.
شاید برایتان جالب باشد که چرت زدن در مقایسه با مصرف حجم بالایی از نوشیدنی های کافئین دار، بسیار مؤثرتر و سودمندتر است. بر خلاف کافئین، تحقیقات نشان داده اند که چرت زدن می تواند نه تنها سطح هوشیاری و تمرکز را افزایش دهد، بلکه برخی فرآیندهای مربوط به تثبیت حافظه را نیز تقویت کند. در حالی که چرت زدن به بهبود عملکرد مغز کمک می کند، گاهی مصرف کافئین ممکن است به اختلال در عملکرد مغز منجر شود.
۴. اثرگذاری را افزایش می دهد
زمانی که مغز خسته می شود، به سادگی به حواس پرتی دچار می شود و فردی که تحت تأثیر حواس پرتی قرار می گیرد، باید برای دستیابی به حداقل نتایج، بیشترین تلاش را انجام دهد. مطالعات نشان داده اند که حواس پرتی می تواند بهره وری را تا ۲۰ درصد کاهش دهد. شاید شما هم این تجربه را داشته اید که روز خود را با کمبود خواب آغاز کرده و در پی انجام وظایف خود هستید. در این مقطع به وضوح کاهش قابل توجه بهره وری ناشی از حواس پرتی را حس خواهید کرد.
تحقیقات نشان می دهند که می توانید با چرت زدن در طول روز، با افت هوشیاری و کارایی ناشی از کمبود خواب شبانه مقابله کنید.
نکته مهم: اگر شب ها به خواب راحت و کافی دست نمی یابید، راه حل آن چرت زدن در طول روز نیست. ممکن است یک اختلال خواب اساسی علت مشکل شما باشد که باید برای درمان آن اقدامی کنید. ادامه این وضعیت به بهبود خواب شما کمکی نخواهد کرد.
۵. افکار منفی را دور می سازد
زمانی که تصمیم به برنامه ریزی برای چرت نیم روزی دارید، ممکن است به راحتی به افکار منفی دچار شوید، به ویژه که اگر اطرافیانتان خوابیدن و چرت زدن را نشانه ای از تنبلی بدانند. جذب این نوع تفکرات و عادت ها فقط به توانایی های شما آسیب زده و انرژی تان را هدر می دهد. باید انرژی خود را حفظ کنید تا فرآیندهای طبیعی ساعت بیولوژیک بدن شما بدون هیچ انحرافی به درستی ادامه یابند و نه اینکه به آسانی تلف شوند.
یکی از اصول کلیدی برای دستیابی به موفقیت های فردی و اجتماعی، توانایی فایق آمدن بر افکار منفی است. به لحاظ جسمی، ذهنی و روانی به استراحت نیاز دارید و این موضوع بر عملکرد شما تأثیر ویژه ای خواهد داشت. به نیازهای خود توجه کنید و تلاش کنید تا شرایط را به بهترین وجه مدیریت کنید.
۶. به بهبود سطح سلامت کمک می کند
همانگونه که پیش تر اشاره شد، یک چرت کوتاه در طول روز به تنظیم ساعت بیولوژیک بدن یاری می رساند.
با تنظیم این ساعت بیولوژیک، از کمبود انرژی و نیاز به مصرف مواد مضری نظیر کافئین و کربوهیدرات های ساده جلوگیری می شود. مصرف چنین مواد غذایی می تواند نظم خواب و بیداری ما را به طور کامل مختل کند. به ویژه مصرف کافئین در پایان روز می تواند اثرات منفی زیادی بر چرخه خواب و بیداری بگذارد. کافئین باعث انسداد گیرنده های آدنوزین شده و در ساعت بیولوژیک بدن اختلال ایجاد می کند. کمبود خواب می تواند به خطر جدی برای سلامتی تبدیل شود؛ ناامیدی، زوال عقل و سکته مغزی از عواقب خواب ناکافی و نامناسب به شمار می آیند.
از دیگر سو، نوشیدنی های حاوی کافئین و غذاهای سرشار از کربوهیدرات های ساده نه تنها می توانند منجر به اضافه وزن شوند، بلکه خطر ابتلا به بیماری های قلبی، دیابت، انواع سرماخوردگی و افسردگی را افزایش می دهند. چرت زدن در طول روز، گزینه سالم تری به جای مصرف کافئین و کربوهیدرات های ساده است. در واقع، با یک چرت کوتاه می توانیم به سلامت خود بیشتر توجه کنیم.
۷. استرس را تسکین می دهد
هر بار که از دنیای پرتنش و شلوغ این روزها فاصله می گیریم، فرصتی برای ایجاد آرامش درونی و کاهش استرس فراهم می آوریم. چرت زدن یکی از ساده ترین روش ها برای استفاده از این امکان است که برای لحظه ای از دغدغه های زندگی فاصله بگیرید و اندکی استراحت کنید. این خواب کوتاه به مغز کمک می کند تا داده ها را پردازش و سازمان دهی کند؛ اطلاعاتی که در طول روز پیوسته وارد مغز ما می شوند و به دلیل مشغله، فرصتی برای سازمان دهی آن ها نداریم.
جالب اینجاست که برای بهره مندی از مزایای چرت زدن نیازی نیست حتما خواب عمیق بروید. کافی است چشمانتان را ببندید و کمی آرامش یابید تا فشار را از روی مغزتان بردارید. بیش از ۵۰ درصد ظرفیت مغز صرف پردازش اطلاعات بصری می شود. در زمان چرت زدن وقتی چشمانتان را می بندید، فرصتی برای احیا و استراحت به مغز می دهید.
۸. قدرت یادگیری را تقویت می کند
یادگیری محدود به دوران مدرسه نیست. ما هر روز فراگیری های جدیدی داریم. رشد فردی، موفقیت و حتی احساس رضایت ما به اطلاعاتی بستگی دارد که در طول زندگی درمی یابیم. یک مرحله از یادگیری، تثبیت اطلاعات جدید در حافظه ی بلندمدت است. اگر نتوانیم در آینده به این اطلاعات دسترسی پیدا کنیم، یادگیری چه ارزشی برای ما خواهد داشت؟
تحقیقات متعددی نشان داده اند که یک چرت کوتاه در طول روز می تواند کمک کند مغز شما بهتر بتواند اطلاعات جدید را در حافظه ی بلندمدت جای دهد. در نتیجه، کارایی یادگیری شما ارتقا یافته و بهبود خواهد یافت.
دیجی کالامگ