خواب را میتوان درمان همهجانبهٔ زمانهٔ ما دانست. حجم گسترده و روزافزونی از تحقیقات نشان میدهد که وقتی خواب خوبی داریم، اتفاقات مثبتی در بدنمان رخ میدهد.
به گزارش انتخاب وبه نقل از sciencealert؛ اما وقتی خواب مناسبی نداریم، شرایط میتواند کاملاً برعکس شود؛ بهطوریکه خواب نامناسب با انواع مشکلات سلامتی ارتباط دارد.
و این فقط سلامت جسمی ما نیست که از کمبود خواب آسیب میبیند.
در سالهای اخیر، مطالعات متعددی تأثیر خواب نامناسب بر نوجوانان را بررسی کردهاند. بسیاری از این پژوهشها نشان دادهاند که خواب بهتر میتواند سلامت و رفاه کلی دانشآموزان را بهبود دهد و در عین حال، کمبود خواب ممکن است بر نمرات تحصیلی جوانان تأثیر منفی بگذارد.
در مطالعهای که برای نخستین بار با چنین رویکردی انجام شده و در Journal of Political Economy منتشر شده است، پژوهشگران تلاش کردند این موضوع را بهطور دقیق آزمایش کنند. آنها روشی پیدا کردند که نهتنها باعث بهبود خواب دانشجویان دانشگاه شد، بلکه نمرات تحصیلی آنها را نیز افزایش داد.
اوسیا جیونتلا، اقتصاددان حوزه سلامت از دانشگاه پیتسبورگ، به ScienceAlert گفت:
«محرومیت از خواب در میان جوانان بسیار شایع است، اما دانشگاهها برای پیدا کردن روشهای مقرونبهصرفه جهت بهبود عملکرد دانشجویان با مشکل مواجه بودهاند.
تا آنجا که ما میدانیم، این نخستین آزمایش میدانی است که نشان میدهد بهبود خواب، بهطور علّی، باعث بهبود عملکرد تحصیلی میشود.»
تحقیقات نشان میدهد که خواب بیشتر میتواند نتایج تحصیلی را بهبود دهد.
در این پژوهش، جیونتلا و همکارانش گروهی متشکل از ۱٬۱۴۹ دانشجو را در چند مرحله از آزمایش مورد بررسی قرار دادند.
در ابتدای مطالعه، دانشجویان بهطور متوسط تنها ۶٫۶ ساعت در شب میخوابیدند و در ۲۹ درصد از شبهای هفته کمتر از ۶ ساعت خواب داشتند.
جیونتلا گفت:
«چیزی که بیش از همه برای من هیجانانگیز است این است که این مداخلات نسبتاً ساده هستند و میتوان آنها را در محیطهای مختلف تطبیق داد و آزمایش کرد.»
در مرحله مداخله، به همه دانشجویان دستبندهای سلامتی Fitbit داده شد تا میزان خواب آنها را ثبت کند. سپس دانشجویان بهصورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند.
به گروه آزمایش توصیه شد که در شبهای روزهای کاری دستکم ۷ ساعت بخوابند. آنها یادآوریهای شخصیسازیشده برای زمان خواب دریافت میکردند و اگر به هدف خواب شبانه خود میرسیدند، به مدت چهار هفته برای هر شب ۴٫۷۵ دلار پاداش نقدی دریافت میکردند.
در مقابل، اعضای گروه کنترل نیز از Fitbit استفاده میکردند، اما از آنها خواسته نمیشد الگوی خواب خود را تغییر دهند و هیچ پاداشی نیز برای این کار دریافت نمیکردند.
جیونتلا گفت:
«ما به دنبال پاسخ به دو سؤال اصلی بودیم. نخست اینکه آیا یک مداخله رفتاری ساده میتواند به دانشجویان کمک کند عادات خواب سالمتر و پایدارتر ایجاد کنند؟
دوم اینکه، با وجود اینکه بسیاری از مطالعات ارتباط قوی میان خواب و عملکرد تحصیلی را نشان داده بودند، شواهد علّی بسیار کمی وجود داشت که با استفاده از ابزارهای پوشیدنی و در شرایط واقعی نشان دهد بهبود خواب واقعاً به نتایج آموزشی بهتر منجر میشود.»
بر اساس نتایج این پژوهش، اکنون پاسخ این پرسشها را داریم.
در طول دوره مداخله، دانشجویان گروه آزمایش خواب بیشتری داشتند. میزان شبهایی که دانشجویان در آنها به هدف ۷ ساعت خواب میرسیدند، ۲۶ درصد افزایش یافت و مدت خواب شبانه آنها نیز بهطور کلی ۱۹ دقیقه بیشتر در هر شب شد.
حتی پس از پایان دوره مداخله، این دانشجویان همچنان بیشتر از زمان شروع مطالعه میخوابیدند؛ هرچند پس از قطع پاداشها و یادآوریها، این اثر کاهش یافت و به حدود ۸ دقیقه خواب اضافی در شب رسید.
جیونتلا گفت:
«پس از نخستین مرحله مطالعه در سال ۲۰۱۹، متوجه شدیم که این مداخله خواب را بهبود میدهد و بخشی از این تأثیر حتی پس از پایان مشوقها نیز باقی میماند.
اما چیزی که واقعاً ما را متقاعد کرد با یک یافته مهم روبهرو هستیم، زمانی بود که دادههای آزمایش را با ریزنمرات رسمی دانشگاهی دانشجویان مرتبط کردیم و متوجه شدیم معدل آنها بهبود یافته است.»
نتایج نشان داد دانشجویان گروه مداخله در طول ترم آزمایش، میانگین عملکرد درسی خود را بین ۰٫۰۷۵ تا ۰٫۰۸۹ نمره در درسهایشان افزایش دادند. اثر مشابهی نیز در ترم بعدی ادامه داشت.
تأثیر خواب بر موفقیت تحصیلی
اگرچه این تأثیر نسبتاً محدود است و برای تأیید آن به مطالعات بیشتری نیاز است، این واقعیت که آزمایش مربوط به خواب توانست بهبود عملکرد تحصیلی را نشان دهد، یافتهای بسیار امیدوارکننده است.
نکته قابلتوجه دیگر این است که به گفته پژوهشگران، افزایش معدل مشاهدهشده در این مطالعه یا از دستاوردهای تحصیلی حاصل از برنامههای تشویقی مالی مانند بورسیهها بهتر بود یا با آنها برابری میکرد؛ با این تفاوت که هزینه این روش کسری از هزینه چنین برنامههایی بود.
جیونتلا گفت:
«چیزی که بیش از همه برای من هیجانانگیز است این است که این مداخلات نسبتاً ساده هستند و میتوان آنها را در محیطهای مختلف تطبیق داد و آزمایش کرد.
این روشها فقط برای دانشگاهها قابل استفاده نیستند؛ بلکه بالقوه میتوان آنها را در مدارس و محیطهای کاری نیز به کار گرفت.»