عوارض ناشی از مصرف بیش از حد استامینوفن چیست؟

پزشکان به‌طور مداوم تأکید می‌کنند که از مصرف قرص یا شربت استامینوفن بدون مشورت با پزشک و به‌صورت خودسرانه جداً اجتناب کنید.

قرص استامینوفن که یکی از داروهای رایج است، بدون نیاز به نسخه قابل تهیه است و بسیاری از افراد با هر درد خفیفی به آن روی می‌آورند.

این قرص‌ها در دوزهای ۳۲۵ تا ۵۰۰ میلی‌گرم ماده مؤثر وجود دارند و مصرف بیش از ۸ تا ۱۰ عدد در روز می‌تواند خطرناک و با عوارض زیادی همراه باشد. بررسی‌هایی که در طول شش سال بر روی افرادی که به‌طور مداوم از این دارو استفاده می‌کردند، انجام شده نشان می‌دهد که بیش‌ازحد مجاز مصرف کردن این دارو می‌تواند خاصیت سمی آن را افزایش دهد و مشکلات متعددی به وجود آورد.

پزشکان به‌طور مداوم توصیه می‌کنند تا از مصرف قرص یا شربت استامینوفن بدون مشورت با پزشک و نیز از تجویز آن به کودکان در صورت بروز هر نشانه‌ای از سرماخوردگی یا بدحالی، پرهیز شود.

مسمومیت ناشی از استامینوفن چیست؟

مسمومیت با استامینوفن یکی از عوامل شایع نارسایی حاد کبدی در کودکان، نوجوانان و حتی بزرگسالان به شمار می‌رود. استامینوفن که به نام پاراستامول نیز شناخته می‌شود، برای تسکین درد و کاهش تب به‌کار می‌رود و همچنین در ترکیب با داروهای متنوعی همچون پرکوست، آلکاسلتزر، محصولات مربوط به سرماخوردگی، سینوس و اکسدرین وجود دارد.

استامینوفن در صورتی که در دوز روزانه معین مصرف شود، در کاهش درد و تب مؤثر است؛ اما مسمومیت با آن، چه به‌صورت عمدی (زمانی که یک شخص به‌طور آگاهانه بیش از حداکثر دوز روزانه مصرف کند) و چه به‌صورت ناخواسته (زمانی که فرد نادانسته چند قرص حاوی استامینوفن را مصرف کند و دوز او از میزان مجاز فراتر رود) می‌تواند روی دهد.

حداکثر دوز مجاز استامینوفن برای بزرگسالان ۴ گرم در روز و برای کودکان ۹۰ میلی‌گرم در روز تعیین شده است. افرادی که دچار بیماری‌های کبدی هستند، با مصرف استامینوفن احتمال ابتلا به سمیت کبدی (آسیب کبدی ناشی از مواد شیمیایی) را افزایش می‌دهند.

علائم اولیه مسمومیت ممکن است تا ۱۲ ساعت بعد بروز پیدا کند و عوارض جانبی آن شامل:

درد شکم

تحریک‌پذیری

احساس ضعف عمومی

کاهش اشتها

زرد شدن پوست و چشم‌ها

اسهال

احساس تهوع

استفراغ

کما

تشنج

تشخیص مسمومیت استامینوفن

اولین گام پزشک در تشخیص مسمومیت با استامینوفن، جمع‌آوری تاریخچه کاملی از بیمار شامل زمان و مقدار داروی مصرف‌شده و نوع دارو می‌باشد.

تشخیص این نوع مسمومیت عموماً از طریق آزمایش‌های تشخیصی، که شامل سنجش سطح استامینوفن، الکترولیت‌ها، آزمایش‌های عملکرد کلیه، آمیلاز، لیپاز، آزمایش‌های عملکرد کبد، شمارش کامل خون و ارزیابی عوامل انعقادی است، انجام می‌پذیرد.

تست‌ها و مطالعات تصویربرداری مانند سونوگرافی نیز ممکن است برای بررسی بزرگ شدن کبد به‌کار گرفته شوند.

در برخی موارد ممکن است بیوپسی کبدی نیز ضروری باشد.

درمان مسمومیت با استامینوفن

زمان‌بندی یکی از عوامل کلیدی در درمان مسمومیت با استامینوفن به شمار می‌رود و به همین دلیل پزشکان به‌دنبال شروع درمان ظرف ۸ ساعت پس از مصرف برای دستیابی به بهترین نتیجه برای بیمار هستند.

بیشتر بیماران مبتلا به مسمومیت استامینوفن با دریافت مراقبت‌های ویژه شامل مایعات وریدی و داروهای ضد تهوع در صورت تجویز شدن، پس از یک ساعت به بهبودی قابل‌توجهی دست می‌یابند.

برای بیمارانی که تحت این درمان‌ها قرار می‌گیرند و دچار نارسایی کبد نیز هستند، پیوند کبد ممکن است تنها گزینه مناسب باشد، اما در نهایت پزشکان باید تعیین کنند که آیا پیوند ضرورت دارد یا خیر.

منبع: فرتاک نیوز