عبارت «اسب زین شده» توسط روزنامه کیهان به‌منظور اشاره به عملکرد دولت سیزدهم در زمینه‌های مختلف بر اساس آمارهای گوناگون مطرح شد و به سرعت حمایت اقشار وسیعی از مردم و کارشناسان را جلب کرد.
این روزنامه نوشت: همان‌طور که پیش‌بینی شده بود، مدافعان اصلاحات به‌جای پذیرش واقعیت به واکنش‌های انکار و تخریب روی آوردند. آنها که بر اساس ارزیابی بانک جهانی، «دهه سوخته اقتصادی ایران» را در دوران ریاست‌جمهوری حسن روحانی ایجاد کردند، تنها راه نجات خود را در نادیده‌گرفتن دستاوردهای دولت ناتمام رئیس‌جمهور شهید یافته‌اند. این افراد با کتمان موفقیت‌های دولت سیزدهم سعی دارند تا نتایج عملکرد خود در دهه ۹۰ را بپوشانند و ناتوانی‌های خود در دولت چهاردم را پنهان کنند.
اولین تأیید از بانک جهانی
اما واقعیت‌ها پنهان نمی‌مانند. دو ماه قبل، بانک جهانی گزارشی را درخصوص موفقیت‌های دولت سیزدهم منتشر کرد که به نوعی تأییدی بر گزارش «اسب زین شده» بود.
گزارش ۲۰۲۴ بانک جهانی درباره اقتصاد ایران در پایان کار دولت شهید رئیسی، که در تیرماه ارائه شد، نشانگر این بود که رشد اقتصادی به‌صورت پایدار به پنج و یک دهم درصد رسیده است؛ این امر با وجود تنش‌های ژئوپلیتیک منطقه رخ داده است. در حالی که این نهاد بین‌المللی پیشتر با اشاره به رشد سالانه منفی ۶ دهم درصدی تولید ناخالص داخلی به‌ازای هر نفر در هشت سال دوره روحانی، این سال‌ها را به‌عنوان دهه سوخته اقتصاد ایران نامیده بود.
گزارش بانک جهانی همچنین نشان داد که نرخ بیکاری در دولت سیزدهم به هفت و شش دهم درصد کاهش یافته، و جمعیت فقرا با کاهش ۶ میلیون و ۵۰۰ هزار نفر همراه بوده است. ضریب جینی نیز به ۳۴ صدم درصد رسیده که تمامی این موارد حاکی از تفاوتی آشکار و معکوس با دوران اصلاح‌طلبان در دهه ۹۰ شمسی است.
تأیید صندوق بین‌المللی پول
اکنون، در فاصله‌ای کمتر از دو ماه از گزارش بانک جهانی، صندوق بین‌المللی پول نیز با اشاره به بهبود چشمگیر آمار اشتغال در سه سال اخیر، تأیید دیگری بر گزارش «اسب زین شده» ارائه داده است.
نرخ بیکاری در حالی که در سه سال گذشته روند کاهشی داشته، صندوق بین‌المللی پول در جدیدترین گزارش خود بیان کرده است که «ایران از نظر نرخ بیکاری در رتبه ۱۷ جهانی قرار دارد و این شاخص کمتر از شش کشور اروپایی و ترکیه است.»
گزارش اخیر صندوق بین‌المللی پول درباره وضعیت بیکاری در ۹۹ کشور جهان نشان می‌دهد که ۱۱ کشور در سال ۲۰۲۴، نرخ بیکاری دو رقمی خواهند داشت، بالاترین نرخ بیکاری متعلق به سودان با ۴۹ و نیم درصد است. سودان جنوبی (۳۳ و نیم درصد) و گرجستان (۱۵ و هفت دهم درصد) پس از آن در رتبه‌های دوم و سوم قرار دارند. رتبه چهارم نیز به اوکراین با نرخ بیکاری ۱۴ و یک دهم درصد اختصاص یافته است.
یکی از کشورهای اروپایی با نرخ بیکاری بالا در میان ۱۰ کشور نخست جهان اسپانیا با ۱۱ و شش دهم درصد است که در جایگاه نهم قرار دارد.
مقدونیه شمالی و بوسنی و هرزگوین به‌ترتیب با نرخ بیکاری ۱۴ و یک دهم و ۱۳ و سه دهم درصد در رتبه‌های پنج و شش جهانی ایستاده‌اند، همچنین آلبانی با نرخ بیکاری ۱۱ درصد در جایگاه دهم قرار دارد. ارمنستان با نرخ بیکاری ۱۳ درصدی در رتبه هفت و مراکش با ۱۲ درصدی در رتبه هشت قرار گرفته‌اند.
نرخ بیکاری در ایران کمتر از شش کشور اروپایی
آمارهای صندوق بین‌المللی پول نشان می‌دهد که ایران با نرخ بیکاری هشت و ۹ دهم درصد در رده ۱۷ جهانی قرار دارد و از شش کشور اروپایی پایین‌تر است.
مقدونیه شمالی، بوسنی و هرزگوین، اسپانیا، آلبانی، صربستان و یونان، شش کشور اروپایی هستند که نرخ بیکاری بیشتری نسبت به ایران دارند. صربستان و یونان به ترتیب با نرخ بیکاری ۹ و چهار دهم درصدی در این سال قرار گرفته‌اند.
ترکیه نیز با نرخ بیکاری ۹ و شش دهم درصدی در رتبه ۱۳ جهانی در زمینه بیکاری قرار دارد و بالاتر از ایران است.
سوئد، ایتالیا، فرانسه و فنلاند نیز با توجه به تصورات موجود درباره وضعیت اقتصادی کشورهای اروپای غربی، نرخ بیکاری مشابهی با ایران در سال ۲۰۲۴ دارند.
صندوق بین‌المللی پول نرخ بیکاری سوئد را هشت و چهار دهم درصد، ایتالیا را هفت و هشت دهم درصد، فنلاند را هفت و شش دهم درصد و فرانسه را هفت و چهار دهم درصد منتشر کرده است. نرخ بیکاری در آمریکا نیز چهار درصد و در انگلیس چهار و دو دهم درصد بوده است.
رکوردهای دولت شهید رئیسی
دولت رئیسی در طول سه سال اخیر با حفظ نرخ بیکاری در زیر ۱۰ درصد، دستاوردهای قابل توجهی در زمینه اشتغالزایی به‌دست آورده است.
نرخ بیکاری در این سه سال به طور مداوم کاهش یافته و از ۹ و دو دهم درصد در سال ۱۴۰۰ به هشت و یک دهم درصد در سال ۱۴۰۲ رسیده است.
این روند کاهشی همچنان در بهار امسال ادامه داشته و بر اساس داده‌های مرکز آمار ایران، نرخ بیکاری در میان افراد ۱۵ ساله و بالاتر در نخستین فصل سال ۱۴۰۳ به ۷.۷ درصد رسیده است، که نسبت به بهار سال گذشته نصف درصد کاهش نشان می‌دهد.
کاهش نرخ بیکاری جوانان
کاهش نرخ بیکاری در سه سال گذشته در شرایطی رخ داده است که در این مدت شاهد افزایش نرخ مشارکت نیز بودیم، به‌طوری که نرخ مشارکت از ۴۰ و ۹ دهم درصد در سال ۱۴۰۰ به ۴۱ و سه دهم درصد در سال ۱۴۰۲ افزایش یافته است.
جمعیت شاغلان ۱۵ ساله و بالاتر در بهار امسال به ۲۴ میلیون و ۷۴۶ هزار نفر رسید که نسبت به فصل مشابه سال قبل افزایش ۴۴۰ هزار نفری داشته است. در بهار ۱۴۰۳، ۴۱ و دو دهم درصد از جمعیت ۱۵ ساله و بالاتر در دسته اقتصادی فعال بودند که شامل شاغلان و بیکاران می‌شود. بررسی تغییرات نرخ مشارکت اقتصادی نشان می‌دهد که این نرخ نسبت به فصل مشابه سال قبل (بهار ۱۴۰۲) تغییر خاصی نداشته است.
بررسی‌های فصلی درباره نرخ بیکاری جوانان ۱۵ تا ۲۴ ساله نشان می‌دهد که این نرخ نیز در فصل بهار امسال نسبت به فصل مشابه سال گذشته (بهار ۱۴۰۲) کاهش یک و شش دهم درصدی داشته است.
اقدامات دولت سیزدهم
دولت سیزدهم مجموعه‌ای از اقدامات متنوع برای کاهش نرخ بیکاری انجام داد که تقسیم کار در حوزه اشتغال به‌صورت ملی، استانی، شهری و روستایی از جمله این موارد بود. علاوه بر این، کنترل مستمر و روزانه بر تعداد شغل‌های ایجاد شده انجام شده و اگر هر استان یا مجموعه‌ای در اجرای وظایف خود قصور داشت، موانع از پیش روی آنها برداشته می‌شد تا تسریع در روند کار امکان‌پذیر گردد.
اقدام دیگری که به بهبود نرخ بیکاری و افزایش فرصت‌های شغلی کمک شایانی کرد، برگزاری هفت جلسه شورای عالی کار تحت ریاست شهید رئیسی در دو و نیم سال اخیر بود که نشان‌دهنده اهمیت موضوع اشتغال برای دولت بود.
مورد بعدی، نظارت دقیق و سختگیرانه بر اشتغال کشور بود که این موضوع دستگاه‌ها را ملزم به ارائه آمار مطابق با واقعیت کرد.
افزایش قابل توجه حداقل دستمزد به میزان ۴۰ درصد، تسهیل در صدور مجوزهای کسب‌وکار که سال‌ها معطل مانده بود، احیای هشت هزار واحد راکد و نیمه فعال از دیگر اقدامات وزارت کار دولت سیزدهم به‌منظور کاهش نرخ بیکاری بود که جدیدترین گزارش صندوق بین‌المللی پول نیز بر آن تأکید دارد.
تحقق وعده ایجاد یک میلیون شغل
«سید صولت مرتضوی» وزیر سابق تعاون، کار و رفاه اجتماعی در جلسه هیئت دولت در تاریخ ۳۱ تیرماه درباره عملکرد دولت سیزدهم خاطرنشان کرد: در زمینه کارآفرینی و اشتغال، وعده صادق شهید جمهور محقق گردید و ما موفق به ایجاد سالانه یک میلیون فرصت شغلی شدیم. به گونه‌ای که طبق آمارهای رسمی ارائه‌شده از مراجع داخلی و خارجی، نرخ بیکاری ۱ و ۹ دهم درصد کاهش یافته و به ۷.۷ درصد رسیده که کمترین نرخ بیکاری در کشور محسوب می‌شود.
وی اضافه کرد: نرخ بیکاری در ۲۶ استان تک رقمی است و در بسیاری از استان‌ها کاهش بسیار زیادی داشته‌ایم. در زمینه آموزش‌های فنی و حرفه‌ای، شاهد رشد ۳۲ درصدی بوده‌ایم و به بیش از دو میلیون نفر آموزش‌های فنی و حرفه‌ای ارائه داده‌ایم. نیازهای بازار کار شناسایی شده و آموزش‌ها متناسب با آنها صورت گرفت. همچنین رشد ۳۰۰ درصدی مراکز کارگاهی را در دولت سیزدهم مشاهده کرده‌ایم.
۲۲۳۲۲۵