مدیرکل دفتر زیستبومهای دریایی سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر پایشهای انجامشده اظهار داشت: این فعالیت به ما امکان میدهد تا روند جمعیتی لاکپشتها را مورد بررسی قرار دهیم و بر اساس دادههای جمعآوریشده، شاهد روندی مثبت بودهایم.
در ایران شاهد وجود ۱۰ گونه لاکپشت از شش خانواده متفاوت هستیم که از میان آنها پنج گونه به صورت دریایی زیست میکنند و شامل لاکپشتهای سرخ، سبز، زیتونی، عقابی و پشت چرمی میگردند. نادر بودن لاکپشتهای سرخ و چرمی در ایران به قدری است که تنها تعداد معدودی از آنها در کشور مشاهده شده است. همچنین، لاکپشت زیتونی نیز به وفور کمی در ایران یافت میشود. بیشترین فراوانی بین این لاکپشتها متعلق به لاکپشت عقابی و سبز است.
لاکپشتهای خشکی به عنوان گونههای آسیبپذیر شناخته میشوند. در مورد لاکپشت برکهای وضعیت چندان نگرانکنندهای وجود ندارد، اما لاکپشت فراتی با چالشی جدی مواجه است، چرا که پراکنش آن به شدت محدود بوده و وضعیت جهانیاش نیز بیانگر شرایط مناسبی نیست؛ جمعیت قابل توجه این گونه فقط در ایران و ترکیه وجود دارد و در عین حال، عوامل تهدیدکننده به شدت وضعیت این گونه را به خطر انداختهاند. همچنین، کاهش بارندگی و بروز خشکسالیهای مکرر، آلودگیها و تخریب زیستگاهها از طریق ورود آبهای آلوده کشاورزی و صنعتی به رودخانهها از جمله دلایل اساسی تهدید بقای این گونه به شمار میروند. مرگ و میر این لاکپشتها نیز به دلیل صید جانبی، گرفتار شدن در تور، قلاب و شکار غیرقانونی به وسیله برق در حال افزایش است.
محمد طالبی متین در خصوص اقدامات معاونت محیط زیست دریایی برای محافظت از لاکپشتهای دریایی اعلام کرد: در سالهای گذشته نقشهبرداری از زیستگاههای لاکپشتها انجام گرفت که بر اساس آن، برنامه اقدام ملی حفظ لاکپشتها تنظیم و به مرحله اجرا درآمد. دبیرخانه این طرح مشخص و پایشهای منظم صورت گرفته و دادهها در دفتر جمعآوری میشود.
وی ادامه داد: تعداد لاکپشتهایی که به طور سالانه به سواحل بازمیگردند، تحت پایش و برچسبگذاری قرار میگیرند و این آمار به طرز قابل توجهی افزایش یافته است. این اطلاعات ارزشمندی را در اختیار ما قرار میدهد و ما پشتیبانی لازم را به استانها کردهایم؛ حتی برخی صنایع نیز در این زمینه به ما کمک میکنند.
مدیرکل دفتر زیست بومهای دریایی سازمان حفاظت محیط زیست به دستاوردهای پایش لاکپشتهای دریایی اشاره و توضیح داد: این اقدامات ما را با وضعیت کنونی آشنا میسازد و در کنار آن، به بررسی روند جمعیتی لاکپشتها پرداختهایم که نتایج به دست آمده نشاندهنده وضعیت مطلوبی است.
وی اضافه کرد: علاوه بر پایش، ما در برخی زیستگاهها اقدام به پاکسازی میکنیم. با توجه به تغییرات اقلیمی، در برخی زیستگاهها سطح آب افزایش یافته و متأسفانه این امر به تخریب آنها منجر میشود. بنابراین، ما در تلاش برای ایجاد زیستگاههای مصنوعی (هچری سایت) هستیم و لاکپشتها را به این مکانها منتقل میکنیم تا تخمهایشان تفریخ شود و به این ترتیب، در طول چند سال، جمعیت لاکپشتها را از شرایط خطر انقراض نجات دهیم.
مدیرکل دفتر زیست بومهای دریایی سازمان حفاظت محیط زیست به تأثیرات تغییرات اقلیمی بر افزایش دما اشاره کرد و گفت: این تغییرات میتواند منجر به افزایش مادهزایی در لاکپشتها شود که خود میتواند نشانهای نگرانکننده باشد. از این رو، ما در تلاشیم تا با اقداماتی همچون نصب سایبان، این وضعیت را کنترل کرده و با کاهش دما، شرایط کمتری برای مادهزایی فراهم آوریم.
طالبی متین در پایان در مورد پایش دریای خزر، خلیج فارس و دریای عمان توضیح داد: در حال حاضر این پروژه در مرحله عقد قرارداد و مناقصه قرار دارد. این پایش در خلیج فارس و دریای عمان قبلاً انجام شده است، اما متأسفانه نتوانستیم آن را در سال گذشته تکرار کنیم. اما برنامهریزی شده است که در سال جاری حتماً این پایش را انجام دهیم و اطلاعات به دست آمده را با اطلاعات قبلی مقایسه کنیم.