مستوره برادران نصیری، مظاهر گودرزی: در نشستی که با شرکت چهار کارشناس در خبرگزاری خبرآنلاین با موضوع کنکور برگزار شد، درباره مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی بحث و تبادل نظر صورت گرفت. به‌نظر می‌رسد که نظرات فروغ تیموریان، علی امرایی، سامان سلامیان و مصطفی اسلامی به طرز چشم‌گیری مشابه است. این کارشناسان بر این باورند که شیوه جدید نه‌تنها از جنبه علمی قابل قبول نیست و بر اساس تحقیقات پیشین انتخاب نشده، بلکه موجب ایجاد بی‌عدالتی بیشتری در میان دانش‌آموزان خواهد شد. تیموریان اظهار داشت که روش تصحیح آزمون‌ها در سال‌های اخیر به دلیل زیرساخت‌های ناکافی الکترونیکی وزارت آموزش و پرورش و اشتباهات انسانی، به شدت با چالش مواجه بوده است.
مصطفی اسلامی نیز بر این عقیده است که این شیوه جدید برگزاری کنکور آسیب‌های زیادی را به جامعه وارد می‌کند که از جمله آنها می‌توان به افزایش زمان تحصیل در مقطع کارشناسی به مدت حداقل یک سال اشاره کرد.
سامان سلامیان هم اشاره کرده که در سه سال اخیر، طراحان سوالات کنکور به جای اینکه سوالاتی را برای داوطلبان طراحی کنند، سوالاتی را برای افرادی که خارج از سیستم آموزشی هستند ایجاد می‌کنند که پاسخگویی به آنها برای داوطلبان بسیار دشوار است.
علی امرایی نیز تاریخچه‌ای از تصویب آیین‌نامه جدید کنکور را ارائه داد و گفت که اعتراض به این مصوبه هیچ راه قانونی ندارد، زیرا مجلس در جلسه مجمع تشخیص مصلحت نظام نتوانست به‌خوبی از موضع خود در خصوص تعلیق این مصوبه تا سال 1406 دفاع کند. به همین دلیل، بلاتکلیفی دانش‌آموزان و داوطلبان کنکور ادامه خواهد یافت.
در ادامه، مشروح نشست بررسی روش سنجش و پذیرش داوطلبان برای ورود به دانشگاه‌ها را می‌خوانید.
نظرتان درباره روش جدید برگزاری کنکور چیست؟
تیموریان: نه می‌توانم بگویم کاملاً مخالفم و نه موافق. به عنوان جامعه‌شناس معتقدیم که هر رویداد فرصت یا چالش‌هایی را به همراه دارد. بنابراین بهتر است به فرصت‌ها توجه کنیم. در امتحانات کنکور، برای مدت طولانی دانش‌آموزانی وجود داشته‌اند که توانایی نوشتن تشریحی بالایی دارند اما در تست زنی مشکل دارند. به همین خاطر وقتی در سیستم جدید 60 درصد امتیاز به آزمون تشریحی و 40 درصد به تست اختصاص می‌یابد، از یک جنبه، این روش می‌تواند مناسب باشد. برخی دانش‌آموزان توانایی زیادی در بیان مطلب دارند اما در تست زنی ضعیف هستند و برعکس. این رویکرد ترکیبی از هردو توانایی است که از این لحاظ می‌تواند به آنهایی که در نوشتن تشریحی قوی‌ترند کمک کند. اما متأسفانه، هر اقدامی که توسط وزارت آموزش و پرورش و آموزش عالی انجام می‌شود، به دلیل عدم وجود زیرساخت مناسب و عدم توجه به عواقب آن، چالش‌های بیشتری را به‌وجود می‌آورد.
آقای امرایی! نظر شما چیست؟
امرایی: در بسیاری از کشورها، آزمون کنکور به‌صورت تلفیقی بین آزمون سراسری و آزمون تشریحی است و بر اساس ظرفیت رشته‌های پر طرفدار تعیین می‌شود. با توجه به ظرفیت محدودی که رشته‌های علوم پزشکی دارند، لازم است در طراحی نظام سنجش بسیار دقت کنیم. ظاهراً 60 درصد تاثیر قطعی معدل خوب به نظر می‌رسد، اما در عمل، این کار استرس زیادی به دانش‌آموزان وارد می‌کند و برای همین ما با تاثیر قطعی معدل به‌دنبال کنکور فعلی مخالفیم.
پیشنهاد شما برای برگزاری کنکور چیست؟
امرایی: سال گذشته به‌عنوان یک پیشنهاد یک بسته ترکیبی میان تاثیر قطعی معدل و شیوه کنونی ارائه دادیم. من با اظهارات خانم تیموریان مبنی بر تاثیر 60 درصدی معدل مخالفم.
اسلامی: من به‌روش اجرایی این مصوبه انتقاد دارم. محاسبه سوابق تحصیلی مهم است. درباره روش کنونی، پخش سوالات عمومی به‌طرز عجیبی در صدا و سیما صورت می‌گیرد و مشاهدات نشان می‌دهد که طراحان می‌توانند به‌نحوی سوالاتی طرح کنند که سوابق تحصیلی دانش‌آموزان مورد سنجش قرار گیرد. با توجه به تجربیات جهانی، روش ترکیبی می‌تواند مؤثر باشد اما نه با اعمال 60 درصد تاثیر معدل و نه به‌صورت اجرایی کنونی، بلکه لازم است که سنجش دروس عمومی از روز کنکور حذف شده و با اعمال ضرایب در نظر گرفته شود. برگزاری دو کنکور متفاوت ایده خوبی است، اما برگزاری یکی از آنها در اردیبهشت مخالفم. به‌جای آن، یکی از کنکورها می‌تواند در هفته اول تیرماه و دیگری در اوایل مرداد برگزار شود. در حال حاضر، هدفی که برای کاهش اضطراب در نظر گرفته شده، نه تنها به هدف خود نرسیده بلکه استرس را در طول سال توزیع کرده و خانواده‌ها را درگیر کرده است. همچنین، حذف درس زبان انگلیسی از کنکور برای سه رشته پرمتقاضی گروه تجربی معضل بزرگی است، زیرا دانش‌آموزان باید با دانش روز دنیا آشنا باشند. تنها نقاط قوت این روش ذکر می‌شود در حالیکه بررسی‌های لازم درباره عواقب و نکات منفی آن انجام نشده است. همچنین، به جای ترویج خلاقیت و بهبود توانایی‌ها، دانش‌آموزان را به تلاش برای موفقیت در آزمون‌ها وادار می‌کنیم.
نقد شما به شیوه جدید چیست؟
اسلامی: به‌طور کامل دانش‌آموزان خلاقیت خود را از دست داده‌اند. استرس‌ها در طول سه سال افزایش یافته و به‌دلیل ضعف در اجرای آموزش و پرورش، دانش‌آموزان را مجبور به ورود دیرهنگام به دانشگاه می‌کنند. همچنین، وقوع تقلب‌ها نیز به‌طرز تصاعدی افزایش یافته است.
آیا شما مطمئن هستید که تقلب‌ها در کنکور افزایش یافته‌اند؟
اسلامی: مطمئناً. برگزاری آزمون در یک روز و تمرکز تمامی دستگاه‌ها بر روی آن برای به درستی برگزار شدن آن انجام می‌شود. شما این آزمون را به‌طور پیوسته در طول سه سال به 90 آزمون تقسیم می‌کنید و به وضوح تمرکز بر روی برگزاری صحیح آزمون کاهش می‌یابد. به یاد دارم که در ساعت 8 صبح آزمون آغاز می‌شد و در ساعت 8 و 5 دقیقه، پاسخ‌ها در کانال‌های تلگرامی در دسترس قرار می‌گرفتند و سپس کسانی می‌گفتند که این تقلب و لو رفتن آزمون نیست. تصور کنید اگر کسی به این سوالات دسترسی پیدا کند. من ممکن است رتبه یک ادبیات را بگیرم اما فرد دیگری از رشته‌ای دیگر به‌راحتی جای من را بگیرد.
در مورد کنکور هم حواشی زیادی درباره لو رفتن سوالات مطرح بوده، درست است؟
اسلامی: بله، در کنکور این تقلب‌ها وجود دارد. زمانی که تقلب پخش می‌شود، می‌توانید مشخص کنید کدام پاسخ‌ها دقیقاً به کلید تقلبی نزدیک هستند. در آزمون تشریحی هیچ گونه راهی برای پیگیری وجود ندارد.
تیموریان: راه حل این معضلات هم پیدا شده است. تقلب ها به این شدت که تصور می‌شود، کمتر است. چون طراح سوالات تقریباً 72 ساعت قبل از آزمون در قرنطینه قرار دارد. سوالات صبح امتحان در اختیار داوطلبان قرار می‌گیرد و قبل از آن لو نمی‌رود؛ اما مشکلات اصلی در زمان تکثیر و تقسیم در مراکز امتحانی نمایان می‌شود. به خاطر زمان‌بندی غیرمعقول، برخی از دانش‌آموزان برای ورود به حوزه تا ساعت 8 و 10 دقیقه مهلت داشتند. این شامل عدم توجه مسئولین به حفظ امنیت آزمون است. در واقع، سوالات به صورت نادرست و زمان‌بندی نامناسب تکثیر می‌شوند و دانش‌آموزان فرصت پاسخگویی کافی ندارند. اگر گاهی در مدارس برگه‌ها با سرعت بالایی تولید شوند، سوالات به‌طور غیرقانونی دست به دست می‌شوند. مسئله اصلی عدم توجه به پروسه‌هاست، که منجر به بروز مشکلات می‌شود.
اسلامی: اینکه ما روی «اگرها» تکیه می‌کنیم، نمی‌توانیم بنیادی بر روی آن بنا نکنیم. «اگر» این طور باشد، «اگر» آن طور باشد. وضعیت دانش‌آموزان باید در نظر گرفته شود. عدم رعایت عدالت در آزمون‌ها موجب بی‌عدالتی در یادگیری و تلاش در دانش‌آموزان می‌شود.
تیموریان: عدالت آموزشی فقط در کلمات وجود دارد. در واقع، انبوهی از بی‌عدالتی‌ها در سیستم وجود دارد.
اسلامی: موضوع اینجاست که اگر سازمان سنجش وجود دارد، پس نقش آموزش و پرورش چیست؟ سازمان سنجش متولی برگزاری آزمون‌های متمرکز است و وظیفه آن معرفی دانشجویان به دانشگاه‌هاست. در واقع، آموزش و پرورش تنها وظیفه صدور مدرک دیپلم را دارد. سوال اینجاست که چگونه می‌توان نظام‌های مختلف را در هم آمیخت؟
تمام مسائل که در این بحث مطرح می‌شود، از جمله کنکور با مصوبه‌ای که در گذشته به تصویب رسید، قابل پیگیری است. چرا این مشکلات همچنان باقی مانده؟
سلامیان: در وضعیتی که سئوالات به بیرون درز پیدا می‌کند، اداره نیازمند مسئولین است که مشکلات را در جلسه آزمون مدیریت کنند. در واقع، احتمال برگزاری کنکور در همان شرایط استاندارد کم خواهد شد. و این نشان‌دهنده مشکلات مدیریتی است.
از زاویه دیگر، دلیل اینکه به وضعیت کنکور انتقادات فراوانی وجود دارد، چیست؟
اسلامی: در واقع، درست است که شما 10 درس برای آزمون دارید، اما در حال حاضر دانش‌آموزان انگیزه بیشتری برای مطالعه و تلاش در کنکور ندارند.
امرایی: در این میان، هیچ گونه تقلب یا لو رفتن سوال قبل از برگزاری امتحان صورت نمی‌گیرد. تقلب‌ها معمولاً در حین آزمون بروز می‌کنند و هرگونه مشکل در کنکور بطور کلی به امتحانات نهایی اجرا می‌گردد. پس وزارت آموزش و پرورش هیچ نقشی در این تقلب‌ها ندارد.
در نهایت، باید به یاد داشته باشیم که دانش‌آموزان و داوطلبان هدف اصلی تغییرات کنکور هستند. اما آیا صدای آنها به گوش کسی می‌رسد؟ حتی اگر در نظرسنجی‌ها اعلام مخالفت کنند، احساس می‌شود که توجهی به این نظرات نمی‌شود. ۲۷۳ نماینده مجلس نیز اعتراض خود را با شیوه برگزاری کنکور ابراز نمودند و خواستار تغییر آن شدند. موافقت شورای نگهبان با تصویب برخی موارد توسط مجلس نشان‌دهنده یک روند اصلاح سیاست‌هاست. ما باید به بررسی اصول وضع قوانین در این زمینه دقت کنیم تا تأمین نیازهای اصلی دانش‌آموزان در اولویت قرار گیرد.
این مضطه و نگاهی که آقایان ارائه می‌دهند، تأثیر مستقیم بر رقابت‌های کنکور دارد. ما باید سعی کنیم که این موضوع با دقت تحلیل گردد تا چالش‌ها برطرف شود.
۲۳۳۲۳۳