در سال های اخیر، کاهش شدید سطح آب دریاچه خزر، این منابع آبی وسیع را با مشکلات متعددی روبرو کرده است.
متخصصان این وضعیت را به عنوان بحرانی زیست محیطی مطرح می کنند و بر این باورند که در طی ۷۵ سال آینده، یک سوم از مساحت این دریاچه به تدریج خشک خواهد شد، که این امر تبعات منفی برای تالاب های حاشیه ای، به ویژه تالاب انزلی و حتی خلیج گرگان خواهد داشت.
استفاده نابجا از منابع طبیعی و نبود تأمین حقابه مناسب برای تالاب ها، کاهش جریان آب از رودخانه ها به ویژه رود ولگا که ۸۵ درصد از ورودی آب خزر را تأمین می کند، به اضافه گرمایش شدید و نرخ تبخیر بالا، از جمله دلایل اصلی کاهش سطح آب دریاچه خزر در سال های اخیر به شمار می آیند.
بر اساس گفته های کارشناسان، اگر این روند ادامه یابد، دریاچه خزر تا پایان قرن ۲۱ به طور چشمگیری کاهش حجم خواهد داشت و در صورت افزایش بیشتر در کاهش سطح آب، ممکن است این دریاچه در آینده ای نه چندان دور از بین برود.