تقریباً پنج سال پیش، زوونیمیر ورسلیا، دارنده دکترای علوم اعصاب از دانشکده پزشکی ییل و همکارانش با انجام آزمایشی نوآورانه، دنیای پزشکی را متحیر کردند. آن ها مغز یک خوک کشتارگاهی را از بدن خارج کرده و به مدت چهار ساعت در دمای اتاق از اکسیژن جدا کردند. سپس، با اتصال به دستگاه احیای خود، موفق به احیای بخشی از عملکرد مغز خوک شدند.
احیای مغز مرده: واقعیت یا خیال؟
بر اساس گزارشی از عصر ایران؛ شبکه پیچیده رگ های خونی مغز در حالت زنده، خون سرشار از اکسیژن و مواد غذایی را به صورت خاصی از طریق شریان ها و مویرگ ها به مغز منتقل می کند. به همین دلیل، محققان از دستگاه خود به نام BrainEx استفاده کرده و ترکیبی از مواد نگهدارنده و داروها را به مغز خوک که دیگر زنده نبود، تزریق کردند و سعی کردند مسیرهایی را که به علت فقدان اکسیژن آسیب دیده بودند، مورد هدف قرار دهند.
این ترکیب شامل یک جایگزین برای خون بود که مولکول های متوازنی را برای تنظیم pH سلول ها، داروهای جلوگیری از واکنش های ایمنی و آنتی بیوتیک ها در بر می گرفت.
چندین واقعیت قابل توجه در این آزمایش مشاهده شد: قشر خاکستری تغییر رنگ داده و به صورتی درآمد. سلول های مغز دوباره تولید پروتئین را آغاز کردند. نورون ها نیز شاهد نشانه هایی از فعالیت متابولیک مانند آن هایی که در سلول های زنده می بینیم، شدند. مغز به ظاهر توانسته بود به انجام فعالیت های اساسی سلولی بپردازد، هرچند که هوشیار نبود؛ این نکته برای محققان غیرمنتظره بود و در واقع نمی توان آن را «زنده» نامید.
با این وجود، محققانی که به نظارت بر این فرایند پرداختند، عنوان کردند که دیگر مغز به صورت مرده و غیرقابل استفاده به نظر نمی رسد.
دکتر لنس بکر، کارشناس در حوزه احیا، ایست قلبی و مراقبت های ویژه، در نوامبر 2024 به مجله نیوساینتیست اظهار داشت: “این نتیجه در تضاد با تمام پیش فرض های ما درباره مرگ قرار دارد.” وی ادامه داد: “ما هم اکنون در آستانه یک تغییر پارادایم واقعی هستیم که مفهوم زندگی و مرگ را در حال بازتعریف کردن است.”
پس از انجام آزمایش بر روی خوک ها، ورسلیا و تیم وی اکنون در حال بررسی مغزهای اهدایی انسان با کمک دستگاه BrainEx هستند. این مرحله به مراتب حساس تر از آزمایشات بر روی خوک ها است و تبعات اخلاقی قابل توجهی به همراه دارد.
در نسخه خوکی این آزمایش، محققان از این نکته اطمینان حاصل کردند که هیچ گونه فعالیت مغزی مرتبط با ادراک صورت نمی گیرد. آن ها طبق مقاله ای که در سال 2019 در مجله نیچر منتشر شد، از داروهای آرامبخش در فرمول خود استفاده کردند تا از فعالیت الکتریکی جلوگیری کنند و آزمایش را پس از شش ساعت متوقف نمودند. ورسلیا به نیوساینتیست اضافه کرد: “ما به ناچار روش های جدیدی را توسعه دادیم تا مطمئن شویم هیچ فعالیت الکتریکی به شکلی سازمان یافته وقوع پیدا نمی کند که ممکن است هوشیاری را نمایان سازد.”
زمانی که با مغز انسان سر و کار داریم، جلوگیری از ادراک نیازمند توجه ویژه تری است. هانک گریلی، کارشناس اخلاق زیستی در دانشگاه استنفورد کالیفرنیا، اشاره می کند که اگر در چنین آزمایشی مغز یک فرد به سمت هوشیاری پیش برود، پیامدهای آن می تواند مشکل ساز باشد. او به نیوساینتیست خاطرنشان کرد: “این موضوع از بُعد اخلاقی، قانونی و علمی سرشار از پیچیدگی های خاص خود است.”
ورسلیا به این نشریه اعلام کرد که او و تیمش هیچ نیتی برای اتصال فردی در زمان مرگ به دستگاه BrainEx ندارند. اما آنچه را که آن ها تا به حال به دست آورده اند، می توان گامی بزرگ به سوی اثبات این فرض دانست که مرگ مغزی شاید آن قدر که قبلاً تصور می شد، پایان همه چیز نباشد و امیدی نوین را برای نجات بیمارانی که در مرز زندگی و مرگ قرار دارند ایجاد می کند.
به علاوه، محققان توانسته اند فعالیت سلولی مغزها را تا 24 ساعت حفظ کنند که این امر امکان انجام آزمایش های درمانی را برای بیماری های عصبی فراهم می کند. آن ها در تلاشند تا به بیماران مبتلا به بیماری های نظیر آلزایمر و پارکینسون کمک نمایند.