تحقیقات انجام شده بر روی موش ها نشان می دهد که چرا خراشیدن باعث افزایش التهاب و تورم می شود و چرا به رغم اثرات منفی آن، انسان ها و دیگر حیوانات همچنان به این رفتار ادامه می دهند.
دانشمندان دانشگاه پیتسبورگ آمریکا در پی مطالعه ای متوجه شده اند که خراشیدن نه فقط موجب بروز التهاب می شود بلکه به طور شگفت انگیزی یک مکانیسم ایمنی در برابر عفونت های باکتریایی فراهم می آورد.
دانیل کاپلان، پژوهشگر حوزه زیست شناسی پوست در دانشگاه پیتسبورگ و نویسنده اصلی این تحقیق، در این باره اظهار کرد: «این یافته ها در ابتدا یک نوع تناقض را نشان می دادند: اگر خراشیدن به زیان ماست، چرا اینقدر احساس لذت بخش دارد؟»
او ادامه داد: «خراشیدن اغلب احساس خوبی ایجاد می کند که نشان دهنده این است که این عمل باید نوعی مزیت تکاملی داشته باشد. یافته های تحقیق ما این تناقض را حل می کند، چراکه شواهدی ارائه می دهد که نشان می دهد خراشیدن می تواند از پوست در مقابل عفونت های باکتریایی محافظت نماید.»
این پژوهش جدید به رهبری اندرو لیو از دانشگاه پیتسبورگ و بر روی درماتیت تماسی آلرژیک صورت گرفته است؛ نوعی اگزما که در اثر تماس با آلرژن ها یا مواد تحریک کننده پوستی به وجود آمده و خارش آن می تواند مشکلات را تشدید کند.
پژوهشگران علائم این بیماری را در دو گروه از موش ها آزمایش کردند: موش های نرمال که توانایی احساس خارش داشتند و موش هایی که فاقد نورون های تشخیصی خارش بودند و نمی توانستند خارش را احساس کنند.
آن ها مشاهده کردند که موش های نرمال پس از خراشیدن گوش های خود دچار التهاب شدیدی شدند و تجمع سلول های ایمنی نوتروفیل در آن ها به وضوح دیده شد. برعکس، موش هایی که به کمک لوله های مخصوص (مشابه آنچه برای سگ ها به کار می رود) از خراش جلوگیری شده بودند، کمترین میزان التهاب و تورم را نشان دادند.
همچنین موش هایی که فاقد نورون های حس خارش بودند، التهاب خفیف تری را تجربه کردند. این نتایج تأییدکننده این است که خارش واقعاً موجب افزایش التهاب می شود، همان طور که والدین همیشه درباره آن هشدار می دادند.
در عین حال، محققان دریافتند که خراشیدن نورون های حس درد را فعال می کند و منجر به آزاد شدن ماده ای به نام «سابستنس پی» می شود. این ماده موجب فعال شدن «سلول های مَست»، که جزئی از سیستم ایمنی بدن هستند و التهاب و خارش را از طریق نوتروفیل ها تشدید می کنند، می شود.
دکتر کاپلان در این باره می گوید: «در درماتیت تماسی، سلول های مَست به طور مستقیم توسط آلرژن ها تحریک می شوند و منجر به التهاب و خارش خفیف می گردند. اما خراشیدن سطح پوست سبب آزادسازی سابستنس پی می شود که از طریق یک مسیر ثانویه نیز سلول های مَست را فعال می کند. به همین خاطر است که خراشیدن منجر به تشدید التهاب در پوست می شود، چون سلول های مَست از دو راه فعال می شوند.»
اما آیا خراشیدن مزیتی هم دارد؟ برای پاسخ به این سوال باید گفت که اگرچه سلول های مَست غالباً با بیماری های پوستی در ارتباط هستند، اما آن ها نقش مهمی در دفاع بدن در برابر عوامل بیماری زا ایفا می کنند.
پژوهشگران متوجه شدند که خراشیدن به کاهش باکتری «استافیلوکوک اورئوس» (عامل عمده عفونت های پوستی) روی پوست کمک می کند.
دکتر کاپلان در این خصوص می گوید: «اینکه خراشیدن به طور مؤثری دفاع در برابر استافیلوکوک اورئوس را بهبود می بخشد، بیانگر آن است که در شرایط خاص ممکن است مفید باشد. اما آسیبی که خراشیدن به پوست وارد می کند، معمولاً این مزیت را در مواقعی که خارش به صورت مزمن وجود دارد از بین می برد.»
محققان معتقدند نتایج این مطالعه می تواند تأثیر مهمی در درمان بیماری های التهابی پوستی داشته باشد.
نتایج آخرین یافته های دانشمندان در نشریه علمی «ساینس» منتشر شده است.
یورونیوز