یاسر نژادی، یکی از اعضای انجمن فوق تخصصی جراحان زانو، به نکته ای مهم اشاره کرد مبنی بر اینکه دلایل درد زانو در سنین مختلف، متفاوت و رایج است. وی توضیح داد که در صورت وجود درد زانو در افراد زیر ۳۰ سال، روند تشخیص آن با درد مشابه در سنی بیشتر، نظیر بالای ۵۰ یا ۶۰ سال، متفاوت خواهد بود.
علل متنوع زانودرد در سنین مختلف
نژادی به این مورد اشاره کرد که در جوانان، شایع ترین دلایل بروز زانودرد عبارتند از کندرومالاسی پاتلا (نرمی کشکک زانو) و ساییدگی روی کشکک زانو. با توجه به فعالیت های بدنی بالا در این سنین، آسیب های ورزشی و تروما نیز می تواند عامل بروز درد شود.
این جراح متخصص در زمینه ارتوپدی ادامه داد که در میانسالی، برخی اختلالات فیزیولوژیک که از طریق آزمایش خون قابل شناسایی است، نظیر نقرس، می تواند به آرتروز و زانودرد منجر شود.
نژادی همچنین تصریح کرد که هر چه سن افراد افزایش یابد و به مراحل بالاتر سنی وارد شوند، به دلیل مکانیزم خاص مفصل زانو، سایش آن افزایش یافته و این موضوع می تواند به آرتروز منجر شود. علاوه بر این، ساییدگی غضروف زانو و بروز زائده های استخوانی شبیه ترکیبه نیز ممکن است که باعث بروز درد می شود.
وی در مورد گروه سنی که بیشتر مستعد زانودرد هستند، خاطرنشان کرد: افراد بالای ۵۰ سال بیشتر از سایرین تحت تاثیر زانو درد قرار می گیرند و علت اصلی آن آرتروز است. در این رده سنی، افرادی که دچار شلی لیگامانی هستند، ممکن است از نظر سن شناسنامه ای متفاوت با سن فیزیولوژیکی خودشان باشند و دردهای آن ها بیشتر متمرکز بر سمت داخلی پا است.
کاهش سن ابتلا به زانودرد چرا؟
عضو انجمن فوق تخصصی جراحان زانو اظهار داشت که به وضوح سن ابتلا به زانودرد در حال کاهش است. در روستاها، افراد مسن به راحتی از تپه ها بالا و پایین می روند و مشاغل سختی چون کشاورزی و دامداری را انجام می دهند، در حالی که معمولاً انتظار می رود زانوهای آن ها دچار سایش شدید شده باشد، اما در واقع این افراد کمتر از درد رنج می برند.
نژادی ادامه داد که بدتر شدن شرایط تغذیه و افزایش وزن موجب بروز زانودرد در سنین پایین تر شده است. افرادی که به میزان کافی ورزش نمی کنند و ضعف عضلانی دارند، بیشتر مستعد ابتلا به درد زانو هستند چرا که این افراد توانایی حفظ مفصل را در خود ندارند.
این متخصص در مورد تفاوت های جنسیتی در زانودرد بیان کرد: زنان سه برابر مردان به آرتروز و زانو درد مبتلا می شوند. یکی از دلایل احتمالی شیوع بالای زانودرد در خانم ها ممکن است به هورمون های استروژن مربوط باشد که باعث نرمی لیگامان ها و تاندون های نگهدارنده مفاصل می شود. همچنین مشاهده شده که آرتروز در انگشتان دست زنان به دلیل انجام بیشتر کارهای منزل بسیار شایع است.
علائم هشداردهنده زانودرد که باید جدی گرفت
این جراح و متخصص ارتوپدی تاکید کرد که هر گونه درد در ناحیه زانو می تواند نشانه ای از نیاز به پیگیری پزشکی باشد و برخی موارد به ویژه در شرایط اورژانسی همانند آرتریت سپتیک که با درد شدید و نشانه هایی مانند قرمزی و افزایش دما همراه است، باید به سرعت مورد توجه قرار گیرد تا از عوارض جدی تری چون سپتیسمی و عفونت خونی جلوگیری شود.
نژادی افزود که اگر فردی در سنین جوان تر دچار درد زانو باشد و علائمی چون گرمی و تورم و دلایل ضربه ای نداشته باشد، ممکن است ناشی از کندرومالاسی پاتلا باشد و نیازی به نگرانی فوری نیست و افراد می توانند در صورت لزوم به پزشک مراجعه کنند.
وی درباره روش های پیشگیری از زانودرد توضیح داد: به منظور پیشگیری از این درد، باید به بیومکانیک مفاصل بدن توجه کرد و ورزش به عنوان عاملی موثر در تقویت عضلات و مفاصل و کاهش درد مطرح است. همچنین نوع ورزشی که برای بهبود وضعیت زانو می شود، بسیار اهمیت دارد.
بالا و پایین رفتن از پله و اضافه وزن، آسیب جدی به زانو وارد می کند!
این عضو انجمن تروما سوییس عنوان کرد که بالا و پایین رفتن از پله به طور مستقیم با زانو درد ارتباط دارد، به خصوص هنگام پایین رفتن از یک پله. به طوری که وزن شخص هنگام پایین آمدن، به طور تقریبی ۲۰ برابر به زانو فشار می آورد؛ به عنوان مثال، در فردی به وزن ۷۰ کیلوگرم، ۱۴۰۰ کیلوگرم بار به زانوی او وارد می شود. اضافه وزن نیز می تواند بر درد زانو تاثیر گذار باشد و کاهش یا افزایش هر یک کیلوگرم، به میزان ۲۰ کیلوگرم فشار بر زانو وارد یا از آن کاسته می شود.
نژادی استفاده از تردمیل های خانگی را به عنوان گزینه ای نامناسب برای زانوها معرفی کرد و خاطرنشان کرد که اکثر این تردمیل ها فاقد فناوری آنتی شوک هستند، با این حال شرکت های معتبر تردمیل های با کیفیت و قیمت بالایی تولید می کنند که تهیه آن ها برای خانه به راحتی امکان پذیر نیست.
ورزش های آبی می توانند به پیشگیری از زانودرد کمک کنند
وی بر اهمیت پیاده روی در آب و شنا در استخر تأکید کرد که به طور طبیعی و به شکلی ساده می تواند اکثر عضلات بدن را درگیر کند و به تبع آن ورزش های آبی برای مفاصل بسیار مفید محسوب می شوند. انجام ورزش های تخصصی تر برای تقویت زانو نیز باید تحت نظارت پزشکان صورت گیرد.
این متخصص ارتوپدی اضافه کرد که نشستن به حالت دو زانو یا چهار زانو که از عادات ایرانیان محسوب می شود، می تواند برای سلامت زانو به شدت نامناسب باشد. همچنین ورزش های پرخطر نظیر فوتبال، اسکی و تنیس باید با انجام تمرینات بدنسازی مناسب قبل از آن آغاز شود چرا که اگر بدن به خوبی گرم نشده باشد، ممکن است درد و آسیب جدی به زانو وارد شود.
یاسر نژادی در پایان افزود: پیاده روی در آب بهترین نوع پیاده روی به شمار می رود و پس از آن به ترتیب پیاده روی بر روی چمن، شن، آسفالت و سیمان توصیه می شود؛ اما به طور کلی پیاده روی بر روی سطوح مسطح اولویت دارد.
عضو انجمن فوق تخصصی جراحان زانو خاطرنشان کرد که دویدن شدید توصیه نمی شود، مگر اینکه ترکیبی از پیاده روی معمولی، دویدن آرام و سپس دویدن تند به عنوان یک برنامه تمرینی داشته باشید که می تواند مفید باشد.