مدیرکل مرکز مدیریت بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت ضمن اشاره به تازه ترین وضعیت بروز سرطان ها در ایران و نقاط مختلف جهان، عنوان کرد: بر اساس اطلاعات ملی، پیش بینی می شود در فاصله ای کمتر از بیست سال آینده، تعداد موارد جدید این بیماری در کشور دو برابر خواهد شد. با این حال، خوشبختانه بین ۳۰ تا ۵۰ درصد از انواع سرطان ها قابل پیشگیری هستند، اگر عوامل خطر از بین بروند و برنامه های پیشگیرانه به درستی اجرا شوند.
دکتر جعفر جندقی در گفتگو با تصریح کرد که سرطان تنها یک چالش پزشکی محسوب نمی شود، بلکه موضوعی اجتماعی است. وی خاطرنشان کرد: درمان و پیشگیری از سرطان نیازمند همکاری و مشارکت همه افراد، از مقامات و نهادهای مربوطه گرفته تا خانواده ها و شهروندان است. با تغییر در سبک زندگی، تأکید بر تغذیه مناسب، پرهیز از عوامل خطر به خصوص مصرف دخانیات و الکل و همچنین مراجعه منظم به مراکز غربالگری، می توان گام های مؤثری در راستای کاهش بروز این بیماری و بهبود نتایج درمان برداشت.
وی افزود: وزارت بهداشت با تمام قوا در تلاش است تا از طریق «گسترش زیرساخت های بهداشتی»، «افزایش دسترسی به خدمات پیشگیری و درمانی» و «توسعه برنامه های آموزشی، اطلاع رسانی و پژوهشی»، در عرصه مبارزه با سرطان پیشرفت هایی حاصل کند. بی شک، بدون مشارکت فعال مردم، این کوشش ها به نتیجه دلخواه نخواهد رسید.
سرطان به عنوان یک چالش اصلی بهداشتی جهانی
مدیرکل دفتر مدیریت بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت افزود: سرطان یکی از مهم ترین چالش های بهداشتی در سطح جهانی تلقی می شود. روند ابتلاء به سرطان در بسیاری از کشورها از جمله ایران در حال افزایش است. «دست یابی به اطلاعات دقیق درباره انواع سرطان ها»، «پراکندگی جغرافیایی»، «عوامل خطر» و «میزان مرگ ومیر ناشی از سرطان» از الزامات اساسی برای مقابله مؤثر با این بیماری است. این داده ها به متخصصان کمک می کند تا الگوهای ابتلا را خیلی بهتر شناسایی کرده و عوامل خطر را دقیق تر درک کنند. به عنوان مثال، اگر نوع خاصی از سرطان در منطقه خاصی به شدت افزایش یابد، می توان عواملی همچون محیط، وراثت یا شیوه زندگی مرتبط را مورد بررسی قرار داد و اقدامات پیشگیرانه از جمله برنامه های غربالگری و آگاهی بخشی عمومی را انجام داد.
پیش بینی وضعیت سرطان در ۲۵ سال آینده
جندقی بیان کرد که در سال ۲۰۲۲ حدود ۲۰ میلیون مورد جدید سرطان در سطح جهانی ثبت شده و همچنین حدود ۱۰ میلیون مورد فوت ناشی از سرطان در این سال به ثبت رسیده است. آمارهای جهانی نشان می دهد که یک نفر از هر پنج نفر در طول زندگی خود به سرطان مبتلا می شود. هرسال حدود ۴۰۰هزار کودک (روزانه ۱۱۰۰ مورد) از بیماری سرطان رنج می برند. پیش بینی هایی نشان می دهد که تا ۲۵ سال آینده، تعداد موارد جدید سرطان به بیش از ۳۵ میلیون مورد در سال خواهد رسید، که حاکی از افزایش ۷۷ درصدی نسبت به سال ۲۰۲۲ است.
عوامل موثر بر مرگ ومیر ناشی از سرطان
مدیرکل دفتر مدیریت بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت در خصوص علل مرگ ومیر ناشی از سرطان اظهار داشت: تقریباً یک سوم مرگ های ناشی از سرطان ها در دنیا به مصرف دخانیات، شاخص توده بدنی بالا، مصرف الکل، کمبود میوه و سبزیجات و عدم فعالیت بدنی ارتباط دارد. همچنین آلودگی هوا به عنوان یک عامل خطر جدی برای ابتلاء به سرطان ریه در نظر گرفته می شود.
وضعیت سرطان در ایران
جندقی درباره آخرین وضعیت سرطان در کشور گفت: طبق آخرین گزارش رسمی منتشر شده، تعداد موارد جدید سرطان در سال به ۱۴۱هزار و ۶۴۱ مورد می رسد که شامل ۶۹هزار و ۶۶ مورد زن و ۷۲هزار و ۵۷۵ مورد مرد است. به طور متوسط، روزانه حدود ۳۹۰ مورد جدید سرطان در کشور شناسایی می شود که به تفکیک برای زنان ۱۹۱ و برای مردان ۱۹۹ مورد است. در واقع، به ازای هر ۱۰۰هزار نفر از جمعیت ایران، سالیانه تقریباً ۱۷۳ مورد جدید ابتلا به این بیماری گزارش می شود که در زنان به میزان اندکی پایین تر و برای مردان نیز کمی بالاتر یعنی ۱۷۱ و ۱۷۵ مورد در ۱۰۰هزار نفر است.
وی ادامه داد: آمارهای ملی نشان می دهد که پیش بینی می شود در کمتر از دو دهه آینده، تعداد موارد جدید این بیماری در کشور دو برابر گردد. خوشبختانه، بین ۳۰ تا ۵۰ درصد از سرطان ها را می توان با اجتناب از عوامل خطر و اجرای استراتژی های پیشگیری، برطرف کرد.
شایع ترین سرطان ها در ایران
مدیرکل دفتر مدیریت بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت در زمینه شایع ترین سرطان ها در کشور تصریح کرد: بر اساس آخرین آمار موجود، سرطان های پستان، پروستات، کولورکتال، پوست (غیر ملانوما) و معده از فراوان ترین سرطان ها در کل جمعیت کشور محسوب می شوند. تشخیص زودهنگام از طریق برنامه های غربالگری به عنوان کلید اصلی در کنترل این بیماری مطرح است.
او در مورد شایع ترین سرطان ها در میان مردان و زنان بیان کرد: سرطان های پروستات، پوست (غیر ملانوما)، معده، کولورکتال و مثانه به عنوان شایع ترین سرطان های مردان و سرطان های پستان، تیروئید، کولورکتال، پوست (غیر ملانوما) و معده نیز از جمله رایج ترین سرطان های زنان تلقی می شوند.
میزان مرگ ومیر ناشی از سرطان در سال ۲۰۲۰
جندقی در مورد میزان مرگ ومیر ناشی از سرطان در دنیا اظهار داشت: سرطان ها پس از بیماری های قلبی عروقی، بیشترین درصد مرگ ومیرهای ناشی از بیماری های غیرواگیر را به خود اختصاص داده اند. در سال ۲۰۲۰، حدود ۱۰ میلیون نفر در سراسر جهان به علت این بیماری جان خود را از دست دادند، به عبارت دیگر، تقریباً یک مرگ به ازای هر شش مرگ در آن سال ناشی از سرطان بوده است.
او در خصوص تأثیر ریسک فاکتورها بر مرگ ومیر ناشی از سرطان گفت: استعمال دخانیات، عدم تحرک، مصرف الکل، رژیم غذایی نامناسب و همچنین آلودگی هوا خطر مرگ ناشی از این بیماری را افزایش می دهد. به طور تقریبی ۷۰ درصد از مرگ ومیرهای ناشی از سرطان در کشورهای کم درآمد و دارای درآمد متوسط مشاهده می شود. شایع ترین علل مرگ ناشی از سرطان در سال ۲۰۲۰، به سرطان ریه اختصاص دارد. همچنین بعد از سرطان ریه، سرطان های روده بزرگ و مقعد در مراتب بعدی قرار دارند. افزایش شیوع سرطان ریه به میزان قابل توجه، ممکن است به مصرف مداوم تنباکو در آسیا نسبت داده شود.
مدیرکل دفتر مدیریت بیماری های غیرواگیر وزارت بهداشت اعلام کرد که سالانه 79هزار نفر در کشور به دلایل مرتبط با سرطان جان خود را از دست می دهند که معادل 216 مورد در روز می باشد. تخمین زده شده که تعداد مرگ های ناشی از سرطان در ایران تا 15 سال آینده به بیش از دو برابر خواهد رسید. بررسی علل مرگ در کشور نشان می دهد که تقریباً 12 درصد از علل مرگ مرتبط با نئوپلاسم های بدخیم است و مرگ ناشی از سرطان معده یکی از ۱۰ علت اصلی مرگ در ایران محسوب می شود.