در تاریخ ۲۴ فروردین ۱۳۹۹، فیلم «خروج» به کارگردانی ابراهیم حاتمیکیا، به عنوان نخستین اثر سینمایی که در یکی از پلتفرمها به نمایش درآمد، معرفی شد. این فیلم به صورت قابل دانلود نبود و تنها با بلیطی به قیمت ۱۲ هزار تومان به مدت ۱۲ ساعت قابل دسترسی بود. به دنبال آن، آمار فروش آن در اکران آنلاین میزان قابل توجهی نشان داد و پس از آن، فیلم «طلا» به کارگردانی رامبد جوان نیز راهی اکران آنلاین شد. در آن دوره، اکران آنلاین به عنوان یک راهحل برای نجات فیلمهایی که به دلیل شرایط کرونا نمیتوانستند در سینما نمایش داده شوند، تلقی میشد. به مرور زمان، این روند به یک رویه تبدیل شد به گونهای که فیلمها پس از مدت کوتاهی از اتمام نمایش در سینما، وارد شبکه نمایش خانگی میشدند و به اکران آنلاین خود که با هزینه بلیط سینما مطابق بود، ادامه میدادند؛ روندی که همچنان برقرار بوده و اخیراً نیز چندین فیلم معروف روی این پلتفرمها به نمایش درآمدهاند.
مزایا و چالشها
اکران آنلاین فیلمها به ویژه فرصتهای خوبی را برای تهیهکنندگان، پلتفرمها و مخاطبان به وجود آورده است. این امکان به تولیدکنندگان این امکان را میدهد که به فروش آنلاین فیلمهای خود ادامه دهند، به پلتفرمها این امکان را میدهد که بلیتفروشی کنند و برای بینندگان نیز این امکان فراهم میسازد که در خانه و با خرید یک بلیت، همراه با دیگر اعضای خانواده یا دوستان، فیلم را تماشا کنند. با این حال، انتقاداتی نیز به این فضا وارد شده است. یکی از این انتقادات مربوط به قیمت بلیتهاست که به میزان قیمت بلیطهای سینما افزایش یافته است، به طوری که قیمت بلیت از ۱۲ هزار تومان در سال ۱۳۹۹ به ۸۰ هزار تومان در سال ۱۴۰۳ رسیده است. مسئله دوم این است که آیا بلیتفروشی برای این فیلمها ضروری است؛ چراکه در اکران آنلاین، تمامی افراد حتی کسانی که اشتراک پلتفرم را ندارند نیز میتوانند با پرداخت هزینه بلیت فیلم را مشاهده کنند. از سویی دیگر، اعضای پلتفرم که حق عضویت میپردازند همچنان ملزم به خرید بلیت برای تماشای این فیلمها هستند.
مدت زمان اکران فیلمها نیز موضوعی است که به آن انتقاد شده است. درحالی که فیلم «جنگ جهانی سوم» ساخته هومن سیدی ۶ ماه در اکران آنلاین باقی ماند و «عروسی مردم» ۳ ماه، اما معمولاً دیگر فیلمها تنها ۴ هفته در اکران آنلاین میمانند و پس از آن به پلتفرمها منتقل میشوند و با پرداخت حق اشتراک قابل مشاهده هستند.
علاوه بر این، هر فیلمی که در این پلتفرمها به نمایش گذاشته میشود، به فاصله چند ساعت به صورت غیرقانونی در شبکههای ماهوارهای فارسیزبان پخش میشود. به همین دلیل، نحوه اکران این فیلمها میتواند موجب تشدید قاچاق فیلمها گردد و باید تدابیری برای مقابله با این مشکل اندیشیده شود.
مدیریت پلتفرمها با دقت انجام میشود
مدیر روابط عمومی فیلمنت، پلتفرمی که به طور فعال در زمینه اکران آنلاین مشغول است، میگوید: «پلتفرم ما در دو بخش به اکران آنلاین فیلمها میپردازد. یکی از این بخشها سینمای بدنه است که در آن تنوعی در ژانرهای اجتماعی، ورزشی، کمدی و کودک لحاظ شده است.» نغمه دانش آشتیانی میافزاید رویکرد این پلتفرم مربوط به اکران آنلاین این است که فیلمها باید هم از میان فیلمهای تازه اکران شده باشند و هم از فیلمهایی که پیشتر در سینما نمایش داده شدهاند و فرصت اکران آنلاین پیدا نکردهاند.
بخش دیگری که دانش به آن اشاره میکند مربوط به سینمای مستند و کوتاه و فیلمهای غیرتجاری است. او میگوید: «اخیراً فیلم کوتاه «وضعیت اورژانسی» ساخته مریم اسمیخانی از طریق این پلتفرم اکران شده و مورد استقبال خوبی قرار گرفته است. فیلم کوتاه «روز مبادا» کار فائزه عزیزخانی هم، بعد از ده سال از نمایش در سینما، در این پلتفرم اکران شد و به نتیجه خوبی دست پیدا کرد؛ بنابراین ما به اکران این گونه فیلمها ادامه خواهیم داد.»
او به قیمت یکسان بلیت این فیلمها در پلتفرمها اشاره کرده و با توجه به هزینههای آب و برق و نگهداری در سینماها توضیح میدهد: «بلیت اکران آنلاین باید معادل بلیت در سینما باشد، زیرا بایستی مقدار کار و تلاش مشابهی در فضای فیزیکی و آنلاین انجام گیرد. پلتفرمها بر اساس قوانین و مقررات عمل میکنند و اگر سینماها هزینههایی دارند، پلتفرمها نیز هزینههای مربوط به کارمندان و عملیات خود را دارند.»
دانش مورد دیگری را مطرح کرده و به درصدی که از فروش آنلاین این فیلمها به تهیهکننده تعلق میگیرد، اشاره میکند: «پلتفرمها ۷۰ درصد از مبلغ فروش بلیت را به تهیهکننده پرداخت میکنند و ۳۰ درصد آن سهم پلتفرم خواهد بود. این در حالی است که سینمادار، سهم بیشتری از فروش را دریافت میکند.»
او درباره فروش فیلمهایی که به تازگی در فیملنت اکران آنلاین شدهاند، میگوید: «معمولاً در یک هفته اول، فروش فیلمها به اوج خود میرسد و سپس کاهش مییابد؛ لذا ارائه آمار فروش تنها در مقایسه با یکدیگر ممکن است. به طور کلی، فیلم «ویلای ساحلی» کیانوش عیاری در دو هفته نخست اکران آنلاین، فروش معقولی داشت و هماکنون فیلم «عامهپسند» اثر سهیل بیرقی نیز با مخاطب خوبی مواجه شده است.»
فیلمهایی که این روزها در پلتفرمها به نمایش درآمدهاند:
در هر صورت، با همه این رخدادها، اکران آنلاین فیلمها در حال حاضر یک بازار پر رونق را به خود اختصاص داده است. آثاری که اخیراً از اکران سینما به نمایش آنلاین درآمدهاند و برخی از آنها به محبوبیت قابل توجهی دست یافتهاند، شامل موارد زیر است:
سلفی با رستم:
کارگردان: حسین قناعت
بازیگران: امیرحسین صدیق، شقایق فراهانی، آناهیتا همتی، زهرا جهرمی، محمدرضا هدایتی، مرتضی زارع، رامین ناصرنصیر، عباس محبوب، امین چنارانی، میرطاهر مظلومی، علیرضا استادی، راستین عزیزپور، هلیا آهنگری
این فیلم ویژه کودکان درباره دختری به نام هلیا در سن ۱۰ سالگی است که زندگی ظاهراً آرامی دارد و از رازهای پدرش بیخبر است، اما هنگامی که این رازها افشا میشوند، زندگیاش به طرز چشمگیری تغییر میکند.
عامهپسند:
کارگردان: سهیل بیرقی
بازیگران: فاطمه معتمدآریا، باران کوثری، هوتن شکیبا
داستان این فیلم درباره زنی است که بعد از سالها تلاش و زحمت برای زندگی، به خیانت همسرش پیبرده و تصمیم میگیرد با بازگشت به زادگاهش، سبک زندگیاش را تغییر دهد، البته این تغییرات چندان برای جامعهاش قابل قبول نیست.
پرویز خان
کارگردان: علی ثقفی
بازیگران: سعید پورصمیمی، مریم سعادت، خسرو احمدی، حمیدرضا پگاه، بهنام تشکر، علی باقری، المیرا دهقانی، مهدی قربانی
این فیلم زندگینامهای درباره پرویز دهداری، سرمربی تیم ملی فوتبال ایران در دهه ۶۰ است که در روزهای تنهایی و فراموششدن تلاش کرد حماسهای با بازیکنان ناشناخته بیافریند.
آخرین تولد
کارگردان: نوید محمودی
بازیگران: الناز شاکردوست، پدرام شریفی، شیدا خلیق
در این فیلم، داستان در دورانی که طالبان دوباره به قدرت رسیدهاند، آغاز میشود؛ در کابل، که به شدت تحت تأثیر ترس و نگرانی قرار دارد، محمد، پدر خانواده تلاش میکند تا زندگی عادی خود را در شرایط حکومت طالبان حفظ کند.
ویلای ساحلی
کارگردان: کیانوش عیاری
بازیگران: رضا عطاران، پژمان جمشیدی، ریما رامینفر
قصه «ویلای ساحلی» در مورد خانوادهای است که به عنوان سرایدار برای شش ماه مسئول نگهداری از یک ویلا میشوند. چاوش، مالک ویلا، به خاطر تحصیل دخترش، نیم سال در خارج از کشور اقامت خواهد داشت و ویلا را به یونس (پژمان جمشیدی) و همسرش (ریما رامینفر) میسپارد. آنها با سه فرزندشان به آن ویلا نقل مکان نموده و ورود برادرزن یونس (رضا عطاران) به خانه، باعث بروز اتفاقاتی میشود.
رمانتیسم عماد و طوبی
کارگردان: کاوه صباغزاده
بازیگران: الناز حبیبی، حسام محمودی
این فیلم فانتزی درباره داستانهای عاشقانه عماد و طوبی است و اینکه عشق به منزله مهارت از تپش قلب نیز فراتر میرود.
آهو
کارگردان: هوشنگ گلمکانی
بازیگران: علی مصفا، سپیده آرمان، حامد کمیلی، سهیلا رضوی، رضا یزدانی و رضا کیانیان
داستان «آهو» به روایت دختری میپردازد که با انزوای خودخواسته مواجه است و آرزوهایش به سرابی بدل شدهاند، ولی هنوز امید خود را از دست نداده است.
پالایشگاه
کارگردان: مهرداد خوشبخت
بازیگران: بانیپال شومون، امیررضا دلاوری، الهام نامی، علیرضا مسعودی، عبدالرضا نصاری، حیدر رحیمی، پوریا ریحانی، شقایق تنگستانی و نادر سلیمانی
این فیلم در سال ۱۳۵۹ و در زمان جنگ تحمیلی، داستان مهندسان پالایشگاه نفت آبادان را روایت میکند که در تلاشند با امکانات موجود در انبارها، پالایشگاههای دیگری را ترمیم کنند.
هاوایی
کارگردان: بهمن گودرزی
بازیگران: امین حیایی، امیر جعفری، ریحانه پارسا
این فیلم داستان یک ورزشکار را روایت میکند که برای پیشرفت در رشته ورزشیاش، در پی دریافت پناهندگی از یک کشور خارجی است و در این مسیر به اتفاقات عجیبی دچار میشود که او را به یک شخصیت شناخته شده در فضای مجازی تبدیل میکند.
نگهبان شب
کارگردان: رضا میرکریمی
بازیگران: محسن کیایی، تورج الوند، لاله مرزبان، علی اکبر اصانلو، صفورا خوش طینت، فهیمه هرمزی، زهرا اسلامی، پرهام غلاملو، محمدصادق ملک
رسول، نگهبان یک مجتمع مسکونی، عاشق دختری به نام نصیبه است که کم شنوا است. اما با دخالت بهنام، کارفرمای طماع پروژه، زندگی عاشقانهاش دچار مشکلاتی میشود.
گیجگاه
کارگردان: عادل تبریزی
بازیگران: حامد بهداد، باران کوثری، سروش صحت، بهرنگ علوی، امیرحسین رستمی، نادر سلیمانی، بیژن بنفشهخواه، سیاوش چراغیپور
در دهه هفتاد شمسی، معلم ادبیات و ورزش که مربی کلاس کاراته نیز هست، به مادر یکی از شاگردانش علاقهمند میشود و در این میان، دچار حوادث غیرمنتظرهای میگردد که موجب دگرگونی داستان میشود، از جمله کشیده شدن پای جمشید هاشمپور، ستاره فیلمهای اکشن ایرانی در دهه هفتاد به داستان.