احسان جان محمدی، دبیر انجمن صنفی صنعت CNG، از تعطیلی ۳۰۰ جایگاه سی ان جی در دو ماه اخیر به خاطر چالش های اقتصادی خبر داد. او تأکید کرد که ضروری است تا این مسئله ی حق العمل ها در سریع ترین زمان ممکن و ظرف یک تا دو هفته آینده مشخص و اعلام شود تا از تعطیلی های اجباری بیشتر در ارائه خدمات سی ان جی جلوگیری گردد.
جان محمدی در جمع خبرنگاران بیان کرد: کشور با ناترازی های گوناگونی روبرو است، اما از میان آن ها، ناترازی انرژی و ناترازی سوخت از اهمیت بیشتری برخوردارند.
او افزود: این حقیقت که CNG می تواند به عنوان جایگزینی برای بنزین در کاهش ناترازی بنزین عمل کند، واقعیتی انکارناپذیر است، اما در عین حال مشکلاتی که صنعت CNG با آن دست وپنجه نرم می کند، به افزایش ناترازی بنزین دامن زده است.
جان محمدی در ادامه گفت: “موضوع حق العمل برای جایگاه ها امری حیاتی به شمار می آید.” وی توضیح داد که در تاریخ ۳۰ مهرماه سال جاری، مصوبه ای برای افزایش حق العمل جایگاه های سوخت نسبت به سال ۱۴۰۲ صادر شد. طبق این مصوبه، حق العمل جایگاه های سوخت مایع و CNG بیش از ۴۰ درصد نسبت به سال قبل افزایش یافته است که این تصمیم با اعتراضات انجمن صنفی CNG روبرو شد و با توجه به اعتراضات جایگاه داران، به موجب قانون بهبود فضای کسب وکار، این اعتراض در شورای گفت وگو پیگیری شد.
او ادامه داد: تعیین ۴۰ درصد افزایش حق العمل توسط سازمان برنامه با انتقادات کارشناسی مواجه شد، بنابراین این مصوبه دوباره به هیئت دولت ارسال شد تا مورد بازنگری قرار گیرد.
دبیر انجمن صنفی صنعت CNG با اشاره به اینکه موضوع به کمیسیون اقتصادی دولت بار دیگر ارجاع داده شده است، اظهار داشت: در این جلسه که برای نخستین بار با حضور اعضای انجمن صنفی CNG برگزار شد، توافق بر افزایش ۷۰ درصدی حق العمل برای جایگاه های CNG و افزایش ۵۰ درصدی برای جایگاه های سوخت مایع حاصل شد و قرار شد این موضوع در جلسه هیئت وزیران به تصویب برسد.
جان محمدی خاطرنشان کرد: در تاریخ ۱۷ بهمن، هیئت وزیران جلسه ای برگزار کرد، اما بار دیگر این موضوع به کمیسیون اقتصادی دولت ارجاع داده شد. در جلسه ای دیگر که در تاریخ ۲۸ بهمن به ریاست رئیس کل بانک مرکزی برگزار شد، مقرر شد برای تأمین منابع بررسی های بیشتری صورت گیرد و بیان شد که تأمین منابع از محل مصرف کننده نهایی میسر نمی باشد.
او از تعلل در تعیین حق العمل ها و وضعیت نامعلوم آن پس از ۱۱ ماه اشاره کرد و خواستار اقدام فوری در این زمینه شد، چرا که در نهایت فعالان این حوزه با بی سرنوشتی مواجه هستند و در زمان نزدیک به پایان سال با هزینه های مختلفی روبرو هستند.
جان محمدی ادامه داد: اگر این وضعیت ادامه یابد و مصوبه حق العمل تأیید و اعلام نشود، خدمات رسانی جایگاه های CNG به شدت در ایام پایان سال و نوروز با مشکل مواجه خواهد شد. در دو ماه گذشته، از مجموع ۲ هزار و ۵۵۰ جایگاه، ۳۰۰ جایگاه به دلیل مشکلات مالی و عدم تطابق هزینه ها و درآمدها تعطیل شده اند.
او تأکید کرد: لزوم تعیین و ابلاغ فوری موضوع حق العمل ها در یک تا دو هفته آینده وجود دارد تا از افزایش تعطیلی های اجباری در توزیع سی ان جی جلوگیری شود.
وی همچنین اضافه کرد: افزایش حق العمل ها به میزان ۷۰ درصد در مقایسه با مصوبه قبلی که ۴۰ درصد بود، هزینه ای معادل ۱.۳ همت به بار می آورد. در حالی که به علت تعطیلی اجباری برخی جایگاه ها و کاهش خدمات برخی دیگر که شیفت شب را متوقف کرده اند، بیش از ۳ همت بنزین به عنوان جایگزین سی ان جی مصرف شده است. در صورت تصویب و اجرای به موقع مصوبه افزایش ۷۰ درصدی، این ۳ همت ضرر به اقتصاد کشور و تشدید ناترازی بنزین پیشگیری می شد.
جان محمدی همچنین از کاهش قابل توجه مصرف CNG در سال های اخیر خبر داد و اظهار داشت: مصرف روزانه CNG از ۲۴ میلیون مترمکعب در سال ۱۴۰۰ به ۱۸.۹ میلیون مترمکعب کاهش یافته است و در صورت عدم یافتن راه حلی برای مشکلات این صنعت، پیش بینی می شود این رقم در پنج ماه آینده به ۱۶ میلیون مترمکعب کاهش یابد که معنای آن نیاز به ۱.۲ میلیارد دلار بیشتر برای واردات بنزین خواهد بود.
او همچنین اشاره کرد: در حال حاضر سهم CNG در سبد سوخت کشور ۱۴ درصد است، در حالی که طبق برنامه هفتم باید به ۲۴ درصد افزایش یابد. این ظرفیت با جایگاه های فعال که کمتر از ۴۰ درصد ظرفیت خود را استفاده می کنند، وجود دارد و می توان با بهره گیری از همین زیرساخت ها، سهم CNG را از ۱۹ میلیون مترمکعب فعلی به ۳۵ تا حتی ۴۵ میلیون مترمکعب افزایش داد.
محسن جوهری، رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی CNG کشور، در ادامه افزود که “برآوردها نشان می دهد که واردات بنزین در سال ۱۴۰۲ به بیش از ۲ میلیارد دلار می رسد و سال جاری به حدود ۳ میلیارد دلار افزایش یافته است که یکی از دلایل این وابستگی به واردات، بی توجهی به صنعت سی ان جی است.” او همچنین گفت: در دهه ۸۰، سیاست های کلان کشور بر افزایش سهم سی ان جی در سبد سوخت خودروهای سبک متمرکز شده بود و این سیاست موفق به کنترل رشد غیرقابل پیش بینی مصرف بنزین گشت، اما در سال های اخیر، با روندی معکوس، شاهد کاهش سهم CNG در سبد سوخت خودروها هستیم.
جوهری درخصوص دلایل کاهش سهم این سوخت پاک در سبد سوخت خودروهای کشور بیان کرد: یکی از دلایل، کاهش تولید خودروهای دوگانه سوز است. در گذشته، تعداد زیادی از خودروهای داخلی به صورت دوگانه سوز ساخته می شدند، اما تولید این خودروها به طور عمده متوقف شده است؛ این سیاست باعث کاهش شدید تقاضا برای سوخت CNG و افزایش مصرف بنزین شده است.
او همچنین اشاره کرد: عدم اجرای مصوبه شورای اقتصاد برای تبدیل خودروهای بنزینی به دوگانه سوز نیز از دیگر دلایل است؛ شورای اقتصاد در سال ۱۳۹۸ مصوبه ای را برای تبدیل بیش از یک میلیون خودروی بنزینی به دوگانه سوز تصویب کرد که می توانست به کاهش مصرف بنزین کمک کند، اما به دلیل کمبود منابع مالی و عدم وجود برنامه عملیاتی مناسب، این طرح متوقف شده و ظرفیت بالقوه ای که می توانست در کنترل مصرف بنزین مؤثر باشد، از دست رفته است.
جوهری همچنین بیان کرد: عدم واردات خودروهای دوگانه سوز نیز به عنوان عاملی مؤثر در کاهش سهم CNG مطرح می شود و با اینکه بسیاری از کشورها در حال توسعه و واردات خودروهای گازسوز و کم مصرف هستند، ایران سال هاست از این موضوع غفلت کرده است. ورود این خودروها می توانست به کاهش مصرف بنزین و احیای صنعت CNG کمک نماید.
وی همچنین به عدم حمایت از جایگاه های CNG به عنوان یک دلیل دیگر افت سهم این سوخت در تأمین سوخت حمل ونقل اشاره کرد و گفت: جایگاه داران سی ان جی با مشکلات جدی در تأمین هزینه های جاری، پرداخت حق العمل و نگهداری تجهیزات روبرو هستند و بسیاری از این جایگاه ها به دلیل زیان مالی در آستانه تعطیلی قرار دارند و این وضعیت امکان دسترسی به سی ان جی را برای مصرف کنندگان دشوار می کند.
رئیس هیئت مدیره انجمن صنفی CNG ادامه داد: افزایش بی رویه هزینه های جایگاه های سی ان جی، به ویژه مشکلات مربوط به قبوض برق، از دیگر چالش های جدی این صنعت است؛ در سال جاری، هزینه برق جایگاه ها به شدت افزایش یافته و با توجه به اینکه حق العمل جایگاه داران متناسب با این افزایش هزینه ها بازنگری نشده، پرداخت دیون دولتی و حتی حقوق کارکنان برای بسیاری از جایگاه ها به امری غیرممکن بدل شده است.
جوهری نتیجه این سیاست های اشتباه را کاهش مصرف CNG و افزایش وابستگی به بنزین دانست که به طور مستقیم نیاز به واردات سوخت را افزایش می دهد. اگر دولت به جای حمایت از سی ان جی، میلیاردها دلار صرف واردات بنزین کند، نه تنها هزینه های کشور رشد خواهد کرد، بلکه امنیت انرژی کشور نیز در معرض خطر قرار می گیرد.
وی در پایان بیان کرد: چند روز پیش، جایگاه داران با نصب بنرهایی هشدار دادند که در شرایط کنونی فعالیت شبانه روزی برای آن ها ممکن نیست و در حال حاضر بسیاری از جایگاه ها در تلاشند تا شیفت شب خود را تعطیل کنند تا از هزینه ها بکاهند؛ نصب این بنرها که بازتاب شرایط نامناسب کاری آن هاست، فقط یک اعتراض نمادین نیست، بلکه فریادی برای شنیده شدن مشکلات آن ها است.
جوهری تصریح کرد: جایگاه داران همیشه در کنار مردم و دولت بوده اند، اما اکنون احساس می کنند که دولت آن ها را تنها گذاشته است. اگر مطالبات آن ها مورد توجه قرار نگیرد، چه کسی باید پاسخگوی مشکلاتی باشد که ممکن است در تأمین سوخت CNG پیش بیاید؟