کتاب «جهانبینی چینی: روشنسازی چهره چین بهمنظور جلوگیری از منازعات جهانی» اثر دیوید دائوکویی لی و با ترجمه محمدرضا نوروزپور، توسط انتشارات خبر امروز به چاپ سوم رسیده است. این اثر با سرعتی چشمگیر از زمان انتشار نخست، به یکی از منابع معتبر برای پژوهشگران روابط بینالملل، دانشگاهیان و فعالان حوزه سیاست خارجی تبدیل گشته است.
این کتاب شامل مقدمههایی از محمد کشاورززاده، سفیر پیشین ایران در چین، و محمدفرهاد کلینی، تحلیلگر ارشد در عرصه مسائل راهبردی است و از همان آغاز بهعنوان یک مرجع معتبر در شناخت بُعد سیاسی و راهبردی چین مطرح شده است.
یکی از بخشهای بسیار جالب این کتاب، توصیف زنده نویسنده از مناظره مشهور «مانک» در شهر تورنتو است؛ جایی که دائوکویی لی در کنار هنری کیسینجر، نایل فرگوسن و فرید زکریا در برابر هزاران نفر به بحث درباره این سوال میپردازند که «آیا قرن بیست و یکم به چین تعلق دارد؟» این روایت، که آغازگر کتاب نیز هست، خواننده را به قلب یکی از حائز اهمیتترین گفتگوهای استراتژیک جهانی میبرد.
در ادامه، کتاب به بررسی نحوه عملکرد چین در مواجهه با بحرانهای بزرگ میپردازد؛ از تصمیمسازیهای دولت مرکزی تا چگونگی گذر از بحران مالی سال ۲۰۰۸. نویسنده با ارائه نمونههایی واقعی از برگزاری جلسات، سیاستها و مدلهای مدیریت ریسک، تصویری عمیق از پشتصحنه اقتصاد سیاسی چین ارائه میدهد؛ تصویری که در اغلب منابع غربی یا بهطور نادرست نمایش داده میشود و یا به سادگی در دسترس نیست.
فصل مربوط به فساد نیز از بخشهای خواندنی و منحصر به فرد این اثر محسوب میشود. لی با اتکا به تجربیات نزدیک خود از دنیای حکمرانی چین، نمونههای مشخص و مشروحی از پروندههای واقعی فساد در حزب، ارتش و دولت را بیان میکند و توضیح میدهد که چرا چین، بر خلاف تصویر رسانهای غرب، از شدیدترین شیوههای تنبیهی و کنترلی در مقابله با فساد بهره میبرد. این بخش بهویژه برای خوانندگان ایرانی جالب است، زیرا آنها میتوانند مقایسهای میان ساختارهای کنترل فساد در چین و ایران انجام دهند.
در اوج کتاب، فصلی تحت عنوان «جهانبینی چین» وجود دارد؛ فصلی که به تبیین نگاه این کشور به آینده جهان، حساسیت آن نسبت به «جنگ سرد جدید»، برداشت آن از سیاستهای ایالات متحده و روش تفسیرش از نظم بینالملل میپردازد. نویسنده بهخوبی نشان میدهد که چگونه سوءتفاهمهای فرهنگی، تاریخی و سیاسی میتواند منجر به بروز تنشهای جهانی شود و چرا غرب هنوز به چین نه از دید واقعیات، بلکه از زاویه ترسها و کلیشههای قدیمی مینگرد.
این کتاب بهویژه برای پژوهشگران روابط بینالملل، سیاستگذاران و تحلیلگران حوزه سیاست خارجی به عنوان یک منبع نادر و باارزش شناخته میشود؛ زیرا لایههای عمیق تصمیمگیری در چین را نه از منظر خارجی، بلکه از دیدگاه چینیها توضیح میدهد. همچنین برای مدیران دولتی و فعالان اقتصادی که در تعامل با چین هستند، این کتاب ضروری است، چرا که مقدمههای آن تأکید میکنند که بدون درک ذهنیت حاکم بر تصمیمگیران چینی، هیچ اقدام یا توافقی به نتایج مطلوب نخواهد رسید. روزنامهنگاران و علاقهمندان به رسانه نیز میتوانند از این کتاب بهرهای وافر ببرند، زیرا بینش واضحی از چگونگی شکلگیری چینهراسی در جهان و نقش رسانهها در تشدید یا کاهش آن ارائه میدهد. در نهایت، علاقهمندان عمومی که به جهان امروز توجه دارند نیز از روایت سلیس، مثالها و تحلیلهای قابل فهم این اثر لذت خواهند برد.
اهمیت مطالعه این کتاب از آن روست که تصویر غالب از چین در رسانههای جهانی، به طرز عجیبی با سوءتفاهم، اغراق و روایتهای یکجانبهٔ غالباً غربی تلفیق شده است. در دنیایی که ظهور چین یکی از بزرگترین تحولات ژئوپلیتیک قرن بهشمار میرود، نادیده گرفتن این تغییر به معنای بیاعتنایی به آینده است. دیوید دائوکویی لی که خود در ساختار حکمرانی چین فعالیت داشته، تصویری بیواسطه و معنادار از جامعه و سیاست این کشور ارائه میدهد؛ تصویری که درک آن برای ایران، به عنوان کشوری که درگیر همکاریهای راهبردی با چین است، از اهمیت ویژهای برخوردار است. این کتاب با ترجمهای دقیق و مقدمههایی روحبخش، یکی از شفافترین و مستندترین روایتهای ذهنیت چینی را به خوانندگان فارسیزبان عرضه میکند و مطالعهاش نهتنها توصیهای است، بلکه نیاز تحلیلی برای فهم دنیای آینده بهشمار میآید.