بر پایه گزارش ایرنا، سید محمد اتابک به منظور مشارکت در اجلاس شورای عالی اتحادیه اقتصادی اوراسیا عازم روسیه شده و در نخستین دقایق ورود خود به سن پترزبورگ در شامگاه چهارشنبه پنجم دی ماه ۱۴۰۳ اظهار داشت: یکی از جامع ترین و تأثیرگذارترین پیمان هایی که میان کشورهای همسایه ما به امضاء رسیده، پیمان اوراسیا است.
وی با اشاره به حضور معاون اول رئیس جمهور در نشست پیشین مجمع اقتصادی اوراسیا که در ارمنستان برگزار شد و همچنین تلاش های انجام شده توسط دولت قبل، یادآور شد که در آن اجلاس، عضویت ناظر جمهوری اسلامی ایران در اتحادیه اوراسیا به تصویب رسید و سپس این موضوع از سوی سران کشورهای عضو نیز تایید شد.
وزیر صنعت، معدن و تجارت همچنین بیان کرد که جمهوری اسلامی ایران و پنج کشور وابسته به اتحادیه اقتصادی اوراسیا در دی ماه ۱۴۰۲ توافقنامه ای به منظور تجارت آزاد امضا کردند و مجلس شورای اسلامی به تازگی کلیات این توافق را مورد تأیید قرار داد؛ اقدامی که می تواند به عنوان نقطه عطفی در تحقق این قرارداد به نفع اقتصاد کشور محسوب شود.
وی ادامه داد که با عملی شدن تجارت آزاد با اتحادیه اوراسیا، بازار ۲۴۰ میلیون نفری کشورهای عضو این اتحادیه به طور گسترده تری برای ایران قابل دسترسی خواهد بود و اینکه کشورهای عضو این اتحادیه در زمینه اقتصادی از قدرت های زیادی برخوردارند، بنابراین با اجرایی شدن این قرارداد، فرصت های بیشتری برای صادرات، بازار و همکاری های اقتصادی برای ایران فراهم خواهد شد.
اتابک به سفر اخیر وزیر تجارت و صنعت ازبکستان به ایران نیز اشاره کرد و گفت که در این سفر درباره تعیین تعرفه ۵۰ درصدی گمرکی برای برخی اقلام توافقاتی انجام شده و در مورد ارمنستان نیز در حال تهیه چنین فهرستی هستیم.
وی افشا کرد که دولت چهاردهم در صدد گسترش روابط اقتصادی و سیاسی با همسایگان قرار دارد و سفرهای مکرر دکتر مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، به کشورهای همسایه نشان دهنده ابعاد عملی تلاش ها در بهبود وضعیت اقتصادی کشور است.
وزیر صمت افزود که نمایشگاه بین المللی اوراسیا در تهران در اسفندماه ۱۴۰۳ برگزار می شود و بسیاری از کشورهای منطقه برای شرکت در این نمایشگاه در زمینه های معدنی، ماشین آلات و دیگر بخش های صنعت و تجارت آمادگی خود را اعلام کرده اند.
وی تصریح کرد که برگزاری این نمایشگاه ها و ارتباطات بین مقامات کشورهای مختلف با ایران نشان می دهد که تلاش ها برای محصور کردن و منزوی کردن کشور ناکام مانده و ما باید بیشتر در جهت بهبود وضعیت اقتصادی کشور کوشش کنیم.
وزیر صنعت، معدن و تجارت در شامگاه چهارشنبه با استقبال استاندار و شهردار سن پترزبورگ، سفیر کشورمان در روسیه و برخی مقامات اتحادیه اوراسیا به سن پترزبورگ وارد شد.
محمدعلی دهقان دهنوی، معاون وزیر صمت و رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، وی را در این سفر همراهی می کند.
اجلاس سران کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا روز پنجشنبه ششم دی ماه ۱۴۰۳ در سن پترزبورگ برگزار می شود که در آن بررسی عضویت ناظر ایران در این اتحادیه و ایجاد بازار مشترک نفت و گاز به عنوان محورهای مهم در دستور کار قرار دارد.
قبل از این، دیمیتری ولواچ، معاون وزیر توسعه اقتصادی فدراسیون روسیه، در تاریخ ۱۳ آذرماه ۱۴۰۳ اعلام کرده بود که درخواست جمهوری اسلامی ایران برای عضویت ناظر در اتحادیه اقتصادی اوراسیا در نشست معاونان نخست وزیران این اتحادیه تأیید شده است، تصمیمی که نیاز به تایید سران این اتحادیه دارد.
یوری اوشاکوف، دستیار رئیس جمهور روسیه در امور سیاست خارجی، نیز در روز دوشنبه سوم دی ماه ۱۴۰۳ درباره این موضوع گفت: در نشست سران اتحادیه اقتصادی اوراسیا، اسنادی به منظور اعطای وضعیت ناظر به ایران در این اتحادیه امضا خواهد شد.
الکسی اورچوک، معاون نخست وزیر روسیه، نیز در تاریخ سوم دی ۱۴۰۳ اظهار داشت که سازوکار عضویت ناظر در اتحادیه اقتصادی اوراسیا به گونه ای طراحی شده که تعهداتی را بر کشور ناظر تحمیل نمی کند، در حالی که به آن اجازه مشارکت در چارچوب های کاری این اتحادیه و دسترسی به اطلاعات مربوط به فعالیت های آن داده می شود.
اتحادیه اقتصادی اوراسیا یک نهاد اقتصادی میان دولتی شامل کشورهای بلاروس، قزاقستان، روسیه، قرقیزستان و ارمنستان به حساب می آید. اعضای ناظر این اتحادیه شامل ازبکستان، مولداوی و کوبا هستند.
این اتحادیه حدود ۱۰ سال پیش در سال ۲۰۱۴ تأسیس شده است.
پیش تر در دی ماه سال ۱۴۰۲، جمهوری اسلامی ایران توافقنامه ای به منظور تجارت آزاد با اتحادیه اقتصادی اوراسیا امضا کرد که عملی شدن آن نیاز به تصویب در مجالس کشورهای عضو و نیز مجلس شورای اسلامی دارد.
کلیات لایحه مرتبط با این قرارداد در تاریخ دوم دی ماه ۱۴۰۳ در مجلس شورای اسلامی مورد تأیید قرار گرفت. بر اساس اطلاعات به دست آمده، مجالس پنج کشور طرف قرارداد پیشتر این توافقنامه را تصویب کرده اند.
تقریباً دو ماه پس از اتمام مراحل قانونی و نهایی شدن تصویب این توافقنامه در مجالس کشورهای طرف قرارداد، این قرارداد به مرحله اجرایی درمی آید و حدود ۸۷ درصد از صادرات کالاهای ایرانی به کشورهای عضو اتحادیه اقتصادی اوراسیا بدون تعرفه گمرکی خواهد بود و به طور مشابه، صادرات این کشورها به ایران نیز از این مزیت برخوردار خواهد شد.
با اینکه هنوز توافق تجارت آزاد میان طرفین اجرایی نشده است، سرویس مطبوعاتی اتحادیه اقتصادی اوراسیا پیشتر به ایرنا اطلاع داده بود که حجم تجارت این اتحادیه با جمهوری اسلامی ایران در ۹ ماه ابتدایی سال ۲۰۲۴ میلادی نسبت به مدت مشابه سال گذشته، ۱۱ درصد افزایش یافته است.
دکتر مسعود پزشکیان، رئیس جمهور، نیز در تاریخ ۱۲ آذرماه ۱۴۰۳ در دومین گفت وگوی تلویزیونی خود با مردم اعلام کرد که در اجلاس اوراسیا قرار است ایران به عنوان عضو ناظر معرفی شود تا بتوانیم با کشورهای عضو این اتحادیه تعاملات تجاری با تعرفه های پایین یا بدون تعرفه داشته باشیم. این وضعیت فرصتی برای ایجاد بازارهایی فراهم می کند که تولیدکنندگان و بازرگانان ما می توانند با تعرفه های کاهش یافته در این بازارها حضور پیدا کنند.