مدیر روابط عمومی انجمن داروسازان کشور در گفت وگویی با خبرآنلاین اظهار داشت: «در زمینه داروهای تنفسی و آسم، با کمبود شدید اسپری های تنفسی مواجه هستیم. واردات عمده این اسپری ها از هند به حالت تعلیق درآمده است. دیگر داروها نیز وجود دارند که توزیع آنها به شکل سهمیه ای و به مقدار کم انجام می گیرد؛ مانند: متی مازول (برای درمان اختلالات تیروئیدی) و وارفارین (برای مقابله با لخته های خون).»
مشکل سرکوب قیمت دارو و نگه داشتن آن در سطح پایین، یکی از چالش هایی است که صنعت دارو در چند سال اخیر با آن دست به گریبان بوده است. به واقع، «قیمت گذاری دستوری» موجب شده تا کارخانجات توان تولید خود را از دست بدهند، زیرا قیمت های تعیین شده به هیچ وجه با هزینه های واقعی تولید دارو مطابقت ندارد و این روند فروش بیشتر به زیان صنعت داروسازی کشور بوده است.
دکتر هادی احمدی، مدیر روابط عمومی انجمن داروسازان ایران، با توضیح این وضعیت به خبرآنلاین می گوید: «با پایان موجودی داروهای خاص و افزایش کسری بودجه، تأمین و توزیع دارو به دلیل افزایش قیمت مواد اولیه با موانع زیادی روبرو شده است. بنابراین، درخواست های مکرر کارشناسان این حوزه بر این موضوع تأکید دارد که قیمت ها باید اصلاح شوند تا تولیدکنندگان بتوانند به فعالیت ادامه دهند و صنعت داروسازی را در چرخه اقتصادی حفظ نمایند. بنابراین هدف، بازنگری و منطقی سازی قیمت هاست و نه صرف افزایش آنها؛ که این موضوع به نفع هم مردم و هم صنعت داروسازی خواهد بود.»
کارشناسان حوزه دارو نیز معتقدند که حداقل افزایش قیمت دارو به ۵۰ درصد رسیده است، ولی برخی داروها تا حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد و بعضی دیگر بیش از ۱۰۰ درصد افزایش قیمت را تجربه کرده اند، و این روند احتمالاً ادامه دار خواهد بود؛ چرا که برای برخی از کارخانه ها این افزایش قیمت از طریق روندهای اداری و رسمی اعمال شده و شرکت های دیگر نیز به زودی این فرآیند را دنبال خواهند کرد.
هادی احمدی
کمبود دارو؛ مشکلی پایدار که عادی نمی شود
به گفته احمدی، کمبود دارو حتی در کشورهای پیشرفته نیز امری غیرعادی نیست و به طور معمول به صورت مقطعی بروز می کند و لذا نباید ایجاد نگرانی کند.
او تأکید می کند: «ما تا این لحظه موفق شدیم تقریباً ۹۸ درصد از داروهای مورد نیاز را در داخل کشور تولید و تأمین کنیم تا از بروز کمبود برای مردم جلوگیری شود، اما این موضوع در برخی مقاطع به وضوح بیشتر نمود پیدا می کند. در میانه این وضعیت، گاهی ظرفیت تولید دارویی مطلوب است، اما متوجه می شویم که برخی برندها نایاب می شوند؛ مثلاً یک دارو ممکن است توسط ۱۰ کارخانه تولید شود، اما در یک دوره زمانی خاص محصولات یک یا دو کارخانه دچار کمبود شوند. این موضوع ممکن است از دید سازمان غذا و دارو به عنوان کمبود دارویی تعریف نشود، اما در سطح جامعه به عنوان کمبود محسوب می شود. مثلاً بر اساس اظهارات وزیر بهداشت، دکتر ظفرقندی، تا یک ماه گذشته تقریباً ۲۰۰ تا ۳۰۰ قلم دارو از لحاظ برندی دچار کسری بوده ایم.
دکتر محمد طاهری، کارشناس حوزه دارو نیز به خبرآنلاین بیان می کند: «کمبود در ذخایر دارویی کشور پدیده ای جدید نیست و صنعت داروسازی از گذشته با چالش های این چنینی دست و پنجه نرم می کند؛ گاهی اوقات آنتی بیوتیک ها نایاب می شوند و گاهی دیگر، داروهای مخصوص بیماران خاص. این کمبود حالتی شبیه به یک غول چند سر دارد که با حذف یک سر، سر دیگر آشکار می شود. به عبارتی، این معضل به صورت همیشگی وجود دارد و از آن جایی که به طور بنیادین حل نشده، در زمان های مختلف و به دلایل متفاوت در دسته های مختلف دارو نمایان می شود و خود را نشان می دهد.»
اکنون با کمبود کدام داروها روبرو هستیم؟
مدیر روابط عمومی انجمن داروسازان کشور در پاسخ به این سؤال بیان می کند: «در زمینه داروهای تنفسی و آسم، با کمبود اسپری های تنفسی مواجه هستیم. واردات عمده این اسپری ها از هند به دلیل دلایل نامشخص در حال حاضر متوقف شده است. سایر داروها نیز که توزیع شان محدود و سهمیه ای است، از جمله: متی مازول (برای درمان اختلالات تیروئیدی) و وارفارین (برای درمان لخته های خون).»
طاهری در ادامه تصریح می کند: «نمی توان گفت که در حال حاضر در یک حوزه خاص، با کمبود کلی دارو مواجه ایم، خوشبختانه چنین نیست و تنها برخی داروها در حوزه های مختلف کمیاب شده اند. این عارضه ممکن است به دلیل توقف واردات برخی از آنها به خاطر نوسانات ارزی یا مشکلات تولیدکنندگان در تأمین مواد اولیه باشد. علاوه بر این، ممکن است دارو در کارخانه موجود باشد، اما به دلیل انتظار برای اعمال افزایش قیمت، عرضه نشود.»
او همچنین اشاره می کند: «در زمینه بیماری های خاص، داروی اکسجوا (از دسته داروهای ضدسرطان) و در حوزه دیابت، چند نوع انسولین مانند لِوِمیر در دسترس کمتری قرار دارد. در مورد بیماری های اعصاب و روان اما کمبود قابل توجهی نداریم و تنها برخی از قرص ها در بازار دارو کمتر موجود است.»
احمدی در پایان اشاره می کند که: «در برخی مواقع، کمبود دارو منجر به شکل گیری نیاز القایی در بیماران می شود و آنها تمایل دارند برای اجتناب از کمیاب شدن، در هر بار خرید دارو، داروهای مورد نیاز خود را برای چند ماه آینده تهیه کنند؛ موضوعی که به نوبه خود بر کاهش ذخایر دارو تأثیر دارد. بر همین اساس، لازم است در تولید یا واردات دارو، این نکته مورد توجه قرار گیرد و تأمین به میزان بیشتری از نیاز جامعه انجام شود تا دغدغه بیماران کاهش یابد.»