کارشناسان استرالیایی اعلام کردهاند که شهروندان این کشور در معرض یکی از بالاترین سطوح پرتو فرابنفش خورشیدی (UV) در کره زمین قرار دارند.
در حالی که غالباً تمرکز ما بر روی پیشگیری از آسیبهای ناشی از اشعه ماوراء بنفش بر پوست است، ضروری است که به محافظت از چشمان خود نیز در برابر این اشعههای مضر توجه کنیم.
در تابستان گذشته، تنها ۶۰ درصد از استرالیاییها که در زمان اوج تابش UV در فضایی باز قرار داشتند، اذعان کردند که از عینک آفتابی استفاده میکنند.
با این حال، عینک آفتابی تنها یک وسیله زیبا نیست. در ادامه، به بررسی اهمیت این وسیله برای سلامت چشمها و پوست پرداخته و نکات لازم برای انتخاب یک عینک آفتابی مناسب را ارائه خواهیم داد.
اشعه ماوراء بنفش چیست؟
اشعه ماوراء بنفش نوعی انرژی است که از منابعی همچون خورشید متصاعد میشود. این اشعه به سه نوع تقسیم میشود: UVA، UVB و UVC. اشعههای UVA و UVB مسئول آسیبهای ناشی از نور خورشید به پوست و چشمهای ما هستند.
این اشعه میتواند بهصورت مستقیم به ما برسد یا از سطوحی مانند آب، ماسه و برف منعکس شود. بر خلاف دیگر انواع انرژی که خورشید تولید میکند (نور مرئی و تابش مادون قرمز)، ما نمیتوانیم تابش UV را ببینیم یا حس کنیم.
به همین دلیل نمیتوانیم جهت بررسی شدت سطح UV به آسمان صاف یا دمای محیط متکی باشیم.
به جای آن، ما از شاخص UV به عنوان معیاری از سطوح پایین (۱-۲) تا شدید (۱۱+) استفاده میکنیم.
مقامات بهداشتی توصیه میکنند زمانی که شاخص UV به عدد ۳ یا بیشتر برسد، باید از خود در برابر نور خورشید محافظت کنیم که شامل محافظت از چشمها نیز میباشد.
نور ماوراء بنفش چگونه بر چشمان ما تأثیر میگذارد؟
طبق گزارش نشریه تخصصی «مدیکال اکسپرس»، قرار گرفتن طولانی مدت در معرض اشعه ماوراء بنفش میتواند اثرات کوتاهمدت و بلندمدت بر روی پوست و چشمانمان داشته باشد.
در کوتاهمدت، ممکن است به نور حساس شویم یا به مشکل فوتوکراتیت دچار شویم، که این حالت گاهی اوقات به «برف کوری» معروف است.
فوتوکراتیت به نوعی سوختگی در قرنیه است (سطح شفاف و گنبدی شکل در جلوی چشم که نور را به داخل میبرد) و منجر به درد، قرمزی و سوزش در چشم میشود. درمان فوتوکراتیت معمولاً به استراحت چشم از نور و استفاده از قطره چشم بستگی دارد.
اما اثرات ناشی از مواجهه طولانیمدت با اشعه UV میتواند بسیار جدیتر باشد.
این وضعیت ممکن است به رشد ناخنک در چشم منجر شود. این رشد در صورتی که به روی قرنیه باشد، میتواند دید را مختل کرده و نیاز به جراحی داشته باشد.
علاوه بر این، مواجهه بیش از حد با اشعه ماوراء بنفش میتواند تسریع کننده پیشرفت آب مروارید (که در آن عدسی چشم کدر میشود و دید را تاریک میکند) یا حتی باعث بروز سرطان در پوست اطراف چشم و پلک شود.
مواجهه با اشعه ماوراء بنفش میتواند برای کودکان خطرناکتر باشد، چون عدسی چشم آنها نمیتواند نور UV را به خوبی فیلتر کند – لذا استفاده از عینک آفتابی برای کودکان اهمیت بالایی دارد.
و اما پوست؟
اشعه ماوراء بنفش میتواند موجب تسریع در فرآیند پیری پوست شود.
این اشعه به تجزیه پروتئینهای موجود در پوست که به حفظ انعطافپذیری آن کمک میکنند، مانند الاستین و کلاژن، منجر شده و میتواند التهابهای کمدرجه ایجاد کند.
بدون عینک آفتابی، تمایل داریم برای کاهش نور وارده به چشمانمان، بیشتر پلکهایمان را ببندیم و این حرکات مکرر میتواند به ایجاد چین و چروک در اطراف چشمها کمک کند.
عینک آفتابی مناسب چیست؟
در استرالیا و نیوزیلند، هر عینک با لنزهای رنگی باید دارای برچسبی باشد که دستهبندی محافظتی آن را نمایش دهد. این برچسبها تحت نظارت استانداردهای استرالیا/نیوزیلند قرار دارند.
لنزها به پنج دسته تقسیم میشوند:
دستههای ۰-۱ تحت عنوان «عینکهای مطابق مد» شناخته میشوند. آنها ظاهر عینک آفتابی دارند اما در واقع محافظت کمی در برابر اشعه ماوراء بنفش ارائه میدهند یا ممکن است اصلاً حفاظتی نداشته باشند.
دسته ۲ سطح متوسطی از کاهش تابش نور خورشید و حفاظت مناسب در برابر اشعه ماوراء بنفش را فراهم میآورد.
دسته ۳ سطح بالایی از کاهش تابش نور خورشید و محافظت خوب در برابر اشعه ماوراء بنفش را ارائه میدهد.
لنزهای دسته ۴ فوقالعاده تیره هستند و تنها برای استفاده در شرایطی با نور بسیار شدید، مانند کوهنوردی یا فعالیت در دریا توصیه میشوند. این لنزها برای رانندگی به شدت تاریک هستند.
چه نکات دیگری باید در نظر داشت؟
یک عینک آفتابی باکیفیت ضرورتاً گرانقیمت نیست. عامل حفاظت از اشعه مهمتر از قیمت آن است – بنابراین همواره برچسب کیفیت و استاندارد محصول را بررسی کنید تا بدانید چقدر در زمینه مسدود کردن اشعه UV عملکرد دارند.
عینکهای آفتابی که نزدیک به چشم قرار میگیرند و بهخوبی صورت را پوشش میدهند، بهترین حفاظت را در برابر اشعههای مستقیم و منعکس شده UV فراهم میکنند.
لنزها همچنین میتوانند پلاریزه شوند و هر گونه امواج نوری افقی را مسدود کنند.
برخی از عینکهای آفتابی ممکن است از اصطلاح «عامل محافظت از چشم» (EPF) استفاده کنند. امتیاز EPF مبنای محاسبهاش بر اساس این است که یک عینک آفتابی تا چه میزان میتواند از چشمان شما در برابر UVA و UVB بر اساس طراحی لنز و قاب محافظت کند. به دنبال EPF با عدد ۹ یا ۱۰ باشید.
برچسب «UV۴۰۰» نیز بهمنظور اطلاع از ۱۰۰ درصد حفاظت در برابر اشعه UV مفید است.
محافظت از چشمان در تمام فصول
نور خورشید میتواند برای چشمان ما مفید باشد.
به عنوان نمونه، نور صبحگاهی خورشید به ما کمک میکند تا ساعت بیولوژیک بدن خود را تنظیم کنیم و همچنین رشد مناسب چشمها در کودکان را تقویت مینماید. این نور برای تولید ویتامین D در بدن نیز ضروری است.
اما اصل اعتدال کلیدی است. بهترین رویکرد برای بهرهمندی از فواید نور خورشید در تابستان، spending چند دقیقه در معرض نور خورشید در اوایل صبح یا بعدازظهر است. در اواخر پاییز و زمستان که شاخص UV کمتر از ۳ است، قرار گرفتن در فضای باز در زمان ظهر مفید خواهد بود.
از آنجایی که در تمام طول سال در معرض اشعه ماوراء بنفش هستیم، استفاده از عینک آفتابی در هر فصلی مناسب و سودمند است. در تابستان، به کارگیری کلاه لبهپهن و ضدآفتاب و همچنین محدود کردن زمان قرارگیری در معرض نور خورشید در اوج ساعتهای تابش UV نیز به حفظ سلامت چشم و پوست کمک خواهد کرد.