زوال عقل به عنوان یک عارضه پزشکی می تواند به علت بیماری های متنوعی بروز کند که بر توانایی های شناختی و رفتارهای فرد اثر می گذارند و به سلامت روان شناختی، اجتماعی و رفتاری افراد و اطرافیان آن ها آسیب رسانده و تأثیرگذار باشد. طبق جدیدترین آمار سازمان بهداشت جهانی، در حال حاضر حدود ۵۵ میلیون نفر در سطح جهانی به این عارضه دچار هستند و هر ساله حدود ۱۰ میلیون مورد جدید شناسایی می شود.
تحقیقات علمی نشان دهنده شناسایی چهار نوع مختلف از زوال عقل است که شامل زوال عقل عروقی، زوال عقل با اجسام لوی، زوال عقل فرونتوتمپورال و بیماری آلزایمر می باشد. افزون بر این، نوع پنجم نیز وجود دارد که می تواند ترکیبی از دیگر انواع باشد.
یافته های منتشرشده در مقاله ای با عنوان «نوروسایکولوژی دمانس (زوال عقلی)» در پنجمین کنفرانس ملی مطالعات آسیب شناسی روانی و روش های نوین درمان، نشان می دهد که بیماری های عروقی در علت شناسی زوال عقل در مواردی که ارتباط مستقیمی میان مشکلات عروقی مغز و بروز زوال عقل وجود دارد، نقش دارند. ظهور زوال عقل عروقی معمولاً ممکن است ناگهانی باشد یا به طور دوره ای با الگوی نوسانی از افزایش و توقف پیشرفت بیماری همراه شود و به مشکلات جسمی نظیر بی اختیاری ادرار، کاهش تحرک و عدم تعادل منجر گردد. این نوع زوال عقل معمولاً نشان دهنده وجود بیماری هایی است که در نتیجه اختلالات شناختی ناشی از بیماری های عروقی مغز یا آسیب های ناشی از خونریزی مغزی اتفاق می افتد.
اگرچه بیشتر تحقیقات به ارتباط بین زوال عقل و سکته های مغزی ایسکمیک که به دلیل مسدود شدن عروق مغزی ایجاد می شود، متمرکز شده است، اما مطالعه جدیدی که در مجله سکته مغزی منتشر شده به رابطه میان موارد خونریزی نیز پرداخته است.
محققان بیان می کنند: «ما به طور مداوم شاهد افزایش خطر ابتلا به زوال عقل، با هر نوع خونریزی هستیم». این نکته به این معناست که افرادی که دچار خونریزی داخل جمجمه ای شده اند، باید به طور مرتب از نظر میزان اختلالات شناختی مورد بررسی قرار گیرند تا نتایج این ارزیابی بتواند به تصمیم گیری های مربوط به مراقبت های آتی بیماران و خانواده های آنان کمک نماید.
با استفاده از تاریخچه بیمه، محققان ارزیابی کرده اند نزدیک به ۱۵ هزار نفر را که انواع خونریزی های داخل جمجمه ای داشته و منجر به تجمع خون در بافت مغز یا زیر جمجمه گردیده بودند.
بر اساس اطلاعات دریافتی از سایت مدیکال، خونریزی ممکن است به دنبال آسیب های سر پیش آید، ولی محققان بر مواردی که به طور خودبه خودی روی می دهند تمرکز کردند. آن ها دریافته اند که طی میانگین ۵.۶ سال بعد از خونریزی داخل جمجمه ای، خطر اولین تشخیص زوال عقل در این افراد دو برابر افزایش یافته است، در حالی که این نسبت در مقایسه با بیش از دو میلیون نفری که خونریزی نداشتند، متفاوت است.
نتایج این تحقیق و دیگر پژوهش های علمی نشان دهنده این واقعیت است که خونریزی ها با عوارض شناختی بعدی در ارتباط می باشند. به عنوان مثال، تحقیقی که براساس سوابق پزشکی در دانمارک انجام شده نشان می دهد ۱۱.۵ درصد از افرادی که دچار پارگی رگ های خونی مغز شده اند به زوال عقل مبتلا شده اند که رقمی حدود ۲.۵ برابر بیشتر از جمعیت عمومی است. به علاوه، سکته های مغزی ایسکمیک که اغلب ناشی از لخته های خون هستند، به طور متوسط خطر ابتلا به زوال عقل را تا حدود ۱.۷ برابر افزایش می دهند.
اما سؤال این است که چرا خونریزی داخل جمجمه ای ریسک ابتلا به زوال عقل را تقویت می کند؟ چندین دلیل احتمالی وجود دارد؛ ممکن است خونریزی ها به طور مستقیم با تحریک تجمع پروتئینی به نام آمیلوئید بتا در مغز و رگ های خونی موجب بروز زوال عقل شوند که این مسأله می تواند موجب اختلال در عملکرد مغز گردد. یا ممکن است خونریزی و زوال عقل به طور غیرمستقیم به هم مرتبط باشند؛ زیرا عوامل مشترکی نظیر آسیب مزمن به عروق خونی در مغز خطر ابتلا به هردو نوع آسیب را افزایش می دهد.
با توجه به شواهد بیشتری که نشان می دهد زوال عقل می تواند پس از بروز خونریزی ها تحقق یابد، باید پیامدهای آن را جدی گرفت. به عنوان مثال، بررسی ایمنی درمان های ضد آمیلوئید بتا در بیماران آلزایمری که دچار خونریزی شده اند باید به یکی از اولویت های تحقیقاتی تبدیل شود.
محققان به این نتیجه گیری رسیده اند که از آنجایی که روش های درمانی نوین برای خونریزی های داخل جمجمه ای ممکن است به افزایش طول عمر بیماران پس از وقوع حادثه بینجامد، انجام مطالعات بیشتر برای بررسی نقش خونریزی ها در انواع مختلف زوال عقل ضروری است.