آلزایمر شایعترین نوع زوال عقل است که یک بیماری پیشرونده و تخریبکننده عصبی محسوب میشود. این بیماری با از بین رفتن تدریجی سلولهای عصبی و کاهش حجم مغز همراه است و معمولاً پس از ۶۵ سالگی بروز میکند، اگرچه موارد نادری از آلزایمر زودرس (قبل از ۶۵ سالگی) نیز مشاهده شده است. علائم اولیه آلزایمر شامل فراموشی وقایع اخیر، مشکل در انجام کارهای روزمره، اختلال در تکلم و تغییرات خلق و خو است که به تدریج به سمت از دست دادن کامل حافظه، ناتوانی در شناخت عزیزان و وابستگی کامل به دیگران پیش میرود.
علت دقیق بیماری آلزایمر هنوز به طور کامل شناخته نشده است، اما ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی و سبک زندگی در بروز آن نقش دارند. در مغز بیماران آلزایمری، تجمع پروتئینهای غیرطبیعی به نام پلاکهای آمیلوئید و کلافههای نوروفیبریلاری مشاهده میشود که ارتباط بین نورونها را مختل میکنند. تشخیص آلزایمر معمولاً بر اساس معاینه بالینی، تستهای شناختی و در برخی موارد تصویربرداری از مغز انجام میشود. اگرچه درمان قطعی برای آلزایمر وجود ندارد، اما داروهایی مانند دونپزیل و ممانتین میتوانند سرعت پیشرفت بیماری را کاهش دهند.
مدیریت آلزایمر نیازمند رویکردی چندجانبه شامل مراقبتهای پزشکی، حمایت روانی و تغییرات محیطی است. ایجاد محیطی امن و آشنا برای بیمار، استفاده از تقویمها و یادداشتهای یادآوری کننده، و حفظ فعالیتهای اجتماعی و بدنی میتوانند به بهبود کیفیت زندگی بیماران کمک کنند. تحقیقات اخیر بر روی روشهای جدید درمانی مانند ایمونوتراپی و استفاده از سلولهای بنیادی متمرکز شدهاند. پیشگیری از آلزایمر شامل کنترل عوامل خطر مانند فشار خون بالا، دیابت، چاقی، و همچنین حفظ فعالیت ذهنی و جسمی در طول زندگی است.
